علت بالا و پایین بودن GH در آزمایش خون

بررسی سطح هورمون رشد
۱,۵۰۶
۱
۰
دوشنبه, ۱۸ شهریور ۱۳۹۸ ۱۸:۴۷


تفسیر آزمایش GH


GH یا هورمون رشد انسانی از هیپوفیز قدامی به صورت اسپایک‏های کوتاه متعدد و غالباً ثانویه به محرک‏های محیطی ترشح می ‏شود. نیمه عمر GH در خون تقریباً ۲۰ دقیقه است. حداکثر ترشح GH بعد از شروع خواب عمیق (مراحل III و IV) اتفاق می‏افتد. اسپایک‏های کوچکتر بعد از ورزش و غذا خوردن روی می‏ دهد.

در بزرگسالان GH اثرات فیزیولوژیک متعددی داشته و بر روی لیپولیز، سنتز پروتئین، کارکرد قلب، توده عضلات و حجم گلبول قرمز تأثیر دارد. GH اثر خود را مستقیم و غیرمستقیم از طریق فعالیت فاکتورهای رشد شبه انسولین (IGF) که پیشتر سوماتومدین‏ها خوانده می‏ شدند، اعمال می ‏کند. ترشح بیش از حد GH از یک آدنوم هیپوفیز سبب آکرومگالی در بزرگسالان و ژیگانتیسم در اطفال می ‏شود. فقدان GH یکی از علل کوتاهی قد در اطفال بوده و در بزرگسالان سبب یک اختلال متابولیک همراه با افزایش چربی بدن، کاهش توده عضلانی، کاهش قدرت عضلانی، کاهش دانسیته استخوان، اختلالات دینامیک‏ لیپوپروتئین و کربوهیدرات و تغییر کارکرد کلیه و قلب می‏ شود.

مقادیر مرجع GH

خردسالان بزرگسالان افراد بالای ۶۰ سال
نوزادان: ۱۰ – ۴۰ ng/ml مردان: ۵ ng/ml > مردان: ۰٫۴ – ۱۰ ng/ml
کودکان: ۱۰ ng/ml > زنان: ۱۰ ng/ml > زنان: ۱ – ۱۴ ng/ml
  • تست سرکوب گلوکز: نمونه دقیقه ۶۰ یا ۱۲۰ پس از گلوکز، GH کمتر از ۲ ng/ml می‏باشد.
  • تست تحمل انسولین: پاسخ طبیعی بعد از تحریک، حداقل ۱۰ ng/ml است.
  • سایر تست‏های دینامیک: پاسخ طبیعی بعد از هر کدام از تحریک‏ها حداقل ۲۰ ng/ml است.

سایر نام ها: اندازه گیری هورمون رشد، هورمون رشد انسانی،هورمون سوماتوتروپین،Human Growth Hormone, Somatotrophic Hormone, growth hormone level, Growth hormone panel

هورمون رشد

کاربردهای بالینی در آزمایش GH


1. تشخیص آکرومگالی و ژیگانتیسم و ارزیابی اثر بخشی درمان (در رابطه با آزمون سرکوب گلوکز)
2. تشخیص کمبود هورمون رشد انسان (در رابطه با آزمون تحریک هورمون رشد)
3. ارزیابی عملکرد هیپوفیز و پایش اثربخشی درمان برایهورمون رشد اضافی ؛ یا هنگامی که رشد کند در قد، تأخیر در بلوغ (در کودکان)، کاهش تراکم استخوان، کاهش قدرت عضلانی و افزایش لیپیدها (در بزرگسالان)، با تولید ناکافی هورمون رشد مرتبط باشد.

تفسیر نتایج آزمایش GH

سطوح افزایش یافته GH در ژیگانتیسم، آکرومگالی، دیابت ملیتوس (DM)، بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا نرووزا) ، استرس، جراحی عمده، هیپوگلیسمی، محرومیت از غذا، خواب عمیق، ورزش و سطوح کاهش یافتة آن در ناکفایتی هیپوفیز، کوتولگی (Dwarfism)، هیپرگلیسمی و FTT دیده می‏شود. به علت ماهیت ترشح اپیزودیک (دوره ای) هورمون، اندازه‏گیری راندوم GH جهت تعیین فقدان آن کافی نیست. سطوح بالای هورمون رشد انسانی نشاندهنده احتمال ژیگانتیسم و یا آکرومگالی می باشد، اما باید با تست تحریک و سرکوب آن را تایید کرد.

تست سرکوب گلوکز جهت بررسی ترشح بیش از حد: GH ترشح GH به قدری غیرقابل پیش‏بینی و اپیزودیک است. مقادیر GH راندوم سرم ممکن است در فرد مبتلا به آکرومگالی یا ژیگانتیسم طبیعی باشد. کلید تشخیص در این گونه موارد، اثبات سرکوب نشدن GH در پاسخ به یک دوز استاندارد گلوکز است. با استفاده از ۱۰۰۰ گرم گلوکز در فرد طبیعی باید GH سرم به زیر ۲ ng/ml برسد.

