مناطق دیدنی و گردشگری دماوند

جاذبه های گردشگری دماوند

دماوند، یکی از شهرهای تهران است که تا پایتخت کمتر از یک ساعت و نیم فاصله دارد. مسیر ما از بزرگراه زین‌الدین و جاده دماوند شروع می‌شود. برای رسیدن به این شهر باید از جاجرود،‌ پردیس و رودهن بگذریم. قدمت این‌ شهر به دوره‌ مادها و هخامنشی می‌رسد و در طول سالیان تا امروز منطقه مسکونی به‌حساب می‌آمده و به‌عنوان شهر نمونه گردشگری هم انتخاب شده  است. 

دماوند به آب‌وهوای خوشش معروف است. خوبی شهر دماوند این است که فاصله‌ چندانی تا تهران ندارد و می‌توان آن را برای گذران آخر هفته‌ یا تعطیلات کوتاه در برنامه‌ سفر جا داد.

دریاچه تار دماوند

یکی از دیدنی‌های معروف این منطقه دریاچه تار است که در کیلومتر ۳۰ شرق آن قرار گرفته. از تهران که حرکت کنیم،‌ در جاده دماوند از کنارگذر جنوبی بزرگراه بومهن راه را ادامه می‌دهیم. از جاده‌ فیروزکوه به جاده هویر می‌رسیم و دریاچه را پیدا می‌کنیم. تار، از دماوند حدود ۱ ساعت و ۱۰ دقیقه فاصله دارد و از تهران ۲ ساعت و نیم.

محلی‌ها داستان‌های زیادی از وجود گنج در اطراف دریاچه دارند که برایمان تعریف کنند. اما گنج ما می‌تواند ماهی باشد. خیلی‌ها با هدف ماهیگیری به این دریاچه می‌آیند،‌ شب را در چادر می‌مانند و از صبح زود ماهیگیری را شروع می‌کنند.

چشمه و آبشار تیزاب دماوند

حدود ۹ کیلومتر که به سمت شمال برانیم، می‌توانیم آبشار تیزاب را ببینیم. آب چشمه، تند و ترش است و به همین دلیل اسمش تیزاب است. خیلی‌ها به امید تسکین بیماری‌های گوارشی و پوستی راهی این چشمه می‌شوند که آبش از دل کوه می‌جوشد و پایین می‌ریزد.  البته برای دسترسی به آب چشمه باید کمی کوهنوردی بلد باشیم و تجهیزات همراه ببریم.

چشمه اعلا دماوند

در فاصله ۱۰ دقیقه‌ای از شهر به چشمه اعلا می‌رسیم. آب‌وهوای خوش این منطقه خیلی‌ها را در فصل گرما به اینجا می‌کشاند. قبلا از آب چشمه برای آبیاری کشتزارها و باغ‌ها استفاده می‌شد، اما این روزها از آب چاهی در همان حوالی برای بسته‌بندی آب‌ معدنی مصرف می‌شود. حالا که هوا رو به گرما می‌رود، نشستن زیر سایه خنک درختان اطراف چشمه خیلی می‌چسبد.

برج شیخ شبلی دماوند

در بلوار امام حسین، برجی تاریخی را پیدا می‌کنیم که در دوره سلجوقی ساخته شده. برج شیخ شبلی که در ابتدا به اسم پاگنبذ معروف بود، حالا بین دو محله قاضی و فرامه قرار گرفته که از محله‌های قدیمی شهرند. درست است که شیخ ابوبکر شبلی اهل بغداد بود، اما برای اهالی این‌ منطقه حاکم خوب و عادلی به‌شمار می‌رفت. به همین دلیل وقتی در سال ۳۲۵ خورشیدی شیخ شبلی از دنیا رفت،‌ این بنای یادبود را برایش ساختند.

نکته جالب معماری برج شبلی این است که از بیرون آن‌را به‌شکل هشت‌ضعلی می‌بینیم، اما از داخل ساختارش دایره‌ای به قطر ۵ متر است. دیگر اینکه این برج، ۱۰ متر بلندی دارد و تزیینات آجری زیبایی را به نمایش گذاشته.

آبشار جنگلک دماوند

در ۷ کیلومتری شهر، به محدوده آبشار جنگلک می‌رسیم. این آبشار ۳۵ متری در دره گروبار قرار گرفته. این دره به‌جز آبشار جنگلک دو آبشار دیگر به اسم گروبار و آینه‌رود فرح افزا هم دارد. اینجا، منطقه‌ سرسبز و باصفایی‌ست، جایی که هوایش خنک و بهاری‌ست.

