تکلیف شرعی مقلدان شهید امام خامنه ای (ره) در چنین وضعیتی چیست؟

ضمن تسلیت شهادت مرجع عالیقدر و رهبر معظم انقلاب اسلامی، بعد از شهادت ایشان، امام آیت الله خامنه ای ره، برای بسیاری از مقلدان ایشان این پرسش مطرح است که تکلیف شرعی آنها در چنین وضعیتی چیست؟

بقا بر تقلید از میت یعنی چه؟

وقتی فردی در زمان حیات یک مرجع تقلیدِ جامع الشرایط، از فتاوای او پیروی می کرده، یک پرسش واقعی پیش می آید: آیا بعد از فوت آن مرجع، می تواند همچنان در احکام شرعی به همان فتاوا عمل کند؟ این مفهوم را در اصطلاح فقهی «بقا بر تقلید از میت» می نامند.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

تقلید از مجتهد، یعنی رجوع به دانشی که می داند چگونه مسائل دینی را مطابق شریعت حل کند. معمولاً انتظار می رود فتواهای مجتهدِ زنده معتبر باشد، چون زنده بودنِ مجتهد یکی از نشانه های اعتبار نظریه های اوست. اما آیا این اعتبار با فوت مرجع از بین می رود؟

برخی فقها می گویند: چون حجیت فتوا وابسته به خود نظر مجتهد است و نه صرفاً زنده بودن او، می شود پس از فوت هم به فتاوای او عمل کرد.

چگونگی تقلید از میت

از فقهای معاصر، امام خمینی، آیت الله خامنه ای و نوری همدانی قائل اند که اگر در زمان حیات مرجع، شخص به فتاوای او عمل می کرده، هر چند در حد یک مساله، می تواند بر همان تقلید باقی بماند.

آیت الله بروجردی، آیت الله مکارم شیرازی و محمد تقی بهجت اما محدودیت می گذارند و می گویند بقا فقط در مسائلی که در زمان حیاتِ مرجع به آن ها عمل شده جایز است و در مسائل جدید باید به فتاوای مرجع زندۀ اعلم رجوع کند.

آیت الله خویی، وحید خراسانی و سیستانی معتقدند عمل در زمان حیات، شرط نیست و بقا در همه احکام ممکن است حتی اگر عمل نشده باشد.

شرایط مهم بقا بر تقلید

فقها چند شرط یا ملاک را برای بقا بر تقلید مطرح می کنند:

1. اجازه از مرجع زنده: صاحب عروه و امام خمینی ره در تحریرالوسیله می گویند برای باقی ماندن بر تقلید، باید مجتهد زنده ای فتوای جواز بدهد.
2. اعلمیت مرجع فوت شده: اگر یقینی شود مرجع فوت شده از همه مجتهدان زنده اعلم بوده است، در آن صورت تداوم تقلید از او واجب می شود.
3. یاد داشتن فتاوی گذشته: آیت الله خویی شرط می دانند که مقلد باید فتواها را به یاد داشته باشد؛ اگر فراموش شود، باید به مجتهد زنده رجوع کند.

آیا می توان دوباره به تقلید از میت بازگشت؟

این هم یک نکته بحث برانگیز است. برخی فقها معتقدند اگر مقلد پس از فوت مرجع به مرجع زنده رجوع کند، دیگر نمی تواند باز هم به تقلید از میت برگردد. اما گروهی دیگر می گویند بازگشت ممکن است اگر اثبات شود میت از مجتهد زنده اعلم تر بوده است.

منبع : تبیان