انتخاب درست گاز کولرگازی، تاثیر مستقیمی روی عملکرد دستگاه شما خواهد داشت. هیچ چیز بدتر از این نیست که برای کولرگازی خود گازی انتخاب کنید که راندمان دستگاه را کاهش دهد، به محیط زیست آسیب وارد کند و حتی خطرات ایمنی برای شما به همراه داشته باشد.
معرفی انواع گاز کولر گازی و تفاوت آن ها
- گاز R22
- گاز R410a
- گاز R134a
- گاز R290
- گاز R744
- گاز R11
- گاز R12
- گاز R407
- گاز R32
در ابتدا مقاله و در یک جدول، گازهای رایج کولرگازی و سیستم های تهویه مطبوع را از جنبه های مختلف فنی و کاربردی به صورت خلاصه با یکدیگر مقایسه می کنیم تا بتوانید بر اساس نیاز و شرایط دستگاه خود، مناسب ترین گزینه را انتخاب نمایید.
| مبرد | فشار گازی | راندمان سرمایش | سازگاری با محیط زیست | کاربرد |
| R22 | متوسط | خوب | مخرب لایه اوزون | کولر قدیمی |
| R410A | بالا | بسیار خوب | بدون آسیب اوزون | کولر جدیدتر |
| R134a | پایین | متوسط | سازگاز | خودرو، یخچال |
| R290 | متوسط | عالی | دوستدار محیط زیست | کولر کم مصرف جدید |
| R744 | بسیار بالا | خوب | عالی | صنعتی/تجاری |
| R32 | بالا | بسیار عالی | نسبتا بهتر | کولر نسل جدید |
| R11 | بسیار پایین | متوسط | بسیار مخرب | منسوخ |
| R12 | پایین | خوب | بسیار مخرب | منسوخ |
| R407C | متوسط | خوب | سازگار | جایگزین R22 |
معرفی انواع گاز کولر گازی و تفاوت آن ها
گاز کولر گازی یا ماده مبرد (Refrigerant) در سیکل تبرید به مایع تبدیل شده و پس از جذب گرمای محیط مجددا به حالت گاز در می آید و بدین طریق در فرآیند خنک سازی هوا ایفای نقش می کند.
نوع گاز مشخصه کلی
R22 قدیمی و بسیار پرمصرف، مضر برای لایه اوزون
R410A رایج و دارای قدرت بالا، بدون آسیب به لایه اوزون
R134a قابل استفاده در سیستم های کوچک مانند خودرو
R290 طبیعی اما قابل اشتعال
R744 ایمن با فشار بالا
R32 راندمان بالا و سازگار با محیط زیست
R11 قابل استفاده در چپلر، ایمن و بدون بو
R12 قدیمی و حساس در مقابل رطوبت
R407 مشابه R22 با عملکرد بهتر

1. گاز R22
از پرکاربردترین و قدیمی ترین گازهای مبرد می توان به R22 یا Freon-22 اشاره کرد. این گاز از خانواده HCFC بوده و با وجود راندمان مناسب و فشار کاری متوسط، به دلیل داشتن اثر مخرب بر لایه اوزون، استفاده از آن مطابق پروتکل مونترال در بسیاری از کشورها از جمله ایران ممنوع یا محدود شده است. این نوع گاز معمولا در کولرهای گازی مناسب برای محیط های تجاری، مسکونی و صنعتی استفاده می شد.
مزایا:
ظرفیت سرمایشی بالا
پایداری شیمیایی قابل قبول
قیمت نسبتا پایین
قابل استفاده در انواع کولرهای مناسب برای محیط های مختلف
معایب:
گاز R22 حاوی مقدار زیادی کلر است.
کلر می تواند تاثیرات مخربی روی لایه اوزون بگذارد.
از همین رو امروزه استفاده از آن توسط پروتکل های جهانی غیرقانونی اعلام شده است.
درحال حاضر گازهای مبرد دیگری جایگزین این گاز شده اند.
2. گاز R410a
گاز مبرد 410 یکی از گازهای جایگزین R22 است. این گاز را ترکیبی از R32 و R125 می دانند. این گاز فاقد کلر بوده و آسیبی به لایه اوزون نمی زند، اما دارای پتانسیل گرمایش جهانی نسبتا بالا است و در ساخت کولرهای گازی نوین به شکل گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد.
مزایا:
ظرفیت سرمایشی بالا
غیر قابل اشتعال
پایداری شیمیایی بالا
عدم تخریب لایه اوزون
معایب:
افزایش گرمایش جهانی
فشار بالا و نیاز به استفاده همزمان از قطعات مقاوم تر در کولرهای گازی
افزایش هزینه های تولید کولر گازی
گاز R134a
به عنوان یک مبرد هیدروفلوئوروکربن (HFC)، گاز R134a در سیستم های تهویه مطبوع برای خودروها، یخچال ها و کولرهای گازی کوچک مورد استفاده قرار می گیرد. اگرچه آسیبی به لایه اوزون نمی رساند، اما دارای GWP نسبتا بالایی است و به تدریج در حال جایگزینی با مبردهای سازگارتر با محیط زیست است.
