در صورت عدم استرداد چک تضمینی مان چه کنیم ؟

استرداد و پس گرفتن چک تضمینی

♦ با توجه به این که چک صادر شده توسط شما چک عادی بوده که بابت تضمین پرداخت وجه به شخصی سپرده بوده اید بنابراین حتی اگر سفید امضا بوده و تاریخی در آن درج نکرده باشید به این معنی است که اختیار درج تاریخ چک را به دارنده سپرده اید و دارنده می تواند در تاریخ مندرج در چک اقدام به مطالبه وجه آن از بانک نماید و در صورت نداشتن یا کسر موجودی حساب شما گواهی عدم پرداخت چک صادر می گردد.

♦ اما در خصوص این که آیا دارنده می تواند بابت آن چک اقدام حقوقی بنماید یا خیر باید دو فرض را از هم جدا کرد:
1- در فرضی که در متن چک نوشته شده باشد بابت تضمین و یا این که شما اثبات نمایید که این چک بابت تضمین انجام تعهدی بوده است: در این صورت تا زمانی که دارنده عدم انجام تعهد را اثبات ننماید مستحق دریافت وجه چک نمی باشد. مگر این که چک با ظهر نویسی به شخص ثالثی منتقل شود که در این صورت نمی توان در مقابل دارنده ی با حسن نیت چک به جهت وصف تجریدی اسناد تجاری به تضمینی بودن چک استناد نمود و در هر صورت محکوم به پرداخت خواهید گردید.
2- در فرضی که امکان اثبات تضمینی بودن چک وجود نداشته باشد که در این صورت نیز با توجه به این که صرف وجود چک در دست دارنده دلیل بر مدیونیت صادر کننده می باشد شما محکوم به پرداخت وجه چک در حق دارنده خواهید گردید.

بنابراین بسته به این که شما در کدام یک از این دو وضعیت قرار گرفته باشید اقدام شما متفاوت می گردد. برای پس گرفتن چکی که بابت تضمین به شخصی سپرده اید باید اولا تعهد خود را ایفا نموده باشید و سپس با ارسال اظهارنامه به شخص از وی درخواست نمایید با عنایت به انجام تعهد، نسبت به استرداد لاشه ی چک به شما اقدام نماید.

 نکات پس گرفتن چک و سفته ضمانتی

درباره استرداد چک و سفته ضمانتی دو موضوع وجود دارد. یکی اینکه دارنده آنها از پس دادنشان خودداری کند. دوم اینکه از آن اسناد به ناحق استفاده شود؛ مانند اقدام برای وصول یا واگذاری به دیگران.

• الف. خودداری از استرداد چک و سفته ضمانتی

اگر دارنده چک یا سفته ضمانتی از استرداد آن خودداری کند، اثبات امانتی و ضمانتی بودن این اسناد با صادرکننده آنهاست. این اشخاص ابتدا باید برای طرف مقابل اظهارنامه ارسال و برای پس دادان لاشه چک یا سفته مهلتی تعیین کنند. در صورتی که دارنده چک و سفته ضمانتی آنها را در مهلت تعیین شده مسترد نکرد صادرکننده چک یا سفته باید به شورای حل اختلاف محل (برای وجه چک یا سفته تا مبلغ ۲۰ میلیون تومان) یا دادگاه عمومی مراجعه کند و دادخواست استرداد چک یا سفته را با ذکر دلایل و مدارک دهد. و چون قبلاً اظهارنامه ارسال شده است دارنده اسناد ضمانتی نمی‌تواند اظهار بی‌اطلاعی کند.

اگر نکات پیش‌گیری بالا رعایت شده باشد با اسناد به آن موارد و ارائه مدارک اثبات‌کننده (مانند نسخه قرارداد یا کپی چک‌ و سفته با امضای طرف مقابل)، تضمینی بودن آنها راحت‌تر می‌شود ثابت کرد. البته حسب مورد از دلایل و مدارک معتبر دیگر مانند شهادت افراد هم می‌توان استفاده کرد. در هر حال، دقت کنید که در دعاوی مربوط به چک حتی چک ضمانتی، اصل بر تعهد پرداخت آن است و دعوای ضمانتی بودن آن موضوع مستقلی است که باید اقدام و اثبات گردد.

• ب. خیانت در امانت با استفاده از لاشه چک و سفته ضمانتی

چک و سفته ضمانتی هنگام عدم تعهدات و خلف وعده قابل وصول است و در غیر آن صورت چنانچه دارنده چک یا سفته برای دریافت آن اقدام کند یا آن را به دیگری واگذار کند، جرم خیانت در امانت محسوب می‌شود و جنبه کیفری با مجازات حبس دارد. البته در این جرم لازم است اثبات سوء‌نیت اقدام‌کننده ثابت شود که برگشت زدن چک را از نشانه‌های آن گفته‌اند. در این موارد، صادرکننده می‌تواند شکایت خیانت در امانت ناشی از عدم استرداد لاشه چک را به دادسرا تقدیم کند تا رسیدگی شود. در این مرحله، پس از تحقیقات مقدماتی و در صورت لزوم، دعوت متهم یا جلب وی و تفهیم اتهام، با صدور کیفرخواست از سوی دادستان، این پرونده قضایی در دادگاه کیفری دادرسی می‌گردد. به همین دلیل گاهی به چک یا سفته ضمانتی چک‌ و سفته امانتی می‌گویند.

البته به نظر برخی از وکلا و متخصصان حقوقی، چک‌های ضمانتی، چون فاقد جنبه کیفری هستند، جنبه امانت و نیز جرم خیانت در امانت در آنها وجود ندارد. مستند این نظر، ماده ۲۳ قانون اصلاح قانون چک، مصوب ۱۳۹۷ و ماده ۱۳ قانون اصلاح قانون چک‌، مصوب ۱۳۸۲ است که مطابق آن مواد، چک‌هایی که طبق متن آنها، وصول وجه آنها منوط به تحقق شرطی باشد یا قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است، جنبه کیفری ندارد. با این وجود، برای چک و سفته‌ای که این دو شرط را ندارند اما به صورت امانت و تضمین در اختیار دیگران قرار دارند می‌توان شماست خیانت در امانت را اقامه کرد.

نکته طلایی پایانی اینکه گاهی ممکن است به دلیل درخواست کارفرما یا بانک و مؤسسه اعتباری یا صندوق‌های قرض‌الحسنه (درباره چک و سفته تضمینی وام) نتوان همه نکات پیش‌گیری را رعایت کرد؛ اما سعی کنید و آن را به عادت رفتاری خود تبدیل کنید که با پایان وام، قرارداد، پروژه و کاری که برای آن سند ضمانتی داده‌اید، در اولین فرصت ممکن برای گرفتن گواهی پایان آن امور با ذکر تسویه‌حساب و عدم وجود تعهد و بی‌اعتباری اسناد ضمانتی اقدام کنید. همچنین در فضایی آرام و محترمانه پیگیر پس گرفتن اسناد ضمانتی باشید‌.

همچنین بخوانید:

شرط نقدشدن چک‌های قدیمی چیست ؟

حلقه پذیرش چک‌های قدیمی محدود شد. با ما در مجله دلگرم همراه باشید تا در اینباره بیشتر بدانیم .