آموزش تمیز کردن شمع ماشین : چگونه شمع خودرو را تمیز کنیم ؟

شمع خودرو چیست ؟

کار هر نوع شمع، روشن کردن یک فضای مشخص است و شمع موتور خودرو نیز همین کار را برعهده دارد. در پیشرانه های درون سوز بنزینی، شمع خودرو نقشی اساسی در روشن شدن موتور ایفا می کند و فقدان آن، روشن شدن موتور را غیرممکن می سازد.

این قطعه، یکی از بارزترین تفاوت های موتورهای بنزینی و دیزلی است، چرا که موتورهای دیزلی فاقد شمع بوده و از سازوکار دیگری برای احتراق بهره می برند. شمع خودرو، از اجزای حیاتی موتور به شمار می رود و خرابی آن را نمی توان با هیچ قطعه دیگری جبران کرد.

شمع خودرو یا Spark Plug با وجود ظاهر یکپارچه، از بخش های مختلفی تشکیل شده است و از جمله قطعاتی به شمار می رود که در طول سالیان صنعت خودروسازی، کمترین تغییرات را به خود دیده است.

با این حال، این قطعه به ظاهر ساده، مستعد خرابی هایی است که بر عملکرد موتور تاثیر به سزایی می گذارد. شمع خودرو، یک قطعه الکتریکی است که با ایجاد قوس الکتریکی در نوک خود، موجب انفجار مخلوط سوخت و هوا می شود.

این قوس الکتریکی که از طریق دلکو یا کویل به آن می رسد، ولتاژی بالغ بر چند هزار ولت دارد که در نوک شمع به صورت یک جرقه قوی خود را نشان می دهد.

نخستین نشانه های استفاده از شمع در موتورهای درون سوز، در سال ۱۸۶۰ توسط اتین له نوآر (Étienne Lenoir) مشاهده شد. اما ثبت اختراع شمع به شکل امروزی و آماده برای استفاده، در سال ۱۸۹۸ میلادی توسط رابرت بوش، نیکلا تسلا و فردریک ریچارد سیمس صورت گرفت و اولین نمونه تجاری آن در سال ۱۹۰۲ وارد بازار شد.

چگونه شمع خودرو را تمیز کنیم ؟

برای باز کردن و تمیز کردن شمع موتور در برخی از خودروها داشتن یک سری اطلاعات فنی و مهارت کافی است؛ بنابراین اگر به موتور خودرو خود تسلط کافی نداریم باید برای این کار از دفترچه راهنما و یک فرد آشنا به این کار کمک بگیریم. چرا که در بعضی از موتورها باز کردن و رسیدن به شمع کمی پیچیدگی دارد.

بعد از خاموش شدن موتور خودرو و سردشدن آن، اقدام به باز کردن شمع ها می کنیم.

ابتدا اتصالات و قطعات بالای شمع را باز می کنیم. این قطعات می توانند کویل و وایر، پوشش بالای موتور و… باشد. بهتر است تا ترتیب قرارگیری وایرها را نیز یادداشت و علامت گذاری کرده تا در زمان بستن به مشکلی از بابت رعایت ترتیب احتراق سیلندرها برخورد نکنیم.

با یک آچار شمع مناسب با سایز شمع، شمع هر سیلندر را باز می کنیم. بهتر است تا ترتیب باز کردن شمع ها را رعایت کنیم تا اگر شمعی با نشانه های خاصی مثل اثر روغن سوزی، آب سوزی، رسوب گچی و… مشاهده کردیم، بدانیم که برای کدام سیلندر است.

در بعضی از موتورها، شمع در فاصله زیادی از بالای درب قالپاق روغن است و برای برداشتن آن باید از یک وسیله مثل آچار موش گیر، آهن ربا تلسکوپی یا خود وایر و کوئل استفاده کرد.

بعد از برداشتن شمع باید بسیار مراقب بود که شی خارجی و یا آلودگی از محل بسته شدن شمع به داخل سیلندرها راه پیدا نکند. برای اطمینان بیشتر می توان یک پارچه یا پلاستیک تمیز را روی این قسمت قرار داد.

بعد از باز کردن شمع هر سیلندر، باید شمع ها را تمیز کنیم. این کار را می توان با روش های مختلفی انجام داد که بهترین آن، فرچه سیمی است. قبل از انجام هر کاری، ظاهر هر شمع را بررسی می کنیم تا اگر نشانه هایی از آسیب دیدگی شمع، روغن سوزی و… مشاهده شد، به دنبال علت و رفع آن باشیم.

با روش هایی مثل سنباده زدن نوک الکترود شمع و پلاتین بغل آن، فرچه سیمی که بهترین روش برای تمیزکردن شمع است، به کارگیری مسواک سیمی، استفاده از اسپری های انژکتورشور و… شمع ها را تمیز می کنیم. این کار را تا زمانی که سر شمع کاملاً از آلودگی ها پاک شدن، ادامه می دهیم.

