آیا طلا سیاه می شود؟ علت سیاه یا تیره شدن طلا و راه های پیشگیری

زمان مطالعه: 8 دقیقه

طلای خالص ۲۴ عیار به طور طبیعی سیاه نمی شود، اما جواهرات طلا می توانند به دلایل مختلفی مانند اکسید شدن آلیاژها، فرسودگی آبکاری، تماس با مواد شیمیایی، تجمع چربی و گرد و غبار یا عرق بدن تیره و سیاه شوند.

«آیا طلا سیاه می شود؟» یکی از پرسش های رایج میان خریداران و دارندگان جواهرات طلا است. بسیاری تصور می کنند طلا فلزی است که هرگز تغییر رنگ نمی دهد؛ در حالی که در تجربه روزمره ممکن است لکه های سیاه، تیره یا کدر روی انگشتر، گردنبند یا گوشواره طلا مشاهده شود. این موضوع وقتی بیشتر باعث نگرانی می شود که فرد گمان می کند طلای او تقلبی است یا کیفیت پایینی دارد.

پاسخ کوتاه این است: طلای خالص ۲۴ عیار به طور طبیعی و در شرایط معمولی سیاه نمی شود، زیرا طلا فلزی بسیار نجیب و مقاوم در برابر اکسیداسیون است. اما طلا می تواند سیاه یا تیره به نظر برسد؛ دلیل این تغییر ظاهری معمولاً خود طلا نیست، بلکه آلیاژهای به کاررفته در آن، مواد آرایشی، عرق، مواد شیمیایی، گرد و غبار، آبکاری های فرسوده یا واکنش های سطحی است. در این مقاله به زبان ساده و مستند بررسی می کنیم که آیا طلا سیاه می شود، علت سیاه شدن طلا چیست، چه عواملی باعث تیره شدن طلا می شوند و چگونه می توان از آن پیشگیری کرد.

آیا طلا سیاه می شود؟

طلا در حالت خالص سیاه نمی شود و زنگ نمی زند. برخلاف آهن که در مجاورت رطوبت و اکسیژن اکسید می شود و زنگ می زند، طلا از نظر شیمیایی بسیار پایدار است و در برابر هوا، آب و بسیاری از مواد معمولی واکنش نمی دهد. به همین دلیل قرن ها است که از طلا برای ساخت جواهرات، سکه و اشیای تزئینی استفاده می شود.

با این حال، در دنیای واقعی، جواهرات طلا اغلب آلیاژ هستند. طلای ۱۸ عیار حدود ۷۵ درصد طلا دارد و بقیه آن را فلزاتی مانند مس، نقره، روی یا پالادیوم تشکیل می دهد. طلای ۱۴ عیار حدود ۵۸.۵ درصد طلا دارد. همین فلزات همراه می توانند در شرایط خاص اکسید شوند، تیره شوند یا لکه های سیاه و سبز ایجاد کنند. بنابراین اگر می پرسید «آیا طلا سیاه می شود؟»، پاسخ دقیق این است: طلای خالص به خودی خود سیاه نمی شود، اما جواهرات طلا می توانند به دلایل ثانویه سیاه یا تیره شوند.

چرا طلای خالص سیاه نمی شود؟

طلا فلزی نجیب است و تمایل کمی به واکنش شیمیایی با اکسیژن، آب و بیشتر مواد محیطی دارد. اکسیداسیون طلا در شرایط عادی زندگی روزمره رخ نمی دهد. به همین دلیل، طلای ۲۴ عیار که تقریباً خالص است، معمولاً حتی پس از سال ها استفاده، درخشش خود را حفظ می کند و تنها ممکن است به دلیل چربی، گرد و غبار یا مواد آرایشی کدر شود.

البته باید توجه داشت که «سیاه نشدن» با «آسیب ندیدن» متفاوت است. طلای خالص نرم است و به راحتی خراشیده می شود. همچنین طلا می تواند با جیوه واکنش دهد و آمالگام تشکیل دهد که ظاهری نقره ای یا خاکستری دارد. اما این حالت معمولاً در تماس با جیوه، مانند شکستن دماسنج جیوه ای، رخ می دهد و با سیاه شدن معمولی متفاوت است.

مهم ترین علت های سیاه شدن طلا

۱. اکسید شدن آلیاژها در طلای کم عیار

یکی از رایج ترین دلایل سیاه شدن طلا، وجود فلزات دیگر در آلیاژ است. در طلای ۱۸ عیار، ۱۴ عیار یا ۱۰ عیار، مس و نقره و روی حضور دارند. مس می تواند در مجاورت رطوبت، عرق و مواد اسیدی تیره شود. نقره نیز با گوگرد موجود در هوا یا محیط واکنش می دهد و تیره می شود. این تغییر رنگ ممکن است به صورت لکه های سیاه، قهوه ای یا سبز روی سطح جواهر دیده شود.

بنابراین، اگر انگشتر طلای ۱۸ عیار شما پس از مدتی در مفاصل یا کناره ها سیاه شده است، لزوماً تقلبی نیست؛ ممکن است آلیاژ آن در اثر شرایط محیطی اکسید شده باشد.

