علت بالا و پایین بودن GGT در آزمایش خون 

تفسیر آزمایش GGT
 

GGT( گاماگلوتامیل تراتسفراز) شاخص حساسی برای بیماری های کبدی- صفراوی است. همچنین شاخصی برای مصرف مداوم یا افراط آمیز الکل می باشد. افزایش توأم GGT و ALP نشان دهنده بیماریهای کبدی- صفراوی و افزایش ALP همراه با مقادیر نرمال GGT نشان دهنده بیماریهای اسکلتی است. پزشکان از آزمایش GGT برای تشخیص مشکلات کبدی استفاده می‌کنند و در صورت مشکوک شدن به صدمه به کبد یا مجاری صفراوی، استفاده زیاد از الکل یا بیماریهای استخوان، آن را توصیه می‌کنند.

عملکرد GGT در بدن به عنوان یک ملکول انتقالی، کمک به حرکت سایر ملکولها در سراسر بدن است. این ماده نقش مهمی در کمک به متابولیزم داروها و سایر سموم در کبد دارد. آنزیم گاماگلوتامین ترانسفراز، آنزیمی ست که در بسیاری از اندامهای بدن وجود دارد که بیشترین مقدار غلظت آن در کبد است اما در صفرا، طحال، لوزالمعده و کلیه نیز وجود دارد. میزان GGT خون معمولا موقعی که کبد صدمه دیده باشد بالا است.

در صورتی که احتمال صدمه به کبد وجود داشته باشد، این تست اغلب همراه با سایر تستهای دیگر مثل  SGOT،  ALP و سایرین که آنزیمهای کبدی را اندازه گیری می‌کنند، انجام می‌شود. GGT معمولا نخستین آنزیم کبدی است که به هنگامی که هر یک از مجاری صفراوی که صفرا را از کبد به روده حمل می‌کنند، مسدود شده باشد مثلا بوسیله تومور یا سنگ. به همین دلیل حساسترین تست آنزیمهای کبد برای شناسایی مشکلات صفراست

مقادیر طبیعی GGT:

• مردان ( و زنان بالای 45 سال):  8 - 38 U/L
• زنان کمتر از 45 سال:  5 - 27 U/L     
• سطح GGT در کهنسالان اندکی بیشتر از بزرگسالان است ( 50>).
• مقادیر مرجع برای نوزادان تعیین نشده است. اما معمولاً 5 برابر بزرگسالان است.

سایر نام ها: گاماگلوتامیل تراتسفرازGT,-Gamma-Glutamyltranspeptidase (GGTP), Gamma Transpeptidase Gamma-Glutamyl
 

شرایط نمونه گیری: این آزمون نیاز به 8 ساعت ناشتایی دارد. نوشیدن آب مجاز است.

چه موقع آزمایش GGT توصیه می‌شود؟

آزمایش GGT موقعی توصیه می‌شود که شخصی میزان ALP بالایی داشته باشد. تست ALP ممکن است به تنهایی یا به عنوان بخشی از تست عملکرد کبدی برای بررسی صدمه به کبد، حتی در صورتی که هیچ علامتی وجود نداشته باشد، تجویز می‌شود. تست GGT ممکن است به هنگامی که نتایج ALP بالا باشد، تجویز شود اما تستهای دیگر که بخشی از تست عملکرد کبدی هستند (همانند AST و ALT) افزایش نداشته باشند.

همچنین در صورتی که شخصی داروهایی مصرف می‌کند که اثرات سمی بالقوه‌ای بر کبد دارند یا کسی که علائم بیماریهای کبدی را دارد، ممکن است پزشک تست GGT را به عنوان بخشی از آزمایش خون که در معاینه سالیانه انجام می‌گیرد، توصیه کند.

ملاحظات نمونه گیری در آزمایش GGT

1.    مصرف هرگونه داروی مؤثر بر نتایج آزمایش را روی برگه آزمایش ثبت کنید.
2.    محل خونگیری را بررسی نمایید، در بیماران دچار اختلالات کبدی ، زمان انعقاد معمولا طولانی تر است.
3.    سن و جنس بیمار را در برگه آزمایش ثبت کنید.
4.    نمونه ایکتریک و همولیز  شدید می تواند در نتایج تداخل ایجاد نماید.

