نحوه ی قلمه زنی بن سای

۷۴,۹۱۴
۷۱
۰
پنج شنبه, ۲۵ آذر ۱۳۹۵ ۱۲:۳۷

نحوه ی کاشت /نگه داری و تکثیر بن سای

قلمه یه روش خیلی خوب و بهتری نسبت به سایر روش ها مثل کاشت بذر و پرورش اون برای بونسای به شمار میاد . در بعضی موارد با کاشت بذر و تربیت گیاه برای بونسای احتمال اون پیش میاد که گیاه خصوصیات ظاهری پایه مادری خودش رو نداشته باشه . ولی استفاده از قلمه همیشه گیاهی رو به وجود میاره که خصوصیات پایه مادری خودش رو داره ...

کاشت بن سای
کاشت بن سای

کاشت بن سای

تاریخچه بن سای

واژه‌ بن‌ساي داراي دو قسمت «بن» و «ساي» به معناي «يك گياه درون ظرف» است.

چيني‌ها اولين كساني بودند كه استفاده از زيبايي‌ درختچه‌هاي طبيعي را در خانه‌ها و باغچه‌هاي خود رواج دادند و اين‌كار را با انتقال درختچه‌هاي كوچك به داخل گلدان‌ها و ظروف زيبا و دكوراتيو انجام مي‌دادند. البته همزمان، ژاپني‌ها نیز كاشت درختچه‌هاي زينتي بن‌ساي را با ظرافت كامل اجرا مي‌كردند.

نوشته‌ها نشان مي‌دهد كه پيدايش درختچه‌هاي بن‌ساي به اوايل قرن چهاردهم بازمي‌گردد. البته تا حدودي ممكن است كه فرهنگ تمرين كاشت بن‌ساي حدود هزار سال قبل در چين سامان‌دهي و بنيان‌گذاري شده باشد. به‌تدريج ايده‌آل‌ها و فلسفه بن‌ساي در طي سا‌ل‌ها دست‌خوش تغييراتي شد. براي ژاپني‌ها بن‌ساي بيانگر آميزش و تركيب عقايد كهن و قدرتمند با فلسفه‌هاي شرقي در مورد هماهنگي و هارموني موجود بين انسان، روح و طبيعت است.

در ابتدا تنها خانواده‌هاي برتر و داراي مرتبه بالاي اجتماعي در ژاپن از بن‌ساي در مراسم‌ و مناسبت‌هاي خاص استفاده مي‌كردند و اين درختچه‌ها را روي تاقچه‌هايي كه به شكل‌هاي شكيل و ويژه طراحي شده بود قرار مي‌دادند. اين گياه پيچيده به طور دائم در فضاي بيرون خانه قرار داده نمي‌شد. با مرور زمان انواع بن‌ساي‌ با سبك‌هاي مختلف كه هر كدام به مقدار زيادي نسبت به نوع ديگر داراي تنوع بودند به‌وجود آمدند.

هنر كاشت و پرورش بن‌ساي ادامه يافت؛ تا اينكه در قرن 17 و 18 ژاپني‌ها در اين هنر به اوج موفقيت رسيدند. در اين زمان بن‌ساي كماكان جايگاه و ارزش خود را به‌عنوان دركي عميق از طبيعت حفظ كرد؛ اما عمق ظروف كاشت بن‌ساي كمي از حالت قديمي كمتر شد.

بن‌ساي تقريبا نوعي هويت و شناسنامه براي هنر ژاپني‌ها محسوب مي‌شود و هنوز هم افراد با استفاده از آن در مجالس و مناسبت‌هاي مهم بر اهميت قدمت اين درختچه‌ها تاكيد دارند؛ برخي افراد در ژاپن نيز با جمع كردن مجموعه‌اي از انواع مختلف بن‌ساي به ترويج هنري كه نماينده فرهنگ و سنت آن‌هاست مي‌پردازند. هنرمندان ماهر در كاشت و پرورش بن‌ساي به‌تدريج با اشاره به فرهنگ‌هاي مختلف ديگر در هنر بن‌ساي و اضافه كردن عناصر ديگر از قبيل صخره‌ها پرداختند.

