علل دین گریزی برخی جوانان و راهکارهای طلایی برای جذب آن ها

۱,۴۱۴
۰
۰
چهارشنبه, ۰۶ شهریور ۱۳۹۸ ۱۵:۰۷
دین گریزی در جوامع شرقی و به ویژه کشور ما گرچه نرخ پایینی دارد، در عین حال همواره دغدغه هایی را برای رهبران دینی، دین داران و خانواده های متدین به وجود آورده و تهدیدی برای نسل جوان محسوب می شود.
علل دین گریزی برخی جوانان و راهکارهای طلایی برای جذب آن ها

دین گریزی و علل آن

دین گریزی در سده های اخیر به ویژه در قرن بیستم بخش عظیمی از جهان را فرا گرفت و مکاتب فلسفی الحادی (چون ماتریالیسم دیالکتیک یا اگزیستانسیالیسم الحادی) و ایدئولوژی های دین ستیز یا دین گریز (مانند کمونیسم، لیبرالیسم، سکولاریسم و...) مولود همین پدیده شوم است.

اما چرا انسانی که ذاتاً مشتاق دین است و فطرت او با درون مایه های دین پیوند تکوینی دارد، به دین گریزی روی می آورد و چرا دین گریزی در نسل جوان، نمود بیشتری دارد؟

به اعتقاد ما در دین الهی هیچ عنصر گریزاننده وجود ندارد. اگر انسان ها به دریافت معارف دینی و درک صحیح از دین حق نائل آیند، هرگز از دین نمی گریزند.

بنابراین علت دین گریزی را باید در خارج از قلمرو دین حق و آموزه های دینی جست وجو کرد.

بدون تردید عوامل متعددی در بروز دین گریزی نقش دارد که به دو دسته اساسی تقسیم می شود:

الف. عوامل محیطی؛ مانند: ناهنجاری های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی.

ب. عوامل درون فردی یا روان شناختی.

به جهت اختصار در اینجا تنها علل روان شناختی گریز از دین در میان جوانان بررسی می شود:

1. ضعف شناختی جوانان

یکی از مؤلفه های شخصیتی هر انسان، بُعد شناختی او است. انسان در هر مرحله ای از مراحل رشد خود واجد یک سلسله توانمندی های شناختی می شود.

روان شناسان، این رشد را به سه دوره تقسیم می کنند: دوره حسی- حرکتی (دو سال اول)، دوره عملیات منطقی- عینی (تا 12 سالگی) و دوره عملیات منطقی- صوری یا دوره تفکر انتزاعی.

سومین دوره تحوّل شناختی در آستانه نوجوانی، آغاز و در اوایل جوانی تکمیل می شود. بنابراین جوان از نظر شناختی، دارای تفکر انتزاعی است و از نظر ذهنی به حداکثر کارآیی هوشی می رسد.

در این دوره گرایش جوانان به «فلسفه زندگی»، آنان را به سوی مسائل اخلاقی، سیاسی و مذهبی سوق می دهد.

جوانان تلاش می کنند هویت مذهبی خود را شکل دهند؛ اما به دلایل گوناگون ممکن است، در فرایند هویت یابی مذهبی با بحران مواجه شوند و نتوانند این هویت را خوب شکل دهند؛ در نتیجه دچار نوعی سر درگمی و نهایتاً حالت بی رغبتی و گریز از دین شوند!

یکی از علل این بحران، ناهمخوانی سطح شناختی جوان با سطح معارف دینی است که به او ارائه می شود.

جوان به جهت توانمندی های ذهنی خود، دین صرفاً تقلیدی را بر نمی تابد.

او باورهای دینی را که از دوران کودکی به صورت تقلیدی به او القا شده، کنار می زند و می خواهد دینی را بپذیرد که متناسب با سطح تفکر او باشد.

اما بسیاری از اوقات آنچه به عنوان دین به او عرضه می شود، برایش قانع کننده نیست.

از سوی دیگر گاه جوان می خواهد همه آموزه های دینی را با عقل خود بسنجد.

او فکر می کند اگر آموزه های دینی، در قالب های فکری او بگنجد، صحیح است و الّا درست نیست و باید کنار گذاشته شود !

این عوامل باعث می شود، هویت دینی جوان به خوبی شکل نگیرد و دچار بحران شناختی نسبت به این آموزه ها شود و راه نجات از این بحران را گریز از دین بداند!

