آیا دچار بیماری روماتیسم شده اید؟
آنچه که میخواهید درباره ی روماتیسم بدانید را در مجله ی دلگرم بررسی کنید.
مقدمه ای درمورد رماتیسم
روماتیسم (Rheumatism) یک واژه غیراختصاصی در پزشکی است که در مورد گروهی از بیماریها که مفاصل و بافت همبند را درگیر میکنند به کار میرود. روماتیسم مفصلی آرتریت روماتوئید و روماتیسم قلبی تب روماتیسمی گفته میشود. به علم مطالعه و درمان این گروه از بیماریها روماتولوژی میگویند.
رماتیسم چیست؟
روماتیسم مفصلی به آرتریت روماتوئید و روماتیسم قلبی به تب روماتیسمی گفته می شود.
اصطلاح «روماتیسم» هنوز هم در مکالمات روزانه و متون تاریخی شنیده و دیده میشود، اما دیگر به صورت گسترده در متون پزشکی و تخصصی به کار نمیرود؛ زیرا که دیگر بیماری مشخصی به نام روماتیسم شناخته نمیشود.
لغت سنتی چنان طیف وسیعی از مشکلات را پوشش میدهد که اگر در توضیح علائم یک مریض از کلمه «روماتیسم» استفاده کنیم، عملا چیز خاصی نگفتهایم. بااین حال، منابعی که به «روماتیسم» اشاره دارند اکثرا منظورشان آرتریت (التهاب مفصل) است.
به هرحال، «روماتیسم غیر مفصلی» که به نام «سندرم درد موضعی» یا «روماتیسم بافت نرم» هم خوانده میشود، باعث ناراحتی و مشکلات قابل توجهی است.
این بیماری ها در زنان شایع تر از مردان است. ولی برخی از انواع آن مثلا روماتیسم ستون فقرات در مردان شایع تر است .
علت رماتیسم مفصلی چیست؟
بیماری روماتیسم مفصلی جزو دسته ای از بیماری هاي انسان است که به آنها بیماری های خود ایمنی یا اتو ایمیون Autoimmune disease میگویند.
بدن انسان سیستم دفاعی خاصی دارد که با استفاده از آن در برابر تهاجم میکروب ها از خود دفاع میکند. یکی از روش های سیستم دفاعی بدن، تولید مواد خاصی به نام آنتی بادی Antibody یا پادتن است. این مواد که از جنس پروتئین هستند به میکروب ها میچسبند و موجب تخریب آنها میشوند.
گاهی اوقات سیستم دفاعی بدن به دلایلی که هنوز بر ما ناشناخته است بعضی از سلول های بدن خود انسان را غریبه و مهاجم تشخیص داده و بر علیه آنها آنتی بادی یا پادتن تولید میکند. این آنتی بادی ها به سلول ها حمله کرده و موجب آسیب آنها میشوند. مکانیسم ذکر شده علت اصلی بروز بیماری های خود ایمنی است.
در روماتیسم مفصلی هم سیستم ایمنی به سلول های بدن بخصوص سلول های سینوویوم Synovium cells بعضی از مفاصل حمله کرده و موجب تغییراتی در آنها میشوند.
سینوویوم لایه ای از سلول ها است که سطح درونی کپسول مفصلی را فرش میکنند و موجب ترشح مایع مفصلی ( مایع سینوویوم) میشوند. تاثیر آنتی بادی ها بر سلول های سینوویوم موجب میشود سلول های این لایه افزایش پیدا کرده و در نتیجه لایه سینوویال ضخیم، متورم و همچنین ملتهب شود.
عروق خونی لایه سینوویال افزایش پیدا کرده، همراه با التهاب لایه سینوویال، ترشح مایع مفصلی هم بیشتر شده و مفصل متورم میشود. بدنبال این تغییرات سلول های سینوویال موادی بنام سیتوکین Cytokin ترشح میکنند که موجب بروز التهاب در مفصل شده و همچنین روی سلول های مفصل اثرات تخریبی دارد.