واژه بن‌ساي به‌سرعت توسط توريست‌هايي كه به ژاپن سفر مي‌كردند در سرتاسر جهان منتقل شد و از آن به‌عنوان درختچه كوچكي كه گويي تقليدي ظريف و كوچك از درختان بلند و بزرگ موجود در طبيعت در گلدان‌هاي كوچك است ياد شد.

سپس بن‌ساي با حضور در نمايشگاه‌هايي در لندن و پاريس بيشتر و بهتر به افراد معرفي شد و به‌خصوص حضور بن‌ساي در نمايشگاه بزرگ جهاني در پاريس در سال 1900 چشم جهانيان را به هنر بن‌ساي گشود. در پي آن، روش‌هاي كاشت‌وپرورش و نگه‌داري از اين درختچه‌هاي زينتي به علاقه‌مندان با هر مليت و فرهنگي آموزش داده شد و تنوع در كاشت انواع بن‌ساي‌ به‌تدريج بيشتر شد. امروزه بن‌ساي در چين و ژاپن بيانگر فرهنگ و سنت آ‌نها است و ديگر بر خلاف گذشته دور، نگه‌داري و استفاده از زيبايي‌هاي اين گياه تنها مختص طبقه بالاي جامعه نيست بلكه تمام افراد مي‌توانند از اين گياه اصيل و هنري در خانه خود نگه‌داري كنند.

مي‌كوشيم تا شما را با هنر بن‌ساي و انواع آن و همچنين پرورش آن آشنا كنيم. آشكار است كه اين هنر مانند هر هنر ديگري نياز به پشتكار و دقت دارد.

کاشت بن سای

قلمه رو میشه از سه طریق به دست آورد :

1) قلمه ریشه
2) قلمه ساقه
3) قلمه برگ

برای ایجاد یک بونسای خوب بهترین روش استفاده از قلمه ساقه هست .

بعضی از گیاهان که شاخه نرم و علفی دارن رو میشه تو هر زمانی تکثیر کرد . در حالی که در گونه های دیگر در فصول به خصوصی ریشه دهی انجام میشه .
به طور کل بهترین زمان برای کاشت قلمه در حدود فصل رشد گیاه مادری هست که در مناطق گرمسیری ماه های مرداد و شهریور و در مناطق معتدله بهترین زمان کاشت اوایل بهار هست .

نکته : قلمه انتخابی باید کاملا سالن و عاری از هر گونه بیماری باشه .

کاشت بن سای

دو نوع قلمه ساقه داریم .

1) قلمه انتهایی

2) قلمه پاشنه دار

قلمه انتهایی حدود 8 تا 10 سانت هست که از قسمت انتهایی و بالای ساقه انتخاب میشه و به وسیله چاقو تیز و یا قیچی باغبانی یک برش اریب درست زیر گره زده میشه . طبق تصویر بالا برگ های پایینی گیاه رو حذف کنید و اگر برگ های قسمت بالایی ساقه خیلی بزرگ باشه اون هارو به نصف اندازه خودش برسونید تا از تعرق و تبخیر اضافی کاسته بشه .

قلمه بعضی از گیاهان گوشتی مثل آدنیوم رو باید 2 تا 3 روز قبل از کاشت کنار بزاریم تا قسمت انتهایی که برش خورده خشک بشه و بعد اقدام به کاشت کنیم .این عمل برای ایجاد کالوس و جلو گیری از پوسیده نشدن آنتهای گیاه انجام میشه .

کاشت بن سای

قلمه پاشنه دار :

ساقه جانبی ای به شمار میره که به همراه ساقه اصلی برداشته میشه . قسمت پایین قلمه که مسن تر هست رو باید با یه چاقوی تیز برش بدید . و مانند روش قلمه انتهایی برگ ها رو حذف کنید .