مزایا:
غیر قابل اشتعال
غیر سمی
پتانسیل تخریب لایه اوزون (ODP) ندارد
پایداری شیمیایی بالا
دسترسی راحت
معایب:
ظرفیت سرمایشی پایین تر
عدم کارایی در کولرهای گازی بزرگ
پتانسیل گرمایشی جهانی (GWP)
گاز R290 (پروپان)
R290 که پروپان هم گفته می شود، نوعی هیدروکربن طبیعی است که سازگاری بالایی با محیط زیست دارد. این گاز برای کولرهای گازی کوچک و قابل حمل استفاده می شود. با این حال، به شدت قابل اشتعال است و در هنگام نصب و نگهداری، رعایت اصول ایمنی ضروری است.
مزایا:
پتانسیل تخریب لایه اوزون ندارد.
پتانسیل گرمایش جهانی ندارد.
ظرفیت سرمایشی فوق العاده
خواص ترمودینامیکی خوب
راندمان بالا
معایب:
قابل اشتعال
نیازمند رعایت نکات ایمنی بسیار
محدودیت در استفاده برای کولرهای گازی بزرگ و صنعتی
5. گاز R744 (دی اکسید کربن / CO₂)
گاز R722 که دی اکسید کربن هم نامیده می شود، از مبردهای طبیعی است. به دلیل فشار کاری بسیار بالا، نیازمند طراحی خاص تجهیزات است و معمولا در سیستم های صنعتی، فروشگاهی و تجاری استفاده می شود.
مزایا:
غیر سمی
پتانسیل تخریب لایه اوزون ندارد.
پتانسیل افزایش گرمایش جهانی ندارد.
قیمت پایین
دسترسی راحت
معایب:
از آنجایی که در فشارهای بالا از گاز R744 استفاده می کنند، باید قطعات دیگر کولر گازی هم مقاومت بالایی داشته باشند.
این موضوع هزینه های تولید را افزایش می دهد.
از همین رو، این نوع گاز کاربرد محدودی داشته و در مراحل اولیه توسعه قرار گرفته است.
گاز R11
گاز R11 که آن را تری کلروفلوئورمتان هم می نامند، بیشتر از کولرهای گازی، در انواع چیلر به کار می رود. R11 از خانواده CFCها و یکی از مبردهای قدیمی با فشار کاری پایین است. به دلیل دارا بودن پتانسیل تخریب بالای لایه اوزون و GWP بسیار زیاد، سال هاست که تولید و استفاده از آن ممنوع شده است.
مزایا:
ایمنی بالا
اشتعال ناپذیر
غیرسمی
بدون بو
بدون رنگ
معایب:
استفاده محدود در سیستم های سرمایشی یا کولر اسپیلت
گاز R12
R12 نیز یک مبرد CFC با کاربرد وسیع در یخچال ها و سیستم های سرمایشی قدیمی بود. این گاز نیز به شدت مضر برای لایه اوزون است و به همین دلیل، از دهه ها پیش تولید و استفاده از آن در بسیاری از کشورها متوقف شده است.

مزایا:
قابل استفاده برای چیلرهای صنعتی، خودرو و کولرهای گازی خانگی
معایب:
ایجاد زنگ زدگی در بدنه کولر در صورت مجاورت با آب
قابل حل در روغن در دمای 90 درجه سانتی گراد
8. گاز R407
از ترکیب گازهای مختلفی مانند R32 و R134 گاز R407 را تولید می کنند. این نوع گاز کار کردی مشابه با R22 دارد و آن را در چیلرهای بزرگ یا سیستم های تهویه مطبوع VRF استفاده می کنند.
مزایا:
جایگزینی مناسب برای R22
غیر قابل اشتعال
کاربرد گسترده
تفاوت گاز R۲۲ و R۴۱۰ در کولرهای گازی چیست و کدام بهتر است ؟
معایب:
پتانسیل گرمایش جهانی
راندمان پایین
گاز R32
R32 یکی از گازهای HFC تک جزئی است که به عنوان جایگزینی با بازدهی بالاتر برای R410A معرفی شده است. این گاز دارای GWP پایین تری نسبت به R410A بوده، ولی اشتعال پذیر است. امروزه در بسیاری از کولرهای گازی نسل جدید به کار می رود و با کاهش مصرف انرژی و کاهش اثرات زیست محیطی همراه است.؛ اما متاسفانه در ایران دسترسی چندانی به آن وجود ندارد.
مزایا:
راندمان فوق العاده
پتانسیل گرمایش جهانی ندارد.
توان سرمایشی بالا
معایب:
دسترسی به آن در ایران محدود است.
به تجهیزات مخصوص نیاز دارد.
قابل اشتعال است.