علائم روماتیسم مفصلی چیست؟
مهمترین علائم روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید درد و خشکی صبحگاهی مفاصل بدن بخصوص دست همراه با احساس ضعف و خستگی است که بصورت تدریج در عرض چند هفته تا چند ماه ایجاد شده و شدت میابند.
علائم روماتیسم مفصلی به سه دسته تقسیم میشوند. علائم عمومی، علائم مفصلی و علائم غیر
مفصلی
علائم عمومی
در 70 درصد موارد شروع روماتیسم مفصلی با علائم عمومی مانند ضعف، کاهش اشتها، درد مبهم عضلات و احساس خستگی است. بیمار ممکن است ماهها قبل از اینکه دچار درد و تورم مفصل شود این علائم را داشته باشد.
علائم مفصلی
در 30 درصد موارد شروع روماتیسم مفصلی با بروز علائم مفصلی است که عبارتند از:درد مفصل که با حرکت آن یا فشار بر آن بیشتر میشود.
- تورم مفصل
در مواردی که مفاصل اندام تحتانی درگیر میشوند بیمار در حین راه رفتن دچار لنگش میشود
- احساس خشکی مفصل
که در صبح بیشتر است و بعد از گذشت چند ساعت بهتر میشود
- قرینه بودن مفاصل درگیر
علائم غیر مفصلی
این علائم در 40 درصد از بیماران وجود دارد و بیشتر در بیمارانی دیده میشود که Rheumatoid factor در آزمایش خون آنها بالا است.
مهمترین این علائم عبارتند از:
- برجستگی های بدون درد زیر پوست که به آنها ندول های روماتیسمی Rheumatoid nodules میگویند و در یک چهارم بیماران وجود دارد.
- درگیر شدن بافت ریه و پرده های اطراف آن که میتواند موجب تنگی نفس شود
- درگیر شدن عروق خونی در هر جایی از بدن که بیشتر در عروق پوست و دستگاه عصبی است ولی میتواند درگیر شدن و آسیب چشم در یک درصد از بیماران ایجاد میشود. سفیدی چشم ملتهب و قرمز شده و چشم خشک میشود.
- التهاب در اطراف تاندون ها
- کم خونی
- تب
تورم مفصل
در مواردی که مفاصل اندام تحتانی درگیر میشوند بیمار در حین راه رفتن دچار لنگش میشود احساس خشکی مفصل که در صبح بیشتر است و بعد از گذشت چند ساعت بهتر میشود قرینه بودن مفاصل درگیر.
روماتیسم مفصلی در چه کسانی شایعتر است؟
بیماریهای روماتیسمی هزار چهرهاند و در هر نقطه و ارگان بدن میتوانند اثر بگذارند و چهره خود را نمایان كنند. این بیماریها در زنان شایعتر از مردان است.
ولی برخی از انواع آن مثلا روماتیسم ستون فقرات در مردان شایعتر است ولی از آنجایی كه اختلالات سیستم ایمنی در خانمها شایعتر است بیماریهای روماتیسمی و حتی آرتروز در این جنس از افراد بیشتر دیده میشود مثل آرتریت روماتوئید، لوپوس و آرتروز. شیوع روماتیسم از نوزادی تا كهن سالی گزارش شده است اما در دهه دوم و چهارم زندگی شیوع بیشتری دارد حتی در جنین داخل رحم مادر نیز این بیماریها گزارش شده است و فرمهای خاصی از روماتیسم نوزادی و جنینی وجود دارد.
درخصوص ورزش كردن باید گفت، كسانی كه یك روز درمیان هر دفعه كمتر از 30دقیقه ورزش میكنند باید پیه خیلی از بیماریها را به تن خود بمالند؛ فشارخون، دیابت، سكته، دردزانو، چاقی و...
عوامل بروز رماتیسم در زنان
به گفته محققان، زنانی که بیش از بیست سال از رنگ مو استفاده کرده اند، دو برابر دیگران در معرض ابتلا به بیماری آرتروز هستند.