پیست آبعلی دماوند

حالا که تا مشا آمده‌ایم، حیف است سری به پیست آبعلی نزنیم. زمستان‌ها آبعلی جای پرطرفداری‌ست. اگر اسکی بلد نباشیم هم جای نگرانی نیست. در این پیست آموزش اسکی هم داده می‌شود، البته زمین تنیس و سوارکاری هم دارد و حسابی سرگرم‌مان می‌کند.

غار رودافشان دماوند

بین تهران و غار رودافشان حدود ۲ ساعت با ماشین فاصله است. در جاده فیروزکوه با پشت‌سر گذاشتن دماوند به روستای سیدآباد می‌رسیم. سمت راست جاده مسیر آسفالتی هست که ما را به روستای رودافشان می‌رساند. از اینجا دیگر باید بند کفش‌ها را محکم ببندیم و آماده کوهپیمایی شویم. اما این مسیر اصلا خسته‌کننده نیست. درختان سبز و پل چوبی که از روی رودخانه دلی‌چای می‌گذرد، نمی‌گذارند خستگی به تن‌مان راه پیدا کند.

غار رودافشان به دهانه‌ هلالی‌شکل و خیلی بزرگش مشهور است. این دهانه حدود ۲۰ متر بلندا و ۲۹ متر طول دارد. چند تالار مختلف در غار خواهیم دید و قندیل‌های آهکی توجه‌مان را جلب می‌کند. خیلی مهم است که چراغ‌قوه و هدلایت همراه داشته باشیم و تا حد ممکن با راهنما برویم.

مقبره شیخ شبلی دماوند

مقبره شیخ شبلی در منتهی‌الیه قسمت شرقی شهر دماوند استان تهران، به شکل یک برج منفرد بر روی تپه‌ای واقع و به وسیله باغ‌های سبز پیرامون آن احاطه شده است. این برج ابتدا به صورت هشت‌ضلعی و به ارتفاع ۱۰ متر بنا شد و در دوره‌های بعدی، آجرکاری به سبک سلجوقیان روی آن صورت گرفت. بدنه برج، گره‌چینی و تزئینات آجری زیبایی دارد و گنبد مخروطی شکل آن، دارای ۸ تَرک است که با زاویه تند به طرف رأس متمایل می‌شود.

ابوبکر دولف بن ججدر شبلی، در سال ۲۴۷ هجری قمری در شهر سامرا به دنیا آمد. شبلی در دوران جوانی به واسطه اشتغال پدر و دایی‌اش در درگاه خلفای عباسی، به مقامات سیاسی بالا دست یافت و از طرف حاکمان طبرستان، به حکمرانی دماوند منصوب شد. شیخ شبلی در دوران حکومت خود در دماوند، به گسترش عدالت، امنیت و رفاه پرداخت از همین رو پس از وفاتش در بغداد، مردم دماوند به پاس خدمات عادلانه او و به یاد ایامی که زیر سایه حکومت او زندگی خوبی را گذرانده بودند، بنای یادبودی را به نام او برپا نمودند.

دژ گل خندان دماوند

دژ گل خندان یکی از آثار تاریخی شهر دماوند استان تهران است که در روستای گل خندان در بالای تپه‌ای عظیم و مشرف به محل تلاقی دو رودخانه بومهن و رودهن واقع است. اسلوب این بنا یادآور بناهای دوره ساسانی بوده و حصار بزرگ آن از قلوه سنگ‌های درشت، قلعه را به صورت مستطیل شکل احاطه کرده است. در چهارگوشه حصار، چهار برج توپُر، برای استحکام و دفاع بهتر ساخته شده است.  داخل قلعه اتاق‌ها و تالارهای متعدد و آب‌‌انبارهایی وجود دارد.

دشت مُشا دماوند

دشت مُشا در ۶ کیلومتری شمال غربی شهر دماوند در مجاورت جاده هراز و در ارتفاع ۲۲۵۰ متری در دره‌ای به همین نام قرار دارد. در نزدیکی این دشت پیست اسکی آبعلی واقع شده است.

چشمه سیاه سنگ دماوند

این چشمه در روستای زیبای مشاء در شمال غربی شهرستان دماوند واقع شده است. این منطقه مملو از گیاهان صنعتی و دارویی و گیاهانی همچون علف هفت بند، زرشک، نسترن، شنگ، قیاق، شقایق، علف قناری، علف پشمکی، یولاف، بومادران، گل گاوزبان و گل بنفشه می‌باشد.

متأسفانه به دلیل احداث تونل مشاء و تغییر مسیر آب‌های جاری، آب این چشمه بسیار گِل‌آلود و کدر شده و وجود ماشین‌آلات سنگین در منطقه که به کندن و تراشیدن سنگ‌ها و تپه‌ها مشغول می‌باشند، تا حد زیادی منظره دل‌انگیز این منطقه را مخدوش نموده‌ است.