چگونه گاز مناسب برای کولر گازی انتخاب کنیم؟
یکی از تصمیمات مهمی که کاربران کولرهای گازی باید اخذ کنند، انتخاب گاز مناسب است؛ چرا که راندمان کلی دستگاه تحت تاثیر آن قرار می گیرد و موارد زیر، راهنمای خوبی برای این منظور هستند.
1. بررسی نوع کمپرسور و سازگاری کارخانه ای
اساسی ترین گام در انتخاب گاز مناسب برای کولر گازی، توجه به مشخصات فنی و طراحی کارخانه ای دستگاه است. نوع گاز تعیین کننده نوع کمپرسور (رفت و برگشتی، اسکرال، روتاری یا اینورتر)، نوع روغن مورد استفاده در کمپرسور (مینرال، آلکیل بنزن، پلی ال استر و…)، ظرفیت لوله کشی داخلی، جنس لوله ها (مس یا آلومینیوم)، نوع مبدل حرارتی (اواپراتور و کندانسور)، فشار کاری تجهیزات و حتی نوع شیر انبساط یا کاپیلاری تیوب (لوله مویین) است. استفاده از گازی که با این اجزا مطابقت ندارد، می تواند عملکرد دستگاه را دچار مشکل نماید.
ابتدا باید بررسی شود که کولر گازی شما از ابتدا با چه گازی طراحی شده است.
هر کولر گازی در زمان ساخت، بر اساس نوع خاصی از مبرد طراحی شده که با ویژگی های مکانیکی و حرارتی آن سیستم مطابقت دارد.
مثال: اگر دستگاه با R22 طراحی شده، نمی توان بدون اصلاحات فنی از R410A یا R32 استفاده کرد
هشدار پیش از هر اقدامی، باید از مشخصات درج شده روی پلاک دستگاه یا دفترچه راهنما مطلع شد و از استفاده از گازهای ناسازگار بدون تغییرات مهندسی خودداری کرد.
2. مقایسه فشار کاری گاز مبرد با فشار طراحی سیستم
هر مبرد دارای محدوده فشار کاری مشخصی است که در شرایط مختلف دمایی، به صورت فشار مکش (ساکشن) و فشار دهش (دیسشارژ) بر سیستم وارد می شود. این فشار باید با ظرفیت تحمل اجزای مکانیکی سیستم مانند کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، اتصالات مسی و شیرآلات همخوانی داشته باشد. :
- R410A و R32 دارای فشار بالا هستند.
- R22 و R407C فشار متوسط دارند.
- R134a فشار کاری پایین تری دارد.
- R744 (CO₂) فشار بسیار بالایی دارد و سیستم های خاص می طلبد.
- در سیستم هایی با فشار طراحی پایین، گازهایی مانند R744 که فشار فوق العاده بالایی دارند، به هیچ وجه قابل استفاده نیستند.
هشدار اگر فشاری بیشتر از آنچه سیستم برای آن طراحی شده وارد شود، احتمال نشتی، ترکیدن لوله یا خرابی کمپرسور وجود دارد.
3. بررسی اثرات زیست محیطی گاز
از آنجا که گازهای مبرد نقش مستقیمی در تغییرات اقلیمی و تخریب لایه اوزون دارند، معیارهای زیست محیطی در انتخاب گاز از اهمیت بالایی برخوردار است. دو شاخص اصلی در این زمینه عبارت اند از ODP که نشان دهنده میزان آسیب گاز به لایه اوزون است و GWP که بیانگر توانایی گاز در نگهداری گرما و تشدید پدیده گرمایش زمین است.
گازهای خانواده CFC و HCFC مانند R11، R12 و R22 دارای ODP بالا هستند و استفاده از آن ها طبق پروتکل های بین المللی ممنوع یا محدود شده است.
گازهای HFC مانند R410A و R134a ODP صفر دارند، اما همچنان GWP بالایی دارند.
نسل جدید گازهای دوستدار محیط زیست مانند R32، R290 (پروپان) و R744 هم ODP صفر دارند و هم GWP بسیار پایین تری دارند.
گازهای سازگار با محیط زیست همواره انتخاب های بهتری هستند.
منبع : آی پی امداد












ساخت بخاری و آبگرمکن رومیزی دوکاره با لوله مسی، قوطی فلزی
پاک کردن لکه چای از پارچه سفید؛ از اقدام فوری تا لکه گیری اصولی
طرز تهیه پودر کاری در خانه؛ ادویه ای خوش عطر با تندی دلخواه
رفو کردن لباس با نخ هم رنگ؛ آموزش دوخت نامرئی و تمیز
علت وابستگی کودک به عروسکش چیست؟
مواد قنادی تان تمام شده؟ این ۱۰ جایگزین کارتان را راه می اندازد
عواقب برگشت چک صیادی چیست ؟
آیا سفیده تخم مرغ می تواند آلبومین خون را افزایش دهد؟
چرا اسپرسو ساز کار نمی کند؟ ۱۰ علت اصلی
دیدگاه ها