در بیشتر انواع قلمه ها بلافاصله بعد از برداشت باید قلمه کاشته بشه و در حالت کلی قلمه نباید در قسمت انتهایی شسته بشه و حتی 1 ساعت هم در جای خشک قرار بگیره . اگر نتونید تو همون لحظه عمل کاشت رو انجام بدین باید قلمه رو داخل آب و یا پارچه خیس قرار بدید .

یک روش دیگه هم هست که به اون قلمه قنداقه دار گفته میشه و در این روش قسمت کاملی از گیاه مسن به همراه قلمه باقی میمونه که در این روش ریشه دهی بهتر صورت میگیره .

کاشت بن سای

کاشت در گلدان :

یک گلدان سفالی که 15 سانتی متر قطر داشته باشه انتخاب کنید . سوراخ های انتهایی رو با یه توری پلاستیکی و یا سنگریزه پر کنید . بهترین محیط برای پرورش قلمه خاک باغچه به همراه مقداری شن هست و نیاز به افزایش کود به خاک نیست . در برخی موارد اضافه کردن کود باعث میشه که ریشه دهی کند تر بشه . از ورمی کولایت هم میتونید استفاده کنید که معمولا تو مغازه های فروش وسائل کشاورزی پیدا میشه . قلمه ها رو به صورت مورب به اندازه 1/3 داخل بستر قرار بدید .

مراقب باشید که هیچ برگی داخل بستر دفن نشه . از هورمون سرادیکس هم میتونید برای ریشه دهی استفاده کنید ( برخی موارد ضروری هست) . بعد از کاشت با آبپاش گلدان را تا جایی که آب از ته گلدان بیرون بریزه آبیاری کنید . حالا قلمه ها رو به دور از نور خورشید و وزش باد به مدت 2 هفته قرار بدید و سپس کم کم ساعت قرار گیری گیاه در مقابل نور رو افزایش بدید . بعد از 1 ماه بیشتر ریشه ها شروع به رشد میکنه و بعد از گذشت 4 ماه میتونید عمل کود دهی رو انجام بدید .

تعویض گلدان :

این کار زمانی انجام میشه که قلمه به اندازه کافی ریشه و برگ داده باشه . یک گلدان مناسب انتخاب و کف اون رو با یه توری و یا سنگریزه بپوشونید . حالا گیاه رو از گلدان قبلی خارج و به طور کامل خاک اطراف ریشه رو بتکونید .

کاشت بن سای

انتخاب محل بن‌ساي در خانه

يكي از نكات مهم نگه‌داري بن‌ساي در خانه، محل مناسب براي آن است. زيرا باعث مي‌شود كه گياه براي سال‌ها سالم و شاداب بماند و به شما انرژي مثبت دهد. برعكس، اگر محل انتخاب شده براي گياه مناسب نباشد، نه تنها به‌خوبي رشدونمو نمي‌كند، بلكه سرانجام پژمرده خواهد شد. عواملي مانند نور، سايه، نحوه آبياري، رطوبت و حتي ميزان تحمل گياه در صورت سهل انگاري كوتاه مدت مي‌تواند بر عمر گياه موثر واقع شود.

خريد بن‌ساي

در هنگام خريد بن‌ساي نكات زير را در نظر بگيريد تا بتوانيد گياهي سالم و شاداب خريداري كنيد:

حتما گياه بن‌ساي را در فصل بهار كه زمان رشد و شكوفايي آن است بخريد. از فروشنده محل نگه‌داري (داخل آپارتمان يا فضاي باز) و ساير نيازها و همچنين نام گياه را بپرسيد تا بتوانيد به‌خوبي از آن نگه‌داري كنيد.

نور مورد نياز گياه چه در داخل خانه و چه در فضاي باز مناسب باشد.

با يك انگشت ساقه‌ گياه را كمي فشار دهيد، در صورتي ‌كه سفت و محكم نباشد، به اصطلاح ريشه در داخل خاك لق باشد، يا رشد آن به اندازه كافي صورت نگرفته يا ريشه در حال پوسيدن است كه خريد آن پيشنهاد نمي‌شود.

به دقت به برگ‌هاي آن نگاه كنيد كه از نظر اندازه و سالم بودن؛ برگ‌ها و ساقه‌ها با هم مطابقت داشته باشند.