مسجد جامع دماوند

مسجد جامع عتیق دماوند، فی مابین محله قاضی و فرامه (چریک) در نقطه ی مرتفع بر روی تپه‌ای در مرکز روستا و در شرق شهر دماوند مشرف به شهر در موقعیتی که مسجد جامع فعلی قرار گرفته، واقع شده بود. مسجد جامع فعلی بر روی مسجد قدیمی بنا شده و از جهت شمالی و جنوبی و غربی به خیابان محله، از جهت شرقی به خانه‌های مسکونی محدود است. این مسجد در فهرست آثار تاریخی با شماره ٢٣٠ به ثبت رسیده است.

شواهد و آثار باقی‌مانده ، پایه و اساس مسجد راه به دوره سلجوقیان می‌رساند ولی با توجه به این موضوع که در منطقه دماوند بارها زلزله رخ داده و بنای مسجد جامع آسیب‌دیده و تعمیر و مرمت گردید. بنابراین احتمال اینکه مسجد پایه و اساس قدیمی‌تر داشته باشد وجود دارد.

بر اساس روایتی که سینه به سینه نقل شده و تا به امروز هم در بین مردم وجود دارد، در مکان مسجد جامع، قبل ازً ظهور اسلام آتشکده بزرگی برپا بود که پس از فتح منطقه توسط لشگریان اسلام، آتشکده تبدیل به مسجد بزرگی شد.

دره یخار دماوند

یکی از یخچال های معروف و شاید معروف ترین یخچال ایران “یخچال دره یخار” است که در روستای گزانه قرار گرفته است ولی نسبت به سایر یخچال های ایران برنامه های کمتری روی آن اجرا می شود. علت آن را می توان دوری تا پای کار، سختی مسیر، ریزشی بودن و طول زیاد آن دانست. این یخچال که بیشتر به نام دره یخار شناخته می شود در جبهه شرقی کوه دماوند قرار گرفته است و در هنگام صعود یال شمال شرقی دماوند قابل دیدن است.

یخچال یخار یکی از ناشناخته ترین و سخت ترین مسیر های صعود به قله ۵۶۷۱ متری دماوند است. این یخچال عظیم و متغیر دارای ۵ دهلیز بزرگ یخی بوده که مشهورترین و بلندترین آن ها “یخار” نام گرفته است. در سمت چپ این یخچال دهلیز جنوبی یخار قرار دارد که به ابتدای بام برفی و یال سنگی تپه گوگردی ختم می شود. در سمت راست یخار ۳ دهلیز فرعی وجود دارد که اولین دهیز از سمت راست به یال تخت فریدون (شمال شرقی) رسیده و دو دهلیز فرعی دیگر به قله ختم می شوند.

از بین این چهار دهلیز، دهلیز جنوبی خطرات کمتری برای صعود دارد چرا که انتهای آن فراخ بوده و شیب کمی دارد به این ترتیب از ریزش سنگ کمتری نیز برخوردار است. جنس یخ دهلیزهای فرعی مرغوب نبوده و برای صعود مناسب نیستند و اما برخلاف دهلیز جنوبی دهلیز فرعی میانی که مستقیما به قله می رسد بیشترین ریزش سنگ را بالاخص در ساعات اولیه تابش آفتاب دارد!

روستای وادان دماوند

وادان روستایی در دهستان جمع‌آبرود واقع در شهرستان دماوند استان تهران ایران است.این روستا در جنوب شرقی شهر دماوند و در فاصله هشتاد کیلومتری شرق تهران قرار دارد. رشته کوه قره آقاج که در سرتاسر غرب روستا گسترش یافته‌است در اثر چین خوردگی آلپ – هیمالیا هم زمان با سلسه جبال البرز و زاگرس در اواخر دوره ترشیاری به وجود آمده‌است.

قدمت این روستا و اولین آثار سکونت انسان در این منطقه بنا به برخی شواهد به سلسله مادها و حضور آن‌ها در حاشیه این روستا تعلق دارد که به عنوان پایگاه تابستانی آن‌ها محسوب می‌شده‌است. وجود قلعه باستانی وادان در راستای قلعه‌های کوهان، فاژان، زرآباد، حاج عسگر، دزک، کیانی، سپید و درویش خود دلیلی بر این مدعاست. یکی از نوادر استراتژیکی که در این قلعه‌ها رعایت شده‌است، آنکه قلعه‌ها در مکان‌هایی ایجاد گشته که به راحتی در قدیم به وسیله نشانه‌های خاص خود همچون دود و آتش می‌توانستند یکدیگر را مطلع سازند. رعایت این استراتژی نشان از آن دارد که مادها تابستان در حواشی رودخانه دائمی وادان سکنی می‌گزیدند، لهذا از آنجایی که آب و هوای منطقه بسیار مساعد بوده‌است دامنه این سکونت بسیار وسیع بوده طوری که از وادان شروع شده و تا ساران ادامه می‌یافت. این سلسه در فصل سرما در پایگاه‌های زمستانی خود در اطراف ایوانکی و گرمسار سکنی می‌گزیدند.

