تفاوت فراموشی با آلزایمر چیست؟ ۷ نشانه و روش پیشگیری

فراموش و آلزایمر چه تفاوتی دارند ؟ 

حتماً برای شما هم پیش آمده که کلید خانه را گم کنید، اسم همسایه را فراموش کنید یا از خود بپرسید «چرا به این اتاق آمدم؟» این سوال همیشه ذهن را درگیر می کند: تفاوت فراموشی با آلزایمر چیست؟ آیا این فراموشی های روزمره طبیعی هستند یا باید نگران شروع آلزایمر باشیم؟ در این مقاله از دلگرم، پاسخ قطعی این سوال را از دیدگاه علم عصب شناسی می دهیم.

معرفی متخصص: دکتر لیزا جنوا و کتاب Still Alice

دکتر لیزا جنوا، فارغ التحصیل عصب شناسی از دانشگاه هاروارد و نویسنده کتاب پرفروش «Still Alice» (که فیلمی به همین نام از روی آن ساخته شده)، سخنران اصلی رویداد مؤسسه Brain Health Initiative در لیک وود بود. این رویداد در روز سه شنبه ۱۸ می، به منظور بزرگداشت بیش از ۶۰ دانش آموز دبیرستانی برگزار شد که یک سال داوطلبانه در زمینه سلامت مغز فعالیت کرده بودند. جنوا در این مراسم توضیح داد که فراموشی معمولی چه تفاوتی با علائم هشداردهنده آلزایمر دارد.

سه نوع فراموشی کاملاً طبیعی (که در هر سنی رخ می دهد)

به گفته دکتر جنوا، سه نوع فراموشی وجود دارد که چه ۲۰ ساله باشید و چه ۸۰ ساله، کاملاً عادی هستند. این موارد جزئی از عملکرد طبیعی مغز انسان به شمار می روند.

۱. «فلان چیز را کجا گذاشتم؟» – مشکل از حافظه نیست، از توجه است

در ۹۹ درصد مواردی که شما فکر می کنید چیزی را فراموش کرده اید، در واقع توجه نکرده اید. وقتی عینک یا کلیدتان را گم می کنید، حافظه مقصر نیست؛ بلکه ذهن شما در لحظه قرار دادن آن شی، جای دیگری بوده است. توجه کردن اولین و ضروری ترین مولفه حافظه است. اگر به کاری که انجام می دهید توجه نکنید، بعداً چیزی برای به خاطر آوردن نخواهید داشت.

۲. «اسمش نوک زبانم است» – مشکل اتصالات عصبی

فراموش کردن اسم افراد یا اشیا برای اکثر افراد رخ می دهد. مغز ما برخی اسامی را سخت تر از سایرین به خاطر می سپارد. وقتی احساس می کنید اسمی نوک زبانتان است، معمولاً کلمات مرتبط با آن را به خاطر می آورید و روی هدف نادرستی تمرکز کرده اید. این پدیده محصول جانبی نحوه سازماندهی مغز ماست و جستجوی آن در گوگل یا پرسیدن از دیگران کاملاً طبیعی است.

۳. «چرا به این اتاق آمدم؟» – مشکل حافظه آینده

این تجربه که وارد اتاقی می شوید و ناگهان فراموش می کنید برای چه کاری آمده اید، کاملاً طبیعی است. این نوع فراموشی به «حافظه آینده» مربوط می شود؛ یعنی به خاطر آوردن کارهایی که قصد انجام آنها را داریم. راه حل ساده است: به موقعیت قبلی خود بازگردید و به دنبال نشانه بگردید. نوشتن لیست کارها نیز این مشکل را حل می کند.

علائم آلزایمر: چه زمانی باید واقعاً نگران شد؟

دکتر جنوا سه تفاوت کلیدی بین فراموشی طبیعی و آلزایمر معرفی می کند. اگر علائم زیر را تجربه کردید، زمان مراجعه به پزشک فرا رسیده است.

۱. گم کردن ماشین در پارکینگ – اما نه هر گم کردنی

اگر ماشین خود را در پارکینگ گم کنید اما بعد از پیدا کردن آن، به یاد بیاورید چگونه به آنجا رسیده اید، جای نگرانی نیست. اما اگر ماشین را پیدا کنید و به یاد نیاورید که چگونه به آن نقطه رسیده اید، یا روبروی ماشین خود بایستید و آن را نشناسید، یا ندانی چگونه ماشین را روشن کنید – اینها می توانند نشانه های اولیه آلزایمر باشند.