2. سطحی نگری جوانان

برداشت های غلط و نادرست از معارف دینی، در دین گریزی جوانان مؤثر است . بسیاری از اوقات دین مساوی با معنویت، لحاظ شده و در حد یک نیاز معنوی صرف فروکاسته می شود.

سپس چنین نتیجه گیری می شود که نیاز به معنویت، فقط ویژه مواقع سختی و بحران های شدید است و دین نقشی اساسی در زندگی روزمره انسان ندارد.

این دیدگاه ساده انگارانه و کاهش گرایانه نسبت به معارف دینی، به تدریج باعث حذف دین از زندگی انسان می شود.

جوانی که در جست وجوی فلسفه زندگی است، اگر احساس کند دین در معنادهی و جهت بخشی به زندگی او تأثیر مثبتی ندارد؛ به تدریج آن را کنار می گذارد و چه بسا آن را امری زاید و دست و پاگیر انگاشته و نسبت به آن گریزش می یابد.

3. احساس محدودیت جوانان

در مواردی دین چنان به جوان معرفی می شود که گویی مانع ارضای نیازهای واقعی او است. چنین تصویری در نهایت به دین گریزی می انجامد.

جوان در شرایطی قرار دارد که انواع غرایز به ویژه غریزه جنسی و لذّت طلبی در او به نقطه اوج خود رسیده و عوامل بیرونی نیز او را احاطه کرده و آتش شهوت را در او برافروخته می کند.

حال اگر دین به گونه ای ترسیم شود که گویی مانع ارضای غرایز او است و راه کاری برای ارضای آنها ندارد؛ طبیعی است که نسبت به دین، گریزان می شود و دین پذیری را مساوی با سرکوب غرایز خود می انگارد.

افزون بر آن روحیه استقلال طلبی، حریت و قطع وابستگی، از جمله ویژگی های روحی جوان است.

او یک دوره گذار از وابستگی به استقلال را طی کرده و می خواهد با اراده آزاد خود انتخاب کند. از نظر اخلاقی نیز مرحله اخلاقِ «دیگر پیرو»(تقلیدی) را پشت سر گذاشته و وارد مرحله اخلاقِ «خود پیرو»گردیده است.

4. فقدان الگوهای مناسب برای جوانان

الگوهای جذّاب، برای یادگیری و شکل دهی رفتار انسان ها به ویژه جوانان نقش اساسی دارد.

در دوره نوجوانی و جوانی، تأثیرپذیری از خانواده به شدّت کاهش می یابد و گاهی بین خانواده و جوان تعارض و درگیری به وجود می آید.

از این رو جوان برای ساختن نظام ارزشی و اعتقادی خود، می خواهد از چیزهایی غیر از خانواده و مربیان قبلی استفاده کند.

از عوامل تأثیرگذار در بیرون نهاد خانواده، الگوها و دوستان هستند. در این میان نقش الگوهای مورد قبول جوان بسیار زیاد است؛ چه اینکه دوستان نیز در حال ساختن نظام ارزشی خود و نیازمند الگوهای مورد پسند هستند.

در این شرایط اگر الگوهای مناسب و دسترس پذیر وجود نداشته باشد، جوان دچار سردرگمی شده و تعادل روانی او از مرز ارزشی خارج می شود.

در این صورت چه بسا به الگوهای مجازی پناه برده و یا تحت تأثیر دوستان کم تجربه قرار گیرد و یا به دام شیادانی بیفتد که در کمین جوانان سردرگم هستند و در نتیجه شرایط و زمینه های گریز از دین برای او فراهم شود.

5. افراط در سرزنش جوانان

استقلال طلبی، حرّیت و عدالت جویی، از ویژگی های بارز دوران جوانی است.

جوانان برای اثبات این ویژگی ها، با بزرگ سالان مقابله می کنند. این مقابله نه از سر لجبازی و پشت پازدن به ارزش ها است؛ بلکه بیشتر جنبه اثباتی برای خود جوان دارد.

یکی از اشتباهاتی که در اینجا از بزرگ سالان سر می زند، سرزنش و ملامت جوان است.

این سرزنش ها هم از نظر عاطفی برای جوان شکننده است و هم به روحیه استقلال طلبی او آسیب وارد می کند و نتیجه آن برافروختن آتش لجاجت و طغیان است.

6. عدم ارضای نیازهای جوانان

غرایز در دوران جوانی، به نقطه اوج می رسد و جوان در پی ارضای آنها است.