در مورد شمع های سوزنی مراقب باشیم که آسیبی به نوک نازک الکترود میانی وارد نشود. برای این شمع ها بهتر است تا از فرچه سیمی، مسواک و اسپری های شوینده استفاده شود. بعد از تمیزکردن سر شمع با یک دستمال تمیز، آلودگی های به جای مانده از تمیزکاری را پاک می کنیم.

در آخر باید فاصله بین الکترود میانی و کناری شمع را تنظیم کرده و اصطلاحاً فیلر بزنیم. این فاصله در تمام شمع ها معمولا بین ۰.۷ تا ۱.۱ میلیمتر است که بسته به نوع شمع و پیشرانه ماشین باید آن را تنظیم کرد. برای این کار می توان از یک آچار فیلر و یا قطعه که ضخامت مورد نظر را دارد استفاده کرد.

بعد از تمیز کردن شمع نیز دوباره ظاهر شمع را بررسی می کنیم. چرا که بعضی مواقع بعد از تمیزکردن شمع، برخی از خرابی های آن آشکار می شود. اگر دانش آزمایش کردن شمع و وسایل تست آن را در اختیار داریم، بهتر است تا سلامت شمع را نیز بعد از تمیزکردن آن، بررسی کنیم.

شمع را در جای خود قرار داده و با دقت کامل آن را می بندیم. در زمان بستن شمع و محکم کردن آن در جای خود، نباید شمع را بیش از حد سفت کرد. چرا که می تواند منجر به خراب شدن رزوه های جای شمع شود.

اهمیت تنظیم دهانه شمع موتور ماشین

شمع خودرو در عین ساده بودن، دارای کارکرد فوق العاده ای در چگونگی و کیفیت کاری پیشرانه است و این در حالی است که بسیاری از راننده ها از اهمیت آن غافل هستند. شرکت های سازنده شمع پیشرانه، در حین تولید این قطعه اقدام به تنظیم دهانه آن بر اساس نوع کاربری و محل استفاده در نظر گرفته شده برای شمع، می کنند.

تنظیم بودن این فاصله منجر می شود تا جرقه در بهترین سایز و شکل خود زده شود تا انفجار ناشی از این جرقه زنی به بهترین شکل ممکن انجام شود. اما گاهی مواقع در حین نقل و انتقال شمع ها و حتی بی دقتی در حین بستن آن بر روی موتور خودرو، ممکن است این فاصله دقیق از بین برود و در نتیجه در جرقه زنی شمع ایراداتی پیش آید.

ضمن این که شمع ها در انواع مختلفی تولید می شوند و حتی ممکن است اندازه دهانه هر شمع برای هر پیشرانه به طور اختصاصی از طرف سازنده خودرو و یا سازنده شمع پیشنهاد شود.

به این منظور لازم است تا پس از خریداری شمع ها، اقدام به تنظیم دهانه آن با آچار فیلر نماییم. معمولاً اندازه فیلر دهانه شمع بر روی بسته بندی آن ها ذکر شده است؛ اما به طور کلی می توان گفت که فیلر دهانه شمع های مورد استفاده در پیشرانه های انژکتوری در حدود ۰.۹ تا ۱.۱ میلیمتر و برای خودروهای کاربراتوری بین ۰.۷ تا ۰.۹ میلیمتر است.

آیا تمیز کردن شمع ماشین همیشه جوابگو هست ؟

در برخی از مواقع که موتور خودرو دچار ایرادات اساسی شده است، تمیزکردن شمع دیگر فایده ای ندارد. هرچند که ممکن است کمی در کارکرد موتور اثر مثبت داشته باشد؛ اما به خاطر وجود ایرادات اساسی در موتور خودرو، سریعا شمع کثیف شده و حتی اصطلاحا خواهد سوخت.

همچنین گاهی مواقع اندازه الکترود میانی شمع بسیار کوتاه شده که نشان از کارکرد بالای آن دارد. در این موارد نیز بهتر است تا شمع را تعویض کنیم.

طول عمر شمع ها معلوم است و نباید بیشتر از طول عمر آنها از شمع استفاده کنیم. چرا که با افزایش مقاومت داخلی شمع خصوصا در زمانی که گرم می شود، قدرت جرقه بسیار کاهش پیدا می کند.

طول عمر شمع های نیکلی معمولی در حدود ۲۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر است و برای شمع های ایریدیوم و پلاتینیوم این رقم در حدود ۸۰ هزار کیلومتر تا ۱۶۰ هزار کیلومتر است که بسته به کیفیت و جنس شمع دارد.

گاهی مواقع بعد از تمیز کردن شمع باز هم تأثیر چندانی در کارکرد آنها نمی بینیم. در این حالت بهتر است تا دنبال علت بوده و در صورت نیاز، شمع ها را تعویض کنیم. اگر شمع دچار تغییرات فیزیکی و ظاهری شده است باید آن را تعویض کرد.