کاربردهای بالینی آزمایش GGT

1.    کسب اطلاعات در مورد بیماری کبدی، صفراوی،
2.    ارزیابی عملکرد کبد از نظر مصرف الکل ،
3.    افتراق بین بیماری های کبدی و اسکلتی زمانی که ALP سرم افزایش یافته است. 

آمادگی لازم برای آزمایش GGT

پزشک از شما می‌خواهد که ۸ ساعت قبل از آزمایش ناشتا باشید و مصرف داروهای خاصی را قطع کنید. مصرف الکل حتی به مقدار خیلی کم، ۲۴ ساعت قبل از آزمایش بر نتیجه آن تاثیر خواهد داشت. در صورتی که اهل مصرف الکل هستید از دو روز قبل از آزمایش مصرف آن را قطع کنید.

آزمایش GGT خون چگونه انجام می‌شود؟

تست GGT یک نوع آزمایش خون ساده است. به هنگام انجام این تست، کارشناس آزمایشگاه یا پرستار باندی را روی بازو می‌بندد تا خون در رگ تجمع پیدا کند، داخل بازو را بطور کامل با پنبه الکلی تمیز می‌کند و سوزنی کوچک را درون پوست فرو می‌کند. وی مقداری خون را داخل سرنگ یا لوله آزمایش متصل به سوزن جمع می‌کند.

بعد از انجام تست، سوزن را برداشته، باند را باز می‌کند و یک پنبه الکلی را روی ناحیه خونگیری گذاشته و فشار می‌دهد، شما باید بلافاصله پنبه را فشار دهید تا خونریزی قطع شود. در این صورت یک دقیقه ثابت بمانید و پنبه الکلی را فشار دهید تا هر گونه خونریزی قطع شود. همانند سایر آزمایشهای خون، گرفتن خون موجب سوزشی خفیف و ناراحتی موقتی خواهد شد که البته به سرعت رفع خواهد شد. ممکن است دچار ضعف شوید. توصیه می‌شود موقع خونگیری حواستان را به جای دیگری پرت کرده و جای دیگری را نگاه کنید.

کارشناس سلامت، نمونه خون را برچسب گذاری کرده و آن را برای آزمایش و آنالیز به آزمایشگاه می‌فرستد. آزمایشگاه باید نتایج را ظرف یک یا دو روز آماده کند اگر چه ممکن است مدت بیشتری طول بکشد که بستگی به آزمایشگاه مورد نظر دارد.

خطرات و عوارض جانبی آزمایش GGT

گرفتن نمونه خون کاری بی خطر است. بعضی از افراد دچار مقداری کبودی در ناحیه خونگیری شده می‌شوند. همچنین کمی درد به مدتی کوتاه پس از آزمایش، طبیعی است. گاهی شخصی دچار احساس سرگیجه و تشویش موقع انجام تست می‌شود که موجب سیاهی رفتن چشم یا سرگیجه و یا ضعف می‌شود.

اگر چه این وضعیت ترسناک به نظر می‌رسد اما نشانه واکنشی جدی نیست. برای اجتناب از این وضعیت، پس از خون گرفتن چند دقیقه بنشینید، سپس بلند شده و به سرکار خود بروید. سعی کنید قبل از آزمایش یک آبمیوه همراه خود داشته باشید تا پس از انجام آزمایش از افت فشار و ضعف جلوگیری کنید. اگر دچار ضعف شدید حتما به کارشناس سلامت گزارش دهید.

مقدار بالای GGT به چه معناست؟

میزان بالای GGT نشانه استفاده بالای گلوتاتیون در بدن و استرس اکسیداتیو است. نگه داشتن میزان مناسب گلوتاتیون در بدن فواید سلامتی بسیاری دارد. تست GGT به سه علت مفید است:
 

تشخیص بیماری: از این تست برای بیماری کبد یا صفرا استفاده می‌شود و سو مصرف الکل را مشخص می‌کند.
 

