تا حالا آجیل شب یلدای لری خوردید؟!

کلمه "یلدا" از دو کلمه "یل" با اضافه "دا" تشکیل شده که به زبان لری که بازمانده‌های زبان هخامنشیان است "یل" به معنای بزرگ و "دا" به معنای مادر که معنی کلمه می‌شود "مادر دی".به هر ترتیب نکته زیبا و بیادماندنی بلندترین شب سال در این است که همه ایرانیان اعم از فارس، ترک، کرد، لر، بلوچ و عرب  و همچنین غربی‌ها روزهای همزاد آن در کریسمس و شکرگزاری شب یلدا را شب جشن، شادی، دور هم‌نشینی ، دوستی و صداقت می‌دانند. 

اجداد ما ایرانیان این شب را تا به صبح به جشن و پایکوبی به گرد آتش نشسته و با سفره رنگینی از میوه‌هایی چون هندوانه، خربزه، انار، سیب، خرمالو و به ، به استقبال فصل زمستان می‌رفتند. این میوه‌