بررسیهای جدید همچنین نشان میدهد که استعمال دخانیات، دیابت و کوتاهی دوران باروری در زنان با خطر ابتلا به رماتیسم مفصلی ارتباط دارد. در افرادی که به بیماری رماتیسم مفصلی دچار میشوند، سیستم دفاعی بدن به مفاصل حمله میکند.
مصرف انسولین و سوابق آسیبدیدگی مفاصل، احتمال بروز رماتیسم را در زنان افزایش میدهد و آن دسته از مردانی که با حیوانات اهلی و یا کپکهای قارچی تماس داشتهاند، بیشتر در معرض بروز این بیماری هستند.
چگونه از بروز روماتیسم جلوگیری کنیم؟
سیگار و دخانیات را از زندگی خود دور كنید.
سیگار برخی از روماتیسمها را به وجود میآورد و برخی را با علائم شدیدتر نشان میدهد.
مصرف ویتامین D در رژیم غذایی بسیار مهم است و همچنین درخصوص عفونت حساس باشید.
مصرف غذاهای خارج از منزل مثل سالاد و غذاهای غیربهداشتی و تنقلات میتواند به انتقال عفونتها دامن بزند، پس غذای سالم مصرف كنید تا دچار عوارض بیماریهای روماتیسمی نشوید.
باید دانست سرما و رطوبت واكنشهای التهابی را بیشتر میكند ولی نقشی در ایجاد روماتیسم ندارد ولی موجب درد در افراد مبتلا به بیماریهای روماتیسمی میشود.
درخصوص روماتیسم قلبی كه به دلیل پیگیری نكردن مناسب درمانهای آنتیبیوتیكی، گلودردهای چركی رخ میدهد پس باید گفت، این عارضه با بیماریهای روماتیسمی متفاوت است و سالهاست كه به دلیل توجه به درمانهای دارویی، عفونتهای استرپتوكوكی تقریبا تحت كنترل درآمده است.
درمان رماتیسم مفصلی دست چیست؟
برای درمان این بیماری متخصص روماتولوژیست داروهایی به بیمار میدهد که با استفاده از آنها درد و تورم مفاصل بیمار کم شده و سرعت پیشرفت بیماری کند میشود.
متخصص فیزیوتراپی نیز با کمک نرمش های مخصوص سعی میکند حرکات مفاصل را در حد قابل قبولی نگه دارد و همچنین با استفاده از بریس هایی مفاصل را در وضعیت های مناسب قرار داده تا درد کمتری داشته و کارآیی بهتری داشته باشند.
و در نهایت اگر بیماری خارج از کنترل شود و نیاز به جراحی پیدا کند،متخصص ارتوپد جراحی خاصی را انجام میدهد که مهمترین آنها عبارتند از:
• خارج کردن برجستگی های زیر پوست که به آنها ندول Nodule میگویند به توسط عمل جراحی
• خارج کردن برجستگی های استخوانی و یا خارج کردن لایه سینوویال اطراف تاندون های دست . هر دو این عوامل میتوانند تاندون را تحت فشار قرار دهند
• درمان پارگی تاندون دست با پیوند تاندون یا جابجا کردن تاندون ها
• خارج کردن لایه سینوویال مفصل مبتلا
• آزاد کردن رباط عرضی مچ دست برای درمان علائم سندروم کانال کارپ
• در صورت تخریب شدید مفصلی جوش دادن استخوان های دو طرف مفصل در موارد خاص
• در موارد آسیب شدید مفصل، تعویض آن با مفصل مصنوعی
اهمیت تشخیص زودرس رماتیسم مفصلی چیست؟
وقتی پزشک به آرتریت روماتوئید مشکوک شود معمولا بیمار را به یک متخصص بیماری های روماتیسمی یا روماتولوژیست معرفی میکند .
شروع زود هنگام درمان در این بیماری بسیار مهم است چون هرچه در شروع درمان تاخیر بیشتری صورت گیرد عوارض بیماری بیشتر شده و مفاصل بیشتر دچار تخریب غیر قابل بازگشت میشوند.