براي پي بردن به بيماري حشره‌زايي و آلوده نبودن به بيماري، نوك شاخه‌ها يا برگ‌ها و محل‌هايي كه برگ‌ به ساقه متصل است و همچنين زير برگ‌ها را به دقت بررسي كنيد كه آفت نداشته باشند.

پس از انتخاب گياه، از فروشنده بخواهيد آن را با روزنامه يا كاغذ كاملا بپوشاند. به‌طوري كه نور مستقيم آفتاب به آن نتابد و از باد كولر اتومبيل دور باشد. در زمستان نيز شيشه‌هاي اتومبيل بالا باشد. تغيير درجه حرارت ناگهاني گياه، باعث ريزش برگ‌هاي آن مي‌شود.

پس از ورود به خانه روزنامه‌ها را جدا كنيد. نخستين كار براي اينكه اثر انتقال ناگهاني از گلخانه به خانه را (تغيير محيط زيست) تا اندازه‌اي خنثي كنيد و گياه با آب‌وهواي مكان جديد سازگار شود، روزي يكي دو بار در گرم‌ترين ساعات روز با آبي كه فاقد كلر باشد و روزانه يكي دوبار با آب‌فشان روي برگ‌هاي آن را اسپري كنيد و با همين آب آن‌ را آبياري كنيد.

(ظرفي فاقد درپوش را پر از آب كنيد و در گوشه‌اي به مدت 24 ساعت كنار بگذاريد تا كلر آن پريده و از آن آب براي گياه استفاده كنيد).

از كود دادن به گياه براي مدتي خودداري كنيد و چنانچه پس از گذشت چند روز، چند برگ از برگ‌هاي تحتاني آن زرد و پژمرده شد نگران نباشيد؛ چون اين حالتي است كه گياه براي بقاي خود در محيط جديد به‌وجود مي‌آورد. طبيعي است كه گياه در طي پذيرش شرايط محيط جديد، برگ‌هاي پير و پاييني خو را از دست بدهد و برگ‌هاي جوان و تازه را كه دمبرگ قوي‌تر دارند و معمولا در قسمت بالاي ساقه‌ها مي‌رويند حفظ كند. هرگز برگ‌هاي زرد را از ساقه جدا نكنيد چون بهتر است اين‌كار به‌طور طبيعي و به‌تدريج توسط خود گياه انجام شود؛ زيرا گياه قبل از دفع برگ‌ها، منفذي را كه از جدا شدن دمبرگ از ساقه پديد مي‌آورد مي‌بندد و هيچ‌گونه خراشي باقي نمي‌ماند تا مورد حمله ميكروب‌هاي عفونت‌زا قرار گيرد. ولي چنانچه بيشتر از دو يا سه برگ گرفتار زردي شوند، نشانه اين است كه در آبياري گياه افراط يا سهل‌انگاري كرده‌ايد يا احتمالا گلدان را در محل تاريكي قرار داده‌ايد.

از قرار دادن هر دو گونه بن‌ساي در معرض كوران هوا نيز خودداري كنيد. بديهي است گياه خريداري شده اگر آپارتماني باشد، بايد آن را در پرنورترين قسمت آپارتمان قرار دهيد و گياه فضاي باز را در بالكن يا در حياط در محلي آفتابگير قرار دهيد و همچنين به علت كوچك بودن گلدان بن‌ساي، هر روز به آبياري و اسپري آب روي برگ‌ها اقدام كنيد.

توجه داشته باشيد كه برخي از اين گياهان فضاي باز به غرقابي حساس هستند و در روزهاي باراني بايد محل آن را تغيير داده و به محيطي خنك و پناهگاه برده شوند.

کاشت بن سای

گردآوری شده ی مجله ی اینترنتی دلگرم

مرجان امینی


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(71 امتیاز , میانگین: 3.9 از 5)  
  • برچسب ها:
  • نحوه ی قلمه زنی بن سای
  • تکثیر بن سای
  • نحوه ی کاشت /نگه داری
  • تاریخچه بن سای

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter