همه چیز در مورد قله حضرت آدم (سری پادا) در سریلانکا

قله حضرت آدم (ع) ؛ قدمگاه اولین پیامبر در سریلانکا

کوه به عنوان سمبل بزرگی و مقاومت ، نه تنها در ادبیات و افسانه ها و فرهنگ عامه مردم، بلکه در مذاهب مختلف توحیدی و آئین های غیر توحیدی نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. کوه سینا محل نزول وحی به حضرت موسی (ع) است و کوه المپوس نمادی از خانۀ افسانه ای خدایان یونان باستان و بالاخره جبل الرحمه ، کوه نور، کوه احد و ... که در اعتقاد مسلمانان از قداست خاصی برخوردارند. در قرآن مجید، از کوه ها به عنوان اوتاد (میخ ها ) نام برده شده است .

قلۀ آدم Adam's peak در کوه 2300 متری راهون واقع در جنوب سریلانکا از جمله کوه های مقدسی است که بین پیروان مذاهب مختلف جایگاه ویژه ای دارد .
بوداییان این کوه را به عنوان سری پادا (جای پای بودا ) ستایش می کنند .
هندوان معتقدند این محل جای پای شیوا (یکی از خدایان هندی) است و به آن احترام می گذارند . مسیحیان آن را جای پای حضرت آدم(ع) می دانند.

مسلمانان محلی سریلانکا نیز اعتقاد دارند که خداوند حضرت آدم(ع) را پس رانده شدن از بهشت و هبوط به زمین در این مکان بر روی یک پا ایستانید تا توبه اش پذیرفته شود، لذا این اثرجای پای حضرت آدم (ع) است. حقیقت اعتقادات این ادیان چهارگانه (که هر کدام در سریلانکا پیروانی دارند )هر چه باشد ، این کوه محل تلاقی اعتقاد مشترک آنان مبنی بر قداست این محل است .

قله آدم دارای بیش از 2300 متر ارتفاع است و حتی از کلمبو پایتخت سریلانکا نیز مشهورتر است . فرو رفتگی صخره در قله آن ، نمایانگر جای پای بزرگی به ابعاد حدود یک متر در دو متر می باشد و از روزگاران کهن این محل به عنوان زیارتگاه پیروان مذاهب مختلف به شمار می رفته که همه ساله دهها هزارنفرازاقشار مختلف مردم با اعتقادات گوناگون بدور از اختلاف های عقیدتی ، با قلبی آکنده از عشق وایمان و محبت ، ذکرگویان از دامنه کوه با پایی برهنه به سمت قله ره می پیمایند.

به علت کوهستانی و جنگلی بودن مسیر حرکت و وجود حیوانات وحشی و مه غلیظ و بارانهای شدید موسمی، ایام زیارتی قله آدم (ع) فقط فصل خاصی از سال را در برمی گیرد که معمولا از ماه دسامبر (آذرماه) آغاز وتا اوایل آوریل (فروردین ماه) ادامه می یابد .
در ابتدا، راه رسیدن به قله خیلی ناهموار بود ، ولی در اثر رفت وآمد های بسیار مسیرهای بهتر و آسانتری نیز شناخته شد .
در حال حاضر سه راه برای رسیدن به قله مورد استفاده قرار می گیرد :

1- راهی که از شهر هتن (Hottan) آغاز و با گذر از روستاهای کوهستانی به قله می رسد.
2- راهی که ازشهر راتناپور آغاز وبا گذر از روستاهای گیلیمالد و پالاباتگاله به قله ختم میشود.
3- مسیری که از کورووتیا شروع و به قله منتهی می گردد.

بهترین راهی که در حال حاضر اغلب زائرین از آن استفاده می کنند مسیر شماره یک است که عموما از میان باغ های چای عبور می کند .
راهی که از شهر رانتاپورا آغاز می شود معمولا از میان جنگل هایی عبور می کند که حیوانات وحشی از قبیل خرس ، شیر ، یوزپلنگ و ....در آنجا یافت می شود و قسمتی از آن نیز از کنارجنگل معروف باران سریلانکا (Virgin Rain ) می گذرد . این راه اگرچه دارای استراحتگاه های متعددی است ، ولی راه دشواری است.

طبیعت سبز و جادویی منطقه، موسیقی افسونگر آبشارها و جویبارها ، نغمات آسمانی و گوش نواز پرندگان هر زائر و مسافری را به لذتی مدام و مستدام می برد و مسحور می کند.
زائرینی که از این راه استفاده می کنند، در مسیر خود از کنار معبدی ژاپنی عبور می کنند. هر روز صبح با طلوع خورشید ، یک روحانی ژاپنی همراه با خواندن سرودهای مذهبی طبل بزرگ خود را به صدا در می آورد و در کنار او روحانی دیگر با کوبیدن طبل های کوچکتر او را همراهی می کند .

صدای طبل از پایین کوه و صدای زنگ معبد قله آدم (ع) از بالای کوه درهم آمیخته و در کوهستان های اطراف می پیچد و پژواک آن هارمونی زیبا و شنیدنی را به وجود می آورد که هر شنونده ای را مبهوت و حیرت زده نموده و به لحظاتی معنوی و دل انگیز می برد که خاطره آن برای سالیان سال در ذهنش باقی می ماند.
براساس گفته برخی، بهترین مسیری که در حال حاضر برای صعود به قله استفاده می شود، سال ها پیش توسط زائرین ایرانی کشف شده که در آن زمان نام این مسیر را "راه صلواتی" گذاشته اند.

امروزه زائرین با استفاده از وسیله نقلیه ، خود را به معبد صلح می رسانند ، ولی از آنجا به بعد مجبورند که با پای پیاده عازم قله شوند و در طول مسیر ، پله های متعددی را طی کنند که در دل کوه و صخره ها کنده شده اند .

جایگاه بعدی محلی است به نام « سیتاگانگولا »( Seetha Gangula) که در آن چشمه آب زلال و سردی وجود دارد زایرین در آن چشمه ، شستشو می نمایند ،لباس پاکیزه و سفید می پوشند و سکه هایی که برای نذر آورده اند در آب چشمه شسته و آماده زیارت جای پای حضرت آدم (ع) می شوند.
پس از طی مسافتی به محل باریک و شکاف مانندی می رسند که فقط یک نفر می تواند از آن عبور کند بعد از آن شیب تندی وجود دارد که بالا رفتن از آن کار سخت وطاقت فرسایی است.

طول مسیر پیاده روی حدود 5/6 کیلومتر است و زائرین هرچه به مکان مقدس نزدیک ترمی شوند حالت معنوی بیشتری به خود می گیرند. از سخنان نابجا پرهیز می کنند و به تکرار ذکر و دعا می پردازند. آنان به هنگام حرکت به سمت قله وقتی از کنار دیگر زائران عبور می کنند این سرود را می خوانند:" امیدواریم الطاف خداوند متعال شامل حال شما شود ، ای کسانی که در حال پایین آمدن ( یا بالا رفتن) هستید."

در آخرین نقطه مسیر و در نوک قله یک سکوی بزرگ و هموار وجود دارد. در یک طرف سکو چراغی است که در طول سال همیشه با استفاده از روغن نارگیل روشن نگاه داشته میشود. روغن این چراغ بوسیله نذرو نیاز زائرین تامین می شود.
اغلب مردم برای ادای مناسک مخصوص گرد این چراغ جمع می شوند و پس از پایان زیارت با به صدا درآوردن زنگ بزرگی پایان مراسم را اعلام می کنند.
زیارت کنندگان برای در امان بودن از گرمازدگی اغلب شبانه به سمت قله صعود می کنند و پس از زیارت نیز حدود دو ساعت در بالای کوه به انتظار طلوع خورشید که منظره ای بدیع، زیبا و وصف ناپذیر دارد می نشینند.

باد شمال شرقی- که در این فصل می وزد- منظره ای زیبایی از حرکت ابرهای سفید را در پایین قله به وجود می آورد . به هنگام تابش اولین اشعه خورشید ابرها به صورت مثلثی شکل مشاهده می شوند. این منظره زیبا در سه مرحله تکامل یافته و تا حدود نیم ساعت در افق نمایان است بطوریکه هر بیننده ای تصور می کند که خورشید سه بار طلوع می کند.

چون ابتدا خورشید به رنگ صورتی کم رنگ است و پس از چند دقیقه به صورت یک گوی آتشین قرمز رنگ در می آید و در نهایت به رنگ طلایی تبدیل می شود.
پس از طلوع کامل خورشید سایه آبی رنگ کوه مقدس بر روی کوههای مجاور می افتد و مردم عادی این پرتو افکنی و تششعات زیبا را ناشی از سنگ های گرانبهای زیادی می دانند که در دل این کوه نهفته است.

اعتقاد مسلمانان نسبت به کوه راهون

همانگونه که پیشتر اشاره شد اکثر مسلمانان محلی نسبت به این کوه احترام خاصی قائلند و در فصل زیارت همراه با پیروان ادیان دیگر برای زیارت جای پای حضرت آدم (ع) راهی این قله می گردند. آنان با استناد به روایات و کتب تاریخی بر صحیح بودن جای پای حضرت آدم تاکید می ورزند.
مرحوم سید اختر امام ، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه" پرونیا" در مقاله ای تحت عنوان «روابط تاریخی بین ایران و سیلان» با استناد به روایتی از تاریخ ابن اثیر نقل می کند که حضرت علی(ع) فرمودند: حضرت آدم(ع) در قله سیلان فرود آمد. سعودی نیز درمروج الذهب نقل می کند که : آدم ابوالبشر در کوه راهون در جزیره سراندیب هند فرود آمد.

خاقانی شاعر معروف فارسی زبان در مدح پیغمبر اسلام (ص) می گوید:
گر مدحتش به خاک سراندیب ادا کنم گوهر زخاک آدم و حوا برآورم
در جای دیگر سروده است که:
آنجا که دم گشاد اسرافیل دعوتش جان بازیافت پیر سراندیب در زمان

در لغت نامه برهان قاطع شرح سراندیب را این چنین می خوانیم:
"نام کوهی است مشهور که حضرت آدم علیه السلام از بهشت بدانجا فرود آمد ومقام کرد و نقش قدم او در آنجا هست ، و بعضی گویند نام شهری است بزرگ بر لب دریا و آن کوه منسوب به آن شهر است ، و گویند قبر ابوالبشر در آنجا است."
نظامی هم از آن اینگونه یاد می کند:
سراندیب را کار بر هم زدم قدم بر قدمگاه آدم زدم

ابن سینا نیز در کتاب جواهرنامه خود در خلال تشریح کیفیت سنگ های قیمتی موجود در سریلانکا به مسئله جای پای حضرت آدم (ع) در آنجا اشاره کرده است.
ابن بطوطه در کتاب خود شرح مفصلی از زیارت جای پای حضرت آدم (ع) در کوه راهون آورده و درپاسخ پادشاه سیلان که هدف از سفر وی به سیلان را سوال کرده بود،جواب میدهد که برای زیارت جای پای حضرت آدم (ع) آمده ام، لذا پادشاه سیلان مقدمات سفر وی به قله را فراهم می سازد.

بر اساس اعتقاد برخی مسلمانان سریلانکایی سنگ های گرانبهای یاقوت،زمرد،زبرجد و ... موجود در سریلانکا که اغلب در دامنه های کوه راهون یافت می شوند. از قطره های اشک چشم حضرت آدم علیه السلام است که جهت قبولی توبه اش به در گاه خداوند متعال گریه و زاری کرده است.

به هر حال بنای این اعتقادات هرچه که باشد، در حال حاضر قله حضرت آدم (ع) به عنوان یکی از اماکن زیارتی نه تنها برای مردم سریلانکا قابل احترام است ،بلکه یکی ازجاذبه های توریستی این کشور محسوب می شود که با وجود دشواری راه ، سالانه هزاران جهانگرد و مسافر از این مکان مقدس بازدید می کنند.