برآورد خطر بیماری: میزان بالای GGT با افزایش خطر بیماری و مرگ ناشی از بیماری، مرتبط است.
 

مرگ و میر: تحقیقات بالینی رابطه میان میزان بالاتر GGT و افزایش احتمال مرگ ناشی از هر علتی را نشان می‌دهد.

GGT به تنهایی مستقیما موجب یک بیماری یا اختلال خاص نمی‌شود. البته میزان بالای GGT ممکن است به بیماری که به عنوان پرو اکسیدانت عمل می‌کند، مرتبط است.

GGT ممکن است استرس اکسیداتیو را افزایش دهد که با تجزیه گلوتاتیون (و تولید سیستئین گلیسین) شروع می‌شود. ملکولهای سمی دیگری نیز هستند که منجر به صدمه به DNA، سلول و بافت می‌شوند.

عواملی که میزان GGT را افزایش می‌دهند

GGT بالا معمولا وجود بیماری یا خطر بالاتر بیماری را نشان می‌دهد. در زیر خلاصه‌ای از عواملی که باعث افزایش سطح GGT می‌شوند، آورده شده است.
 

داروها و مکملها: چندین دارو سطح GGT را افزایش می‌دهند و به هنگام تفسیر نتایج آزمون باید مورد توجه قرار گیرند. اینها شامل داروهای ضد تشنج قدیمی (از جمله فنی توئین، فنوباربیتال و کاربامازپین) است.

الکل: سطح GGT به دنبال ادامه استفاده زیاد از الکل بالا می‌رود. همینکه مصرف الکل افزایش پیدا می‌کند، سطح GGT در خون نیز افزایش می‌یابد.

گوشت قرمز: مصرف گوشت قرمز طی ۱۰ سال، سطح GGT را افزایش می‌دهد.

هورمون تیروئید: چندین تحقیق بالینی نشان داده است که افزایش سطح هورمون تیروئید، سطح GGT را در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید را افزایش داد.

دلایل پایین بودن نتیجه آزمایش GGT

مقادیر پایین GGT به ندرت خطرناک است. البته بیماریهای کمی با مقادیر پایین غیر طبیعی GGT مرتبط هستند. اینکه این مورد موجب نگرانی است یا نه بستگی به عوامل دیگر دارد.
 

اختلالات ارثی: کلستازیز غیر هپاتیتی ارثی (FIC) از جمله اختلالات ارثی (ژنتیکی) است که معمولا در نوزادان و کودکان مشاهده می‌شود. این امر بوسیله کاهش جریان صفرا از کبد مشخص می‌شود. این مشکل می‌تواند به علت جهش در ژن ATP8B1 باشد که هم مربوط به اشکال ملایم و هم شدید این بیماری است. این ژن خروجی نمک صفرا را که از جریان صفرا مشتق می‌شود، کنترل می‌کند.

اواسط تا اواخر بارداری: زنانی که در سه ماهه دوم و سوم بارداریشان هستند ممکن است میزان پایینی از GGT را در مقایسه با زنان غیر باردار داشته باشند. هیچ نشانه‌ای که دلیلی برای نگرانی باشد، وجود ندارد.

توضیحات در مورد آزمایش GGT

ممکن است مقدار GGT در مردان بیش از زنان باشد( به علت مقادیر موجود در پروستات).

این آزمایش می تواند برای هپاتوما یا کارسینومای کولورکتال بعنوان آزمایش اختصاصی باشد(ایزوفورم های آن). اما بدلیل حساسیت بسیار کم هنوز ابهامات زیادی روی آن وجود دارد.

بیشتر بخوانید:

علت افزایش آنزیم های کبدی چیست؟!

آزمایش خون SGOT یا AST نشانگر چه بیماریهایی میباشد ؟

آزمایش ALT برای تشخیص نارسایی ها و مشکلات کبدی