معنای تشدید و کاربرد آن در زبان فارسی و لزوم یا عدم لزوم نوشتن آن

کاربرد تشدید در فارسی

این مقاله از دلگرم درباره جایگاه و کاربرد تشدید در زبان فارسی و ضرورت یا عدم ضرورت درج آن است. تا آخر مطلب با ما همراه باشید.

تشدید به معنای شدت بخشیدن است و مانند تنوین، از زبان و خط عربی وارد زبان فارسی شده است. نفوذ این علامت در فارسی به حدی است که گاه برخی از کلمات فارسی هم مشدّد تلفظ می شوند. برخی از این کلمات که اغلب دوهجایی هستند عبارتند از:

پلّه، گلّه، بچّه، زرّین، یکّه، ارّه، فرّخ، خرّم، درّه، لکّه، غرّش، برّه، برّان و ...

برخی از کلمات در حالت عادی نیازی به تشدید ندارند؛ اما هنگام اضافه شدن نقش نمای اضافه یا افزوده شدن پسوندها یا ضمایر مشدد می شوند. مانند:

حقِّ مسلم، فرّ و آیین، کمّ و کیف، سمِّ مهلک

تعداد انگشت شماری از کلمات هم نیازی به تشدید ندارند؛ اما به دلیل خطاهای گفتاری و یا ضرورت وزنی در شعر، ممکن است با تشدید تلفظ شوند مانند:

غزّال، شکّر، پشّه، فوق العادّه، قضّات، تقویّت، برّرسی، تربیّت، ادعیّه، شفقّت، دوّم، سوّم و ...

نکته: یکی از دلایل مشدد خوانده شدن این کلمات، می تواند قیاس آنها با کلمه های تشدید دار و مشابه باشد. مثل کلمه قضات در قیاس با طلّاب یا شفقت در مقایسه یا مشقّت.

آیا تشدید در فارسی نوشته می شود؟

به طور کلی نوشتن تشدید در متون روزنامه یا کتاب رایج نیست. حتی در متون فارسی محاوره هم کمتر دیده شده که تشدید نوشته شود. ولی در مورد کلمات دوخوانشی، با آن که معمولاً بافت متن به تشخیص شکل درست کلمه می تواند کمک کند، اما بهتر است برای جلوگیری از بروز خطا در معنا، تشدید نوشته شود. مانند:

گلِّه و گِلِه
بَرّ و بر
بَنّا و بَنا و بِنا
سِرّ و سَر
معیّن و معین

همچنین بخوانید:

تنوین در نگارش و ویرایش فارسی: از کاربرد تا تاریخ ورود به زبان فارسی

یکی از پرسش های رایج در نگارش فارسی، چگونگی کاربرد تنوین است. این مقاله به طور جامع به این سوال پاسخ می دهد که شکل صحیح نوشتن تنوین در کلمات فارسی…

نکته: در نوشتن تشدید باید توجه داشته باشید که تشدید دقیقا روی حرف مشدد قرار بگیرد.

اگر دوست دارید که نظر اغلب دستورنویسان و بزرگان ادب فارسی را درباره تشدید بدانید، توصیه می کنیم مقاله «لزوم یا عدم لزوم نوشتن علامت تشدید در زبان فارسی» را مطالعه کنید.