اجرت المثل زنان شاغل چگونه محاسبه میشود ؟

اجرت المثل زنان شاغل

از جمله مباحث مرتبط با حقوق خانواده و دعاوی مالی زوجین، موضوع پرداخت اجرت‌المثل و نحله است. نحله در لغت به معنای بخشش بوده و در اصطلاح حقوقی اجرت المثل ، مبلغی است که دادگاه میزان آن را با در نظر گرفتن شرایطی، تعیین می‌کند تا زوج به زوجه بپردازد. همچنین اجرت‌المثل به معنای پرداختن اجرت المثل کارهایی است که زن در خانه شوهر انجام داده است در حالی که این امور از وظایف شرعی او نبوده و برای این کار قصد تبرع (مجانی بودن) نیز نداشته باشد.

اجرت المثل و نحله چیست ؟

در مورد مستند قانونی نحله باید گفت طبق ماده ۵۸ قانون حمایت خانواده و بند «ب» تبصره شش ماده ‌واحده اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام، «با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج، دادگاه مبلغی را‌ از باب بخشش (‌نحله) برای زوجه تعیین می‌کند.»

با استنباط از قانون و رویه‌قضایی، شرایط دریافت نحله این‌گونه است که لازم است تقاضای طلاق از سوی مرد بوده و نباید به دلیل تخلفات زن از وظایف زناشویی یا سوءِرفتار او باشد. همچنین در طول زندگی مشترک و تا قبل از اقدام به دادخواست طلاق از جانب زوج، امکان مطالبه نحله وجود ندارد.

همانطور که از بند ب تبصره شش ماده ‌واحده استنباط می‌شود، نحله فرع بر اجرت المثل است و در صورتی پرداخت و مورد حکم واقع می‌شود که اجرت‌المثل اثبات نشود. به عنوان مثال، خانمی نتواند اثبات کند کارهای منزل به درخواست شوهر بوده یا نتواند اثبات کند که تبرعی (مجانی) نبوده است؛ در این صورت دادگاه خود مبلغی را به عنوان نحله تعیین می‌کند؛ اگرچه ماهیت حقوقی نحله بخشش است و این بخشش باید با رضایت شوهر باشد.

مبلغ نحله را قاضی معین می‌کند

یکی از نکاتی که در این زمینه باید مورد توجه قرار داد، این است که نحله با اجرت المثل قابل جمع نیست؛ به این معنا که اگر شرایط تعلق اجرت المثل ، زمان زوجیت نباشد، زن دارای شرایط اخذ نحله می‌شود. نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که در تعیین نحله بر خلاف اجرت‌المثل، نیازی به کارشناسی نیست و مبلغ را قاضی دادگاه تعیین می‌کند.

اجرت المثل چیست ؟

اجرت‌المثل به معنای پرداختن اجرت کارهایی است که زن در خانه شوهر انجام داده در حالی که این امور از وظایف شرعی او نبوده و برای این کار قصد تبرع (مجانی بودن) نیز نداشته باشد. در این موارد، شوهر موظف به پرداخت اجرت‌المثل این کارها است.

این اجرت به حکم قانون و متناسب با کارهایی است که زن در خانه انجام داده و پرداخت آن ارتباطی با دارایی شوهر ندارد و در هر صورت باید پرداخت شود.
طبق تبصره ماده ‌واحده اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام، «چنانچه طلاق به درخواست زوجه نبوده و نیز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد.

نحوه محاسبه اجرت المثل زنان شاغل

اگرچه اشتغال زن در دریافت حق المثل او تاثیرگذار نیست ولی در محاسبه میزان دریافتی او تاثیر بسزایی دارد، اشتغال زن به طور یقین در میزان دریافتی اجرت المثل او تاثیرگذار است.
در محاسبه اجرت المثل زنان شاغل، فرض این است که زنان شاغل بیشتر در خارج از خانه بوده و بنابراین برای رسیدگی به امور خانه زمان کمتری را صرف می کنند و به همین دلیل زنان خانه دار باید اجرت المثل بیشتری دریافت کرده و زنان شاغل هم اجرت المثل کمتری را دریافت خواهند کرد.

البته اشتغال زن مانع رسیدگی او به کارهای خانه نیست و او می تواند در عین اشتغال به کارهای خانه نیز رسیدگی کند.