تست تحمل انسولین جهت بررسی کمبود GH: نمونه ‏های پایه و راندوم قادر به افتراق بین افراد طبیعی و مبتلایان به فقدان GH نیستند. تست دینامیک استاندارد طلایی در این موارد Insulin Tolerance Test (ITT) است. از آنجایی که ITT خطراتی برای بیمار داشته و نیاز به حضور پزشک دارد ندرتاً مورد استفاده قرار می‏گیرد. سایر تست‏های دینامیک دیگر حساسیت کمتری نسبت به ITT دارند.

تست تحریک GHRH به اضافه GHRP-6 : این ترکیب، قوی‏ترین محرک موجود برای GH است. بیمارانی که پس از تحریک، مقادیر بالای ۲۰ ng/ml داشته باشند طبیعی در نظر گرفته می‏شوند و در صورتی که کمتر از ۱۰ ng/ml باشد دچار فقدان تلقی می‏شوند. مقادیر بین ng/ml ۱۰ تا ۲۰ ng/ml هم در منطقه خاکستری بوده و نیاز به بررسی‏های بیشتر دارد.

آمادگی قبل از آزمایش GH

آمادگی های قبل از آزمایش (GH) و انواع آن انواع مختلفی از آزمایشات GH وجود دارد و آمادگی های خاص هر آزمایش بسته به نوع آن آزمایش متفاوت است. مانند تمام آزمایش های پزشکی، مهم است که تمام آمادگی های قبل از آزمایش هورمون رشد نیز رعایت شود. به طور کلی، برای آزمایش GH، پزشک شما از شما می خواهد که:

  • ناشتا بودن قبل از آزمایش برای یک مدت معین
  • مصرف نکردن بیوتین یا B7 حداقل 12 ساعت قبل از آزمایش

چند روز قبل از آزمایش برخی از داروهای تجویز شده را قطع کنید، به خصوص اگر احتمال می دهید مصرف آنها با نتایج آزمایش تداخل داشته باشد. در برخی آزمایشات، پزشک ممکن است دستورالعمل های آماده سازی دیگری را نیز ارائه دهد.

عموما سطح GH افراد خارج از محدوده ی نرمال نیست، بنابراین آزمایش های GH به ندرت برای افراد تجویز می شود. اگر پزشکتان فکر کند سطح GH در بدن شما ممکن است غیر طبیعی باشد، احتمالا یک یا چند تست از تستهای زیر را برای شما تجویز خواهد کرد.

آزمایش

شرایط نمونه گیری در آزمایش GH

1. بیمار نباید تحت استرس یا تنش روحی یا جسمی باشد، زیرا موجب افزایش سطح GH می شود.
2. بهتر است که بیماران به خوبی استراحت کرده باشند و از نیمه شب صبح آزمایش ناشتا باشند. مصرف آب مجاز است.
3. روش انجام نمونه گیری را به بیمار شرح دهید.
4. جهت انجام تست سرکوب گلوکز (شک به GH بالا) بیمار در طول شب ناشتا بوده و در رختخواب برای انجام آزمایش باقی می‏ماند. ابتدا یک نمونة خون گرفته شده و بعد از بلع محلول حاوی ۱۰۰ گرم گلوکز نیز نمونه‏ گیری صورت می‏ گیرد. سطح GH و گلوکز را در دقایق صفر، ۳۰، ۶۰، ۹۰ و ۱۲۰ دقیقه پس از خوردن گلوکز اندازه گیری کنید.
5. جهت انجام تست تحریک GHRH به اضافه GHRP-6، به دنبال یک شب ناشتایی، یک رگ از ساعد بیمار گرفته می ‏شود و از طریق انفوزیون محلول کلرید سدیم ۱۵۰ mmol/Lآنرا باز نگه می‏دارید. در زمان صفر، GHRH به میزان ۱mg/kg به اضافه GHRP-6 به میزان۱ mg/kg بصورت یک بولوس تزریق می‏شود.
6. حدود دوسوم تولید کل GH طی خواب است؛ بنابراین می توان بیمار را در بیمارستان بستری نموده و ترشح هورمون را در نمونه های خونی که هنگام خواب از بیمار گرفته می شود سنجید.
7. در صورت کاوش با RIA بیمار نباید اخیراً در معرض ایزوتوپ رادیواکتیو قرار گرفته باشد.

ملاحظات نمونه گیری در آزمایش GH

1. بهتر است نمونه گیری صبح گاه ( ۸- ۶ صبح پس از خواب راحت شبانه) انجام شود.
2. وضعیت ناشتایی بیمار و زمان نمونه گیری را بر روی برگه آزمایش بنویسید. فعالیت های اخیر بیمار ( مانند خواب، پیاده روی، خوردن) رانیز ذکر نمایید.
3. با رعایت اصول نمونه گیری از بیمار، نمونه خون وریدی گرفته و آن را در لوله یا ویالهای های با درب قرمز، سبز یا صورتی جمع آوری کنید.
4. برچسب لوله ها را به دقت بر روی آن بچسبانید ( مقابل با زمان نمونه گیری).
5. پس از نمونه گیری، محل خونگیری را از لحاظ خونریزی یا هماتوم بررسی نمایید.
6. در صورت استعمال داروهای مؤثر بر نتایج آزمایش، آن را در برگه آزمایش یادداشت نمایید.
7. از جمع آوری نمونه سرم لیز، ایکتریک و یا لیپمیک اجتناب نمایید.
8. نیمه عمر GH تنها ۲۵-۲۰ دقیقه است. از این رو باید پس از گرفتن فوراً به آزمایشگاه بفرستید.
9. اگر چندین نمونه از یک بیمار گرفته می شود، برای هر نمونه یک ویال یا لوله مجزا در نظر گرفته شود.