تأمین به موقع این نیازها، نقش بسیار مهمی در تعدیل رفتار و رشد و تکامل او دارد و عدم ارضای آنها نه تنها مانع رشد و کمال که سبب ناهنجاری های رفتاری زیادی می شود.

کفر به عنوان یک نابهنجاری اعتقادی همان سان که می تواند معلول جهل و ضعف معرفتی باشد، معلول فقر نیز هست. از این رو معصومین علیهم السلام فرموده اند:

یکی از پیامدهای احتمالی فقر، کفر و دین گریزی است.

بنابراین ارضای نیازهای جسمانی و روانی، در بهداشت روانی جوان مؤثراست و فقدان آن نه تنها سلامتی وی را تهدید می کند؛ بلکه زمینه ساز بسیاری از ناهنجاری ها است.

راهکاری های جذب جوانان به دین

راهکارهای جذب جوانان به دین

1. درک جوان

جوانان به دلیل ناپختگی، کم تجربگی، احساسات شدید و مشکلات بلوغ به طور طبیعی، خطاپذیرند و از طرفی روحیه استقلال طلبی و ستیزه جویی، زمینه چالش‌ها و تضادها را در میان این قشر و بزرگ‌ترها به وجود می آورد.

نحوه برخورد با مسائل جوانان بسیار ظریف و حساس می باشد.

بسیاری از دست اندرکاران کانون های دینی و مساجد، بدون توجه کافی به واقعیات دوران نوجوانی و جوانی و مشکلات ویژه آنان، اقدام به واکنش های تند و افراطی می کنند و چه بسا یک یا دو برخورد نسنجیده و ناصواب، موجب دین گریزی جوانان می شود.

2. انعطاف پذیری

همدلی بدون انعطاف پذیری ممکن نیست. جوان به حکم جوان بودن، در معرض خطا و لغزش است.

از این رو امام علی (ع) می فرماید: «جهل الشباب معذور و علمه محقور؛ نادانی جوان غیرقابل ملامت و علم او محدود و اندک است»

خداوند به پیامبر رحمتش می فرماید: «وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک؛ اگر سخت دل و ترش روی بودی همه از تو دور تو پراکنده می شدند»

3. زیبا سازی مساجد

یکی از راه‌های استحکام پیوند جوانان با مساجد، زیبا ساختن مساجد و کانون های دینی است.

مساجد از همان سردر تا درون مسجد (صحن، محراب، فضا، دیوارها و غیره) باید آراسته و پیراسته و جوان پسند باشد و از جاذبه های هنری و علمی در پیشانی مسجد استفاده شود.

پاکیزگی، طراوت و زیبایی مسجد، در جذب جوانان بسیار مؤثر است.

4. بهبود شیوه های پیام رسانی دینی

باتوجه به تجارب سودمند مبلغان در سال‌های اخیر، در به کارگیری گفتگوی مستقیم دو نفری و به اصطلاح تبلیغ چهره به چهره و رفیق شدن و احساس همدردی کردن با نسل جوان، وقت آن رسیده که در سطح وسیع از این تجربه ارزشمند استفاده گردد.

ائمه جماعات مساجد، با اتخاذ روش ابتکاری خود، مجالس را در خانه ها به صورت پرسش و پاسخ و هدایت غیر مستقیم برگزار نمایند.

5. عمل گرایی

رابطه جوان با دین تا حد زیادی بستگی به نوع برخورد و رفتار رهبران دینی و الگوهای جامعه و دیگر مسجدی ها دارد.

6. پاسخ گویی به پرسش های دینی جوانان

یکی از راه‌ های استحکام پیوند میان دین و جوان، رفع نیاز فکری و معنوی جوانان می باشد.

جوانان، ذهن خلاق و جستجو گری دارند و همواره به دنبال کشف حقیقت و حل مسائل و پاسخگویی به شبهات اند.

علاوه بر آن امروز شبهه افکنی در حوزه فرهنگ دینی یکی از پر خطرترین جلوه های تهاجم فرهنگی در عرصه تربیت دینی است.

اگر این نیاز برطرف نگردد و جوانان نتوانند به پاسخ سوالات خود دست یابند، خطر دین گریزی آن ها را تهدید میکند.


این مطلب چقدر مفید بود ؟
 
  • برچسب ها:
  • دین گریزی
  • علل دین گریزی
  • دین گریزی جوانان
  • علل گریز از دین
  • راهکار های جذب جوانان به دین
  • راهکارهای دین گریزی

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter