آغاز بحران شديد اقتصادي امريكا موسوم به والْ استريتْ (1929م)

دولت‏هاي اروپايى پس از آسودگي از جنگ جهاني اول، تدريجاً به بازسازي نظام اقتصادي كشور خود پرداختند و اين بازسازي و تلاش مجدد براي بازيابي بازارهاي گذشته، امريكا را با توليدات فراواني كه اكنون بدون بازار مانده بود روبرو ساخت.

نتيجه آن، ركود بزرگ و سقوط بازار بورس امريكا موسوم به والْ استريت بود. وال استريت خياباني در نيويورك است كه به دليل قرار داشتن مؤسسات مالي و بانك‏هاي متعدد و بزرگ در آن، به عنوان مركز مهم اقتصادي امريكا به شمار مي‏رفت و اقتصاد منطقه را تحت الشعاع خود قرار مي‏داد.

اين اقتصاد در جريان جنگ جهاني اول و پس از آن دستخوش ضايعات مالي فراواني گرديد و فاجعه ‏اي پولي و كسادي بي ‏سابقه چند ساله ‏اي را به دنبال آورد.

در روز 24 اكتبر 1929م اوج اين فاجعه بر سر بازار بورس اسناد و سهام امريكا در وال استريت فرود آمد و عمق اين كسادي را بيشتر كرد. سقوط بازار جهاني مزبور، بزرگ‏ترين و وخيم‏ترين نمونه سقوط در تاريخ پولي جهان و سرآغاز دوراني است كه روزگار كسادي نام گرفته است.

ادامه اين وضعيت به بيكاري بيش از سيزده ميليون كارگر امريكايى، قحطي شديد كشاورزان، بي‏خانمان شدن ميليون‏ها تن ديگر و ورشكستگي كارخانه‏ ها و بانك‏ها انجاميد.

هم‏چنين مردم امريكا كه در روزهاي شكوفايى نسبي اقتصادي، سهام زيادي جمع كرده بودند و از اين طريق ثروت زيادي بر روي كاغذ براي خود فراهم آورده بودند، از ترس از دست دادن دارايى خود شروع به فروش سهام خود كردند.

اين امر سبب كاهش مجدد قيمت سهام شد، به طوري كه ظرف نوزده روز، قيمت سهام از 400 دلار به 30 دلار رسيد و در ظرف يك ماه، قيمت رسمي سهام امريكا، 40 ميليارد دلار تنزل پيدا كرد.

با كم شدن قيمت سهام، قدرت خريد مردم پايين آمد و در نتيجه، تقاضا براي خريد كالا كم شد. فروش نرفتن محصولات كارخانه‏ ها، سبب بيكاري كارگران و ورشكستگي كارخانه‏ ها و مراكز توليد گرديد و تعداد بيكاران تا ده درصد جمعيت كشور بالا رفت.

دولت امريكا براي مقابله با بحران، ماليات‏ها را افزايش داد، در نتيجه، ماليات دهندگان توان خريد خود را هرچه بيشتر از دست دادند و دور باطل تورم و بيكاري از سر گرفته شد. در اين ميان، از آنجا كه از سوي سرمايه‏ داران امريكايى، سرمايه ‏گذاري‏هاي كلاني در اروپا صورت گرفته بود، دامنه بحران اقتصادي امريكا به سرعت به قاره اروپا نيز كشيده شد و بيكاري و ورشكستگي در اين قاره نيز رواج پيدا كرد.

هيچ يك از ركودهاي اقتصادي تاريخ امريكا به اندازه اين بحران، موجب نارضايتي مردم از بي ‏كفايتي مسؤولان و برنامه ‏ريزان اقتصادي امريكا نشده بود. اين بحران در آن زمان بزرگ‏ترين لطمه را بر وجهه نظام سرمايه ‏داري نزد مردم و دولت‏هايي كه مستقيماً از اين بحران متضرر شده بودند وارد آورد.

بحران اقتصادي وال استريت سرانجام با روي كار آمدن فرانكلين روزولت به رياست جمهوري امريكا در سال 1932م، پايان يافت.