تشخیص روماتیسم مفصلی
هیچ علامت بالینی یا تست آزمایشگاهی اختصاصی وجود ندارد که با انجام آن بتوان تشخیص قطعی این بیماری را مطرح کرد ولی پزشک میتواند با مشاهده چند تا از علائم زیر تشخیص روماتیسم مفصلی را مطرح کند.
علاوه بر علائم بالینی پزشک متخصص می تواند با مشاهده علائم دیگر ،وجود این بیماری را تشخیص دهد.
• تست بررسی پروتئین خاصی در خون به نام Rheumatoid factor یا RF که در دو سوم بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی مثبت میشود.
• بالا بودن تست ESR و CRP که نوعی آزمایش خون هستند.
• بررسی مایع مفصلی که معمولا تعداد گلبول های سفید در آن به بالای 10 هزار ( با ارجحیت گلبول های سفید تک هسته ای) میرسد.
• علائم رادیولوژیک در عکس ساده مفصل بصورت کم شدن فاصله مفصلی، استئوپروز و پوکی در استخوان های اطراف مفصل، خوردگی استخوان های اطراف مفصل و در موارد پیشرفته تغییر شکل مفصل
رماتیسم قلبی
تب روماتیسمی ممکن است قلب را گرفتار نماید یا آسیبی به قلب نرساند و در صورتیکه تب روماتیسمی سبب آسیب دائمی و پایدار قلب شود به این حالت بیماری روماتیسمی قلب گفته می شود.
بیماری روماتیسم قلب نتیجه آثار باقیمانده از التهاب دریچه های قلبی در اثر تب حاد روماتیسمی است که موجب بروز تنگی یا نارسایی و یا هر دو حالت در دریچه های قلبی می شود که دریچه های میترال و آئورت بیش از همه مبتلا می شوند و گاهی حتی تمام لایه های قلب درگیر می شوند.
این متخصص قلب و عروق تصریح کرد:در مواردی که لایه عضلانی قلب گرفتار شود نارسایی قلب جدی ترین تظاهر این بیماری بود که در قالب موارد خفیف است و در پنج تا ده درصد موارد التهاب در پرده دور قلب یا پریکارد وجود دارد که از علائم آن درد قفسه سینه است که با تنفس عمیق شدت پیدا می کند.
در پانزده درصد موارد ممکن است درگیری سیستم مغز و اعصاب نیز در این بیماری وجود داشته باشد که بیشتر در دختران ایجاد می شود ، با حرکات غیر ارادی و سریع اندام ضعف عضلانی و بی ثباتی روحی مشخص می شود و یکی از علائم و نشانه های بسیار خوب آن در کودکان سنین مدرسه تغییر دست خط آنهاست و با پیشرفت بیماری عصبانیت، بی قراری و اختلال در راه رفتن بروز می کند.
به طور کلی علائمی از قبیل تنگی نفس هنگام فعالیت، احساس خستگی زودرس، طپش قلب، درد سینه، تنگی نفس هنگان خوابیدن، سرگیجه، سنکوپ و تورم پاها ایجاد می شود.
آسیب هایی که برروی دریچه های قلبی ایجاد می شود دائمی بوده و برگشت پذیر نیستند اما علائم و ناراحتی های ناشی از این بیماری ها را می توان بوسیله درمان دارویی، جراحی های ترمیمی یا تعویض دریچه های قلبی یا استفاده از بالون و موارد دیگر کاهش داد.
ویدئو های مربوط به درمان روماتیسم مفصلی
پزشکان مربوطه به درمان روماتیسم مفصلی
آدرس :تهران هفت تیر-بهار شمالی-روبروی داروخانه دکتر بهارستانی-پلاک 347-طبقه دوم-واحد 10
تلفن تماس:
021-77684508-9
گرد آوری شده ی مجله ی اینترنتی دلگرم
مرجان امینی
- برچسبها
- روماتیسم چیست
۱۲ دیدگاه