روستای آینه ورزان دماوند

آینه ورزان نام روستایی است در ۶۰ کیلومتری شرق تهران. این روستای زیبا با طبیعتی بکر و به یاد ماندنی در شهرستان دماوند و از توابع آبسرد واقع شده است. روستای آیینه ورزان دماوند با ارتفاع نسبی عالی و دید ابدی در فاصله ی ۱۷ کیلومتری شهر دماوند واقع شده است.مردم محلی نام این روستا را ˈعین ورزانˈ می گویند.

این روستا به دو بخش بالا ده و پایین ده تقسیم شده وهر یک طبیعتی متفاوت دارد؛ در قسمت بالای آن کوه و آبشاری زیبا که در دامنه ی قله ی ˈزرینه کوهˈ قرار دارد،چشم هر بیننده ای را خیره می کند و در قسمت پایینی، دشتی وسیع روح را نوازش می دهد،

گرچه برای رسیدن به آبشار باید تن به کوهنوردی داد.روستای آئینه ورزان با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه ای همچون آئینه ای روبروی روستای خوش آب وهوای ˈزانˈ واقع شده و همچنین پرآب بودن روستا و رونق کشاورزی در این منطقه سبب نامگذاری این روستا به آئینه ورزان شده است و تماشای این روستا از بالای کوه چشم اندازی زیبایی را در برابر بینندگان قرار می دهد.

قدمت این روستا به ۲۰۰۰ سال قبل می رسد و در بالای کوه مشرف به این روستا نیز بقایای یک آتشکده به چشم می خورد. منبت کاری در این روستا بسیار رواج دارد،بصورتی که در کوچه های این روستا مغازه های بسیاری برای این منظور وجود دارد وحتی صدای ضربه دست استادکاران به مغار و چوب به آسانی بگوش می رسد.

رصدخانه دماوند

آسمان دماوند یکی از بهترین نقاط برای رصد ستارگان است. بنای رصدخانه دماوند در مساحت ۶۵۰ مترمربع و با تخصیص اعتباری بالغ بر پنج میلیارد و ۶۰۰ هزار ریال احداث شد، مرکز نجوم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان این شهرستان مشتمل بر شش طبقه است که گالری و ورودی، کلاسهای نجوم، مدیریت و اطاق اساتید، خوابگاه و … دارد.

ایده ساخت این رصد خانه، برای اولین بار در سال ۱۳۷۴به ذهن آقای فضلی- یکی از اهالی دماوند- که هم اکنون مشاور مدیر عامل کانون هستند رسید . این رصد خانه در گذشته منبع آب بزرگی به گنجایش ۲۷۰ متر مربع آب بود که بیش از ۵۰ سال پیش توسط مهندسان روسی برای ذخیره آب در شهرستان دماوند ساخته شده بود.

طراحی و ساخت این بنا ۱۸ سال طول کشیده و هم اکنون، مساحت آن ۶۵۲ متر مربع می باشد. ظاهرا برای این رصد خانه پنج میلیارد و ۶۰۰ هزار ریال خرج شده و این بنا در شش طبقه ساخته شده است که در طبقه اول گالری، طبقه دوم کلاس‏‌های نجوم برای دانش‌‏آموزان و علاقه‏‌مندان به این رشته، طبقه سوم مدیریت و اتاق اساتید، طبقه چهارم خوابگاه و استراحت‏گاه اساتید و منجمان میهمان از سایر شهرستان‏‌ها به ویژه تهران، طبقه پنجم آسمان نما و طبقه ششم رصدخانه با امکان چرخش و بازشو اتومات قرار دارد.

این رصدخانه مجهز به امکاناتی از قبیل تلسکوپ خورشیدی با قابلیت رصد خورشید در طول موج خاصی بدون آسیب زدن به چشم، تلسکوپ شکستی، بازتابی، استوایی و بازتابی نیوتونی و… است که تجهیزات و امکانات پیشرفته این مجموعه موجب شده تا دانشجویان و پژوهشگران بنوانند برای کارهای علمی و پژوهشی خود از مرکز نجوم کودکان و نوجوانان دماوند استفاده کنند.

بیشتر بخوانید:

مناطق دیدنی و تفریحی شهر زیبای بروجرد

مناطق دیدنی و گردشگری سرعین

آشنایی با مناطق دیدنی شهرستان لالی در خوزستان

گردآوری توسط بخش گردشگری

مجله دلگرم