ولی کارشناسان حقوقی برای زنانی که اکثر اوقات خود را صرف کارهای خانه می کنند در مقایسه با زنانی که وقت کمتری را برای کارهای خانه صرف می کنند تفاوت هایی قائلند، و زنان شاغل به طور طبیعی وقت کمتری را برای رسیدگی به امورات خانه خواهند داشت.دریافت حق المثل زنی که در بیرون از منزل بوده با اجرت المثل زنی که اکثر اوقات خود را صرف امورات خانه می کند برابر نیست، زنان شاغل از دریافت حق المثل کمتری نسبت به زنان خانه دار برخوردارند.

دادگاه به ترتیب زیر عمل می‌کند:

چنانچه زوجه کارهایی را که شرعاً به عهده وی نبوده، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه این وضع اثبات شود، دادگاه اجرت‌المثل کارهای انجام‌گرفته را با جلب نظر کارشناس، محاسبه و زوج را ملزم به پرداخت اجرت می‌کند.

در غیر این صورت، یعنی در صورتی که زن نتواند اجرت‌المثل کارهای خود را به‌دست آورد (مثلاً نتواند اثبات کند که کاری انجام داده یا نتواند اثبات کند که کارهای انجام‌شده تبرعی نبوده) با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج، دادگاه مبلغی از باب بخشش (نحله) برای زوجه تعیین می‌کند بنابراین اجرت‌المثل ماهیت قانونی دارد.

شرایط پرداخت اجرت المثل

برای پرداخت اجرت‌المثل، شرایطی لازم است؛ از جمله اینکه طلاق به درخواست زوجه نباشد؛ طلاق به دلیل تخلف زن از وظایف زناشویی و سوء اخلاق او نباشد و انجام کارهای منزل شرعاً به عهده زوجه نبوده باشد مثل شستن ظروف و لباس‌ها و پخت و پز. همچنین انجام کارها به دستور زوج با درخواست او باشد و زن برای انجام کارها قصد تبرع نداشته باشد؛ یعنی به خاطر رضای خدا کاری انجام نداده باشد. اگر چه واقعیت این است که زنان غالباً امور خانه را به قصد تبرع انجام می‌دهند و اگر این امر بر دادگاه ثابت شود، زن مستحق اجرت‌المثل نخواهد بود.

دادگاه زمانی اجرت‌المثل را مورد حکم قرار می‌دهد که توافق دیگری در خصوص امور مالی میان زن و شوهر نباشد چرا که اگر توافقی باشد باید طبق آن عمل شود. بنابراین اجرت‌المثل با شرط انتقال نصف دارایی قابل جمع نیست زیرا شرط انتقال نصف دارایی، توافقی بوده و بر حکم قانون مبنی بر پرداخت اجر‌ت‌المثل، مقدم است و در این مورد فقط به انتقال تا نصف دارایی حکم می‌شود.

عوامل متعددی بر دریافت حق المثل تاثیر می گذارد، اشتغال زن یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار است، در این مقاله، نحوه محاسبه اجرت المثل زنان شاغل را بررسی می کنیم.

تاثیرگذاری اشتغال زن بر محاسبه و دریافت حق المثل او

شرایط خاصی در تعیین مقدار اجرت المثل زن تاثیرگذار هستند و اشتغال زن نمی تواند بر اجرت المثل او تاثیرگذار باشد، و جزء شرایطی نیست که بتواند دریافت حق المثل زن را تحت تاثیر قرار دهد.

مطالبه دارایی های هزینه شده زن در زندگی مشترک علاوه بر دریافت حق المثل

بر اساس ماده ۳۰ قانون حمایت از خانواده چنانچه زن برای امورات زندگی از اموال خود هزینه کرده که البته یا با رضایت خود یا به دستور شوهر خود این کار را به انجام رسانده، در صورتی که بتواند این امر را در دادگاه ثابت کند می تواند معادل هزینه های پرداختی خود را از شوهر خود باز ستاند.
بنابراین زنی که در بیرون از خانه اشتغال دارد و از درآمد خود برای امورات خانه هزینه می کند اگرچه میزان دریافتی او از حق المثل کمتر خواهد بود ولی می تواند معادل هزینه های خود برای امورات خانه از مرد این رقم را دریافت کند.