۲. گذاشتن وسایل در جای اشتباه – فراتر از فراموشی معمولی

فراموشی طبیعی این است که گوشی یا کلید را گم کنید و بعد از پیدا کردن، بدانید با آن چه کار کنید. اما اگر وسیله ای را در جای کاملاً نامناسب (مثل گذاشتن گوشی در یخچال) پیدا کنید و سپس نحوه استفاده از آن را به یاد نیاورید یا کاربردش را ندانید، این یک علامت هشدار جدی است.

۳. اختلال در حافظه روزمره که زندگی را مختل می کند

در فراموشی طبیعی، شما جزئیات را فراموش می کنید اما بعداً به یاد می آورید. در آلزایمر، کل تجربه از حافظه پاک می شود. همچنین، وقفه های حافظه می توانند ناشی از کمبود خواب یا کمبود ویتامین B12 باشند؛ بنابراین همیشه علل دیگر را هم بررسی کنید.

راه های پیشگیری از آلزایمر: ۷ روش علمی و عملی

خبر خوب این است که با تغییر سبک زندگی می توان خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش داد. در ادامه مؤثرترین روش ها را مرور می کنیم.

۱. خواب کافی و باکیفیت (۷ تا ۹ ساعت)

کم خوابی مزمن با فراموشی و زوال عقل ارتباط مستقیم دارد. در هنگام خواب، سلول های گلیال مغز، بقایای متابولیکی و پلاک های آمیلوئید را پاکسازی می کنند. تجمع این پلاک ها طی ۱۵ تا ۲۰ سال می تواند به آلزایمر منجر شود. خواب کافی مهم ترین اقدام پیشگیرانه است.

۲. تنظیم مصرف کافئین

کافئین در طول روز توجه و تمرکز را افزایش می دهد و برای حافظه مفید است. اما مصرف زیاد آن در ساعات پایانی روز، کیفیت خواب را مختل می کند. تعادل را حفظ کنید.

۳. خنک نگه داشتن دمای اتاق خواب

اتاق خنک تر (چند درجه پایین تر از دمای معمولی خانه) به عمق و کیفیت خواب کمک می کند. خواب عمیق برای تثبیت حافظه ضروری است.

۴. حذف الکل قبل از خواب

الکل به هیچ وجه به خواب کمک نمی کند. برعکس، باعث اختلال در مرحله REM خواب (بخش عمیق و ترمیمی خواب) می شود. برای حفظ سلامت مغز، از مصرف الکل به ویژه قبل از خواب خودداری کنید.

۵. نوشتن افکار و نگرانی ها قبل از خواب

نوشتن نگرانی ها و افکار منفی روی کاغذ، پیش از خواب، ذهن را آرام می کند و از بی خوابی ناشی از استرس جلوگیری می کند. این روش ساده اما بسیار مؤثر است.

۶. رژیم غذایی سالم و ورزش منظم

پیاده روی معمولی، چهار بار در هفته، به طور چشمگیری خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش می دهد. ترکیب ورزش با تغذیه سالم (مانند رژیم مدیترانه ای) بهترین محافظت را برای مغز فراهم می کند.

۷. یادگیری چیزهای جدید و تحریک مغز

مغز شما مانند یک عضله است؛ باید همیشه فعال بماند. یک زبان جدید یاد بگیرید، به قسمتی از شهر بروید که قبلاً نرفته اید، مسیر پیاده روی خود را تغییر دهید، یا یک سرگرمی جدید شروع کنید. فعالیت های شناختی و اجتماعی در تمام مراحل زندگی از مغز محافظت می کنند.

کلام آخر: چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

خواندن این مقاله به شما کمک می کند تفاوت اصلی فراموشی عادی با آلزایمر را درک کنید. به خاطر داشته باشید:

فراموشی های روزمره مثل گم کردن کلید یا فراموش کردن اسم دیگران طبیعی و بی ضرر هستند.

اگر فراموشی با عدم توانایی در انجام کارهای روزمره (مثل روشن کردن ماشین یا استفاده از گوشی) همراه شد، به پزشک مراجعه کنید.

کمبود خواب و کمبود ویتامین B12 نیز می توانند علائمی شبیه آلزایمر ایجاد کنند.

آلزایمر تا حد زیادی یک بیماری ژنتیکی است، اما تغییرات کوچک روزمره در سبک زندگی – خواب کافی، ورزش منظم، تغذیه سالم و یادگیری مداوم – می توانند خطر ابتلا را کاهش داده و شدت آن را کم کنند. مهم تر از همه، بدانید که کمی فراموشی، بخش کاملاً طبیعی از انسان بودن است