دلگرم
امروز: پنجشنبه, ۲۸ آبان ۱۴۰۵ برابر با ۰۸ جمادى الآخر ۱۴۴۸ قمری و ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ میلادی
ویژگی های انسان دانا از دیدگاه اسلام
زمان مطالعه: 5 دقیقه
در این مطلب با ویژگی های انسان دانا و خردمند از منظر احادیث ائمه معصومین (علیهم السلام) آشنا می شوید.

انسان دانا چه ویژگی هایی دارد

در این مطلب از دلگرم قصد داریم شما را با ویژگی های یک انسان دانا آشنا کنیم. ابتدا با حدیثی زیبا از امیر مومنان، علی علیه السلام، بحث را آغاز می کنیم.

دانا کسی است که قدر خود را بشناسد و در نادانی انسان این بس که ارزش خویش نداند. دشمن ترین افراد نزد خدا کسی است که خدا او را به حال خود واگذاشته تا از راه راست منحرف گردد و بدون راهنما برود، اگر به محصولات دنیا دعوت شود تا مرز جان تلاش کند اما چون به آخرت و نعمت های گوناگونش دعوت شود، سستی ورزد، گویا آنچه برای آن کار می کند بر او واجب و آنچه نسبت به آن کوتاهی و تنبلی می کند، لزومی ندارد.

ویژگی های انسان دانا و خردمند

عاقلان و خردمندان دارای نشانه هایی هستند که با کمک گرفتن از آیات الهی و احادیث ائمه ی طاهرین ( علیهم السلام ) به ذکر برخی از آن ها می پردازیم:

1- انسان دانا پند پذیر است

یکی از نشانه های بارز اهل خرد اینست که , به پند و نصیحت ناصحان گوش فرا می دهند . خداوند حکیم در قرآن کریمش می فرماید : وما یذکر الا اولوا الباب. کسانی که خود رأی و خودسر هستند و به حرف احدی به غیر از خود توجه نمی کنند این افراد، خردمند نیستند و عاقبتشان به جز دوزخ نخواهد بود : و قالوا لو کنا نسمع او نعقل ما کنا فی اصحاب السعیر . و گفتند : اگر می شنیدیم و تعقل می کردیم از اصحاب دوزخ نبودیم.

2- عاقلان، کمال طلبند

امام علی ( علیه السلام ) فرمودند : العاقل یطلب الکمال , الجاهل یطلب المال. خردمند، جویای کمال است و نادان، جویای مال. عده ای از مردم تصور می کنند هر کس با هر شرایطی به جمع کردن مال بپردازد و در فاصله ی زمانی اندک صاحب اموال فراوان شود، او انسان دانا است؛ در حالی که در فرهنگ اسلامی به چنین کسی عاقل نمی گویند بلکه به فرموده ی امام علی ( علیه السلام ) عاقل آن کسی است که بدنبال کمالات گشته و خود را به آنها ملبس می کند. مثلا ً از بین علم و ثروت , عاقل کسب علم را انتخاب کرده، بجای حرص در مال، نسبت به علم حریص است و به اندازه ی رفع نیاز به کسب و کار می پردازد و بجای زراندوزی ، اموال اضافی خود را صرف تولید و سودرساندن به جامعه و اعضاء آن می کند.

3- قول و کردار عاقل یکی است

امام علی ( علیه السلام ) می فرمایند: العاقل من صدق اقواله افعاله؛ خردمند کسی است که کردارهایش گفتارهای او را تصدیق کند. عاقل اهل حرافی نیست بلکه پیش از گفتن برای دیگران، به آنچه می داند و باور دارد عمل می کند؛ به بیان دیگر قول و عمل او هر دو دارای یک چهره اند!

4- زبان عاقل در بند است

امام علی ( علیه السلام ): العاقل من عقل لسانه؛ خردمند کسی است که زبان خود را در بند کشد.
بسیاری از بدبختی ها و مشکلات، از عدم کنترل زبان است؛ چرا که اکثر مردم قبل از اینکه خوب فکر کنند حرف می زنند، به همین خاطر است که بیشتر مردم از غالب گفته هایشان پشیمانند و ای کاش قضیه به همین جا ختم می شد؛ چه گرفتاریها، جدایی ها،کشمکش ها , و …. که بخاطر عدم کنترل زبان، نصیب انسان می شود.

5- عاقل به نفس خود اعتماد نمی کند

امام علی ( علیه السلام ) : العاقل من اتهم رأیه و لم یثق بکل ما تسول له نفسه . خردمند کسی است که اندیشه ی خود را متهم کند و به هر چیزی که نفسش در نظر او می آراید اعتماد نکند.
عاقل اهل تشخیص تسویلات و آرایشهای نفس است. او می داند نفس , کار قبیح را زیبا و فعل زیبا را زشت جلوه می دهد. عاقل می داند دشمن ترین دشمنان او نفس اوست؛ لذا اهل دقت و موشکافی در نفس خویش است و گول نفسش را نمی خورد.

ویژگی انسان دانا از دیدگاه امام رضا (علیه السلام)

  1.     امید به خیر و نیکى از او وجود داشته باشد .
  2.     مردم از شر او در امان باشند.
  3.     کار خوب کم دیگران را زیاد مى‏ انگارد.
  4.     کار خوب زیاد خود را کم می شمارد.
  5.     از تقاضا و درخواست نیازمندان خسته نمی شود.
  6.     در طول زندگى از طلب علم ملول نمی گردد.
  7.     فقر در راه خدا برایش از ثروت بهتر است.
  8.     نزد او خوارى در رابطه با خدا از عزت در ارتباط با دشمن خدا محبوبتر است.
  9.     گمنامى برایش لذت بخش‏تر از شهرت است.

این مبحث را با سخنی از حضرت علی علیه السلام به پایان می بریم:

انسانها سه دسته اند، 1- عاقل 2- احمق 3- فاجر

1 عاقل، در زندگی، متدین، صبور و اهل فکر و نظر است. تا لازم نشود حرف نمی زند و وقتی حرف می زند، حرف درست می زند و تحمل شنیدن را دارد و راست می گوید و وقتی کسی به او اعتماد می کند، به او وفا می کند.

2 احمق، از کارهای خ وب و بج ا و زیبا غفلت می کند و آن را ترک می کند، از ج هل و نادانی بیرون نمی رود، دروغ می گوید، نمی فهمد، و اگر بفهمد، نمی پذیرد و تسلیم حق نمی شود.

3 –فاجر، قابل اعتماد نیست، اگر بتواند خیانت می کند و خیر خواه تو نیست.

 

دیدگاه ها

اولین نفر برای ثبت دیدگاه باشید !



hits