موارد عدم پذیرش نمونه در آزمایش GH

  • همولیز و لیپمیک شدید نمونه
  • ذخیره سازی نادرست
  • نمونه بدون برچسب یا با برچسب اشتباه

شرایط نگهداری نمونه در آزمایش GH


1. نمونه خون گرفته شده را در ظرف یک ساعت سانتریفیوژ نموده و سرم را از سلول جدا نمایید، و در ویالهای مخصوص بریزید.
2. بالافاصله پس از جداسازی نمونه آن را به بخش آنالیز هورمون انتقال داده و تا زمان آزمایش در یخچال یا فریزر قرار دهید.
3. نمونه در دمای یخچال (۲-۸oC) تا یک هفته و در فریزر (-۲۰oC) تا ۲ الی ۳ ماه پایدار است. پایداری نمونه در دمای اتاق ۴ ساعت می باشد.

آزمایش GH

عوامل مداخله گر در آزمایش GH

  • اندازه گیری های تصادفی GH شاخص مناسبی برای کمبود GH نمی باشد، زیرا ترشح این هورمون دوره ای است.
  • ترشح GH در اثر استرس، ورزش، رژیم غذایی و قند خون پایین، افزایش می یابد. چاقی موجب کاهش ترشح GH می گردد.
  • پاسخ بیماران مبتلا به فقدان GH به علت بیماری هیپوتالاموس به GHRH به اضافه GHRP-6 ممکن است طبیعی باشد که در این موارد ITT ممکن است تست مفیدتری باشد.
  • اسکن رادیواکتیو طی هفته ی قبل از آزمایش می تواند بر نتایج آزمون به روش رادیوایمیونواسی(RIA) تأثیر بگذارد.
  • نمونه شدیداً همولیز و لیپمیک موجب تداخل در نتایج آزمون می گردد.

داروهایی که ممکن است سطوح GH سرم را بالا ببرند عبارتند از آمفتامین‏ها، بروموکریپتین، آرژ‏نین، دوپامین، کورتیکوتروپین، استروژن­ها، گلوکاگون، هیستامین، انسولین، لوودوپا، متیل دوپا، متی راپون، نیکوتینیک اسید، پروپرانول، وازوپرسین، ضد بارداری خوراکی و داروهایی که می‏توانند سبب کاهش GH سرم شوند عبارتند از کورتیکوستروئیدها، فنوتیازین‏ها، پروبوکل و گلوکز.

توضیحات در مورد آزمایش GH

  • اندازه گیری فاکتور ۱ رشد شبه انسولین (IGF1) سرم به عنوان اولین تست جهت ارزیابی کمبود یا زیادی ترشح هورمون رشد در کودکی و نوجوانی توصیه می شود. فاصله مرجع برای مراحل تانر در دسترس هستند. علل مشکوک به کوتولگی باید با کمک تست تحریک کننده تشخیص داده شود.
  • این آزمایش به عنوان یک تست غربالگری برای آکرومگالی مفید نیست. IGFI ، سرم ارجح است.
  • سطوح بالای هورمون رشد انسانی نشاندهنده احتمال ژیگانتیسم و یا آکرومگالی می باشد، اما باید با تست تحریک و سرکوب آن را تایید کرد.
  • به علت ماهیت ترشح اپیزودیک (دوره ای) هورمون، اندازه ‏گیری راندوم GH جهت تعیین فقدان آن کافی نیست.
  • GH ماده‏ای است که ممکن است کارایی ورزشکاران را افزایش دهد در نتیجه از نوع recombinant آن به عنوان دوپینگ استفاده می‏شود.
  • سطوح افزایش یافته GH در ژیگانتیسم، آکرومگالی، دیابت ملیتوس(DM)، بی اشتهایی عصبی(آنورکسیا نرووزا)، استرس، جراحی عمده، هیپوگلیسمی، محرومیت از غذا، خواب عمیق، ورزش و سطوح کاهش یافتة آن در ناکفایتی هیپوفیز، کوتولگی (Dwarfism)، هیپرگلیسمی و FTT دیده می شود.

separator line

بیشتر بخوانید:

موارد مصرف آمپول هورمون رشد سیناتروپین و عوارض خطرناک این آمپول

موارد مصرف آمپول سوماتروپین (هورمون رشد) و عوارض جانبی این دارو

فواید و عوارض تزریق سوما

separator line



این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter