معنی و تحلیل حکایت گنج حکمت پیرایه خرد از فارسی دهم

معنی گنج حکمت " پیرایه خرد " – فارسی دهم

با معنا و مفهوم گنج حکمت پیرایه خرد از کتاب فارسی دهم صفحه 17 آشنا می شوید. با دلگرم همراه باشید.

معنی گنج حکمت پیرایه خرد

در برکه ای کوچک سه ماهی زندگی می کردند: دو تا از آنها دوراندیش و محتاط بودند، یکی ناتوان.

اتفاقاً، روزی دو ماهی گیر از کنار برکه می گذشتند [ماهی ها را دیدند] و با یکدیگر قرار گذاشتند که دام بیاورند و آنها را صید کنند. ماهیان این سخن را شنیدند. یکی از آنها که خیلی بااحتیاط و دوراندیش بود و بارها مورد حمله روزگار ستمگر قرار گرفته بود، سریع دست به کار شد [و چاره اندیشی کرد] و از قسمتی که آب داخل برکه می شد، فوراً بیرون رفت. در این هنگام، ماهی گیران رسیدند و هر دو طرف برکه را محکم بستند.

ماهی دوم هم که دارای عقل و تجربه بود، با خود گفت: «غفلت کردم [که زود اقدام به فرار نکردم] و سرانجام کار غافلان گرفتار شدن است، حالا وقت به کار بردن حیله است، هرچند که چاره اندیشی وقتی که بلا نازل شده زیاد فایده ندارد؛ ولی عاقل هیچ وقت از استفاده و بهره بردن از دانش ناامید نمی شود و برای دفع حیله دشمن صبر کردن را جایز نمی داند. حالا وقت استقامت مردان و روز فکر کردن عاقلان است.» پس خودش را به مردن زد و مثل ماهیان مرده بر روی آب آمد. ماهی گیر او را از روی آب برداشت و چون به نظرش آمد مرده است، به کناری انداخت. ماهی هم از فرصت استفاده کرد و با ترفندی خودش را در جوی آب انداخت و فرار کرد و زنده ماند.

و ماهی سوم که هنوز در حال غفلت به سر می برد و ناتوانی در کارهایش نمایان بود، سرگشته و حیران و از خودبی خود به این طرف و آن طرف و بالا و پایین می رفت تا اینکه در دام ماهی گیران گرفتار شد.

قلمرو زبانی

آبگیر: برکه حازم: بااحتیاط عاجز: ناتوان از قضا: اتفاقاً صیّاد: ماهی گیر میعاد: قرار دست برد: هجوم و حمله زمانه: روزگار جافی: ستمگر سبک: سریع روی به کار آورد: دست به کار شد، اقدام کرد جانب: طرف آب در می آمد: آب داخل می شد برفَوْر: فوراً، سریع پیرایه: زینت ذخیرت: ذخیره تجربت: تجربه بی بهره: بی نصیب فرجام: عاقبت حیلت: چاره اندیشی مکاید: حیله ها صواب نبیند: جایز نمی داند صورت شد: به نظر آمد افعال: کارها پای کشان: ناتوان فراز: بالا نشیب: پایین

همچنین بخوانید:

گنج حکمت دیوار عدل: درس عدالت از فارسی دهم

حکایتی از کتاب فارسی پایه دهم که نشان می دهد استوارترین دیوار برای محافظت از یک شهر، دیوار عدالت است، نه دیوارهای گلی و سنگی.

قلمرو ادبی

زمانه جافی ← تشخیص

روی به کار آوردن ← کنایه از اقدام کردن

پیرایه خرد ← تشبیه

ذخیرت تجربت ← تشبیه

جان به سلامت بردن ← کنایه از نجات یافتن

پای کشان ← کنایه از سستی و کُندی

چپ و راست ← تضاد

فراز و نشیب ← تضاد