۲. طلاهای آبکاری شده و جواهرات با فلز پایه

بسیاری از زیورآلات طلایی رنگ، در واقع طلا نیستند یا فقط لایه ای نازک طلا روی فلز پایه دارند. در این محصولات، فلز زیرین مانند مس، برنج یا آلیاژهای ارزان ممکن است اکسید شود و رنگ سیاه، سبز یا قهوه ای ایجاد کند. وقتی آبکاری طلا فرسوده شود، فلز پایه در معرض هوا و عرق قرار می گیرد و تغییر رنگ سریع تر ظاهر می شود.

این نوع سیاه شدن طلا معمولاً در نقاطی که بیشتر در تماس با پوست یا اصطکاک هستند، مانند پشت انگشتر، لبه ها و زنجیر گردنبند، بیشتر دیده می شود.

۳. تماس با مواد شیمیایی خانگی

مواد شیمیایی می توانند ظاهر طلا را تغییر دهند. کلر موجود در آب استخر، مواد سفیدکننده، پاک کننده های قوی، عطر، اسپری مو، کرم ضدآفتاب و لوازم آرایشی می توانند روی سطح طلا رسوب کنند یا با آلیاژهای آن واکنش دهند. کلر به ویژه برای طلاهای کم عیار و جواهرات دارای سنگ آسیب رسان است و می تواند باعث تیرگی و حتی آسیب ساختاری شود.

همچنین عرق بدن، به ویژه در افرادی که پوست اسیدی تری دارند، می تواند با فلزات آلیاژی واکنش دهد و لکه های تیره ایجاد کند. این حالت بیشتر در تابستان و هنگام ورزش یا تعریق زیاد دیده می شود.

۴. تجمع چربی، گرد و غبار و سلول های مرده پوست

گاهی سیاه شدن طلا واقعاً «سیاه شدن» فلز نیست؛ بلکه لایه ای از چربی، گرد و غبار، صابون، کرم و سلول های مرده پوست روی سطح جواهر جمع می شود. این لایه در نقاطی مانند پشت سنگ، مفاصل زنجیر و زیر انگشتر بیشتر دیده می شود و ظاهری تیره و کدر ایجاد می کند.

در چنین مواردی، طلا سالم است و با تمیز کردن اصولی، درخشش آن بازمی گردد.

۵. واکنش با جیوه

طلا با جیوه واکنش می دهد و ترکیبی به نام آمالگام تشکیل می دهد. این واکنش می تواند ظاهر طلا را خاکستری، نقره ای یا مات کند. جیوه ممکن است در دماسنج های قدیمی، برخی لامپ ها یا محصولات صنعتی وجود داشته باشد. این حالت نسبتاً نادر است، اما یکی از دلایل تغییر رنگ طلا محسوب می شود.

همچنین بخوانید:

با انواع رنگ طلا آشنا شوید

معرفی انواع رنگ طلا و ترکیبات آن : برای اطلاعات بیشتر در این باره با ما همراه باشید.

۶. طلای سفید و رودیوم

طلای سفید معمولاً با لایه ای از رودیوم پوشش داده می شود تا رنگ سفید و درخشنده داشته باشد. با گذشت زمان و اصطکاک، این لایه فرسوده می شود و رنگ زیرین، که ممکن است کمی زرد یا خاکستری باشد، نمایان می شود. این حالت معمولاً سیاه شدن نیست، اما ممکن است تیره یا کدر به نظر برسد. همچنین در برخی موارد، آلیاژهای طلای سفید می توانند در اثر مواد شیمیایی تغییر رنگ دهند.

۷. طلای سیاه عمدی

نکته مهم این است که همه «طلای سیاه» نشانه خرابی نیست. در جواهرسازی، نوعی پوشش یا آلیاژ به نام طلای سیاه وجود دارد که به صورت عمدی برای زیبایی ایجاد می شود. این طلا ممکن است با آبکاری رودیوم سیاه، اکسیداسیون کنترل شده یا روش های دیگر ساخته شود. بنابراین اگر جواهری از ابتدا سیاه خریداری شده است، لزوماً مشکل ندارد.

علت های سیاه شدن طلا

آیا سیاه شدن طلا نشانه تقلبی بودن آن است؟

نه همیشه. سیاه شدن طلا می تواند در طلای اصل نیز رخ دهد، به ویژه اگر عیار پایین تر باشد یا در تماس با مواد شیمیایی قرار گیرد. با این حال، سیاه شدن سریع و شدید در یک جواهر نو می تواند نشانه آبکاری ضعیف، فلز پایه نامناسب یا تقلبی بودن باشد. برای تشخیص قطعی، بهترین راه مراجعه به طلاساز یا استفاده از آزمون های تخصصی است.

به طور کلی، سیاه شدن طلا به تنهایی معیار مطمئنی برای تقلبی بودن نیست. عواملی مانند عیار، نوع آلیاژ، شرایط نگهداری و تماس با مواد شیمیایی نقش مهمی دارند.