کودهای زیستی: راهکاری برای تأمین سلامت غذایی و حفظ محیط زیست

استفاده از کودهای زیستی در تأمین سلامت غذایی

کودهای زیستی به عنوان جایگزینی سالم و پایدار برای کودهای شیمیایی، با استفاده از میکروارگانیسم های سودمند خاک، عناصر غذایی را به مواد مغذی تبدیل کرده و بدون ایجاد آلودگی، سلامت غذایی و حاصل خیزی خاک را تضمین می کنند.

تعریف کودهای زیستی

کود زیستی نام دیگر آن کود بیولوژیک به مواد حاصل خیز کننده خاک می گویند، که دارای تعداد کافی از یک یا چند گونه از میکروارگانیسم های سودمند خاکزی هستند. این کودها قادرند عناصر غذایی خاک را در یک فرایند زیستی تبدیل به مواد مغذی همچون ویتامینها و دیگر مواد معدنی کرده و به ریشه گیاه برساند.

مصرف این نوع کودها کم هزینه تر هستند و در اکوسیستم آلودگی به وجود نمی آورد. کودهای زیستی مواد نگه دارندهٔ میکروارگانیزم های سودمند خاک می باشند.

استفاده از این کود، هیچ گونه عوارض جانبی برای انسان، دام و محصول ایجاد نمی کند و گزینه مناسبی برای جایگزینی با سایر کودهاست.

تاریخچه کودهای زیستی

در چند دهه اخیر بدلیل مصرف کودهای شیمیایی اثرات زیست محیطی متعددی از جمله انواع آلودگی های آب و خاک و مشکلاتی در خصوص سلامتی انسان و دیگر موجودات زنده به وجود آمد. سیاست کشاورزی پایدار و توسعه پایدار کشاورزی، متخصصین را بر آنداشت که هر چه بیشتر از موجودات زنده در خاک در جهت تأمین نیازهای غذایی گیاه کمک بگیرد و بدین سان بود که تولید کودهای زیستی آغاز شد.

نخستین کود زیستی (بیولوژیک) در اواخر قرن نوزدهم مورد استفاده قرار گرفت و از آن تاریخ به بعد سایر کودهای بیولوژیک ساخته شدند. اندامگان (ارگانیزم هایی) که در تولید کودهای بیولوژیک مورد استفاده قرار می گیرند عمدتاً از محیط زیست جداسازی می شوند. در شرایط آزمایشگاه در محیط های کشت مخصوص تکثیر و پرورش پیدا می کنند، آماده و مصرف می شوند.

مصرف کودهای زیستی دیرینگی زیادی دارد. تولیدکنندگان محصولات برای تقویت زمین های کشاورزی، گیاه تیره ای به نام لگومینوز را کشت می کردند و بر این باور بودند که با کشت آن باروری خاک افزایش پیدا می کند.

دلایل و هدف استفاده از کود بیولوژیک

• نداشتن ضرر برای انسان و دام

• تقویت حاصل خیزی و باروری خاک

• تأمین نیازهای غذایی سالم و غنی تر

• برداشت بیشتر بدور از آلوده سازی زیست بوم

• افزایش محصول از نظر کمی وکیفی بدون آسیب رساندن به اکوسیستم مزرعه.

مزایای استفاده کود زیستی

– جلوگیری از فرسایش خاک

– افزایش میزان مواد غذایی و مواد آلی خاک

– کاهش نیاز به مصرف کود های شیمیایی

– گوگرد موجود در کود سبب اصلاح شوری خاک می شود

– افزایش قدرت جذب مواد غذایی توسط گیاهان

دسته بندی این کودها با توجه به نوع میکروارگانیسم ها 

۱- ریزاندامگان کارآ (میکروارگانیسم های سودمند EM)

۲- کودهای زیستی باکتریایی (ریزوبیوم- ازتوباکتر- آزوسپریلیوم-…)

۳- کودهای زیستی قارچی (میکوریزا)

۴- کودهای زیستی جلبکی (جلبک های سبز- آبی و آزولا)

۵- کودهای زیستی اکتینومیست ها (فرانکیا)

چرایی استفاده از فراورده های زیستی

خوراک زیستی به خوراک هایی گفته می شود که بدون استفاده از کودهای شیمیایی، آفت کش ها و علف کش های مصنوعی و دگرگونی های ژنتیک تولید شده باشند. نیاز به غذای زیستی (غذای عاری از ترکیبات شیمیایی و فرایند شده بدون افزودنی ها) فاقد سموم دفع آفات به سرعت رو به افزایش است. این سموم برای کشتن ارگانیسم ها طراحی می شوند و بنابراین یک خطر جدی برای سلامت انسان محسوب می شود.

طبق اعلام انستیتوی ملی سرطان ۳۰ درصد حشره کش ها، ۶۰ درصد علف کش ها و ۹۰ درصد قارچ ها سرطان زا هستند. و این تنها یکی از اثرات جانبی منفی است. این مواد شیمیایی می توانند به سیستم عصبی و هورمونی آسیب برسانند. کودکان بیش از بزرگسالان در برابر سموم کشاورزی آسیب پذیرند. در واقع آن ها نسبت به اندام کوچکشان در معرض درصد بالاتری از این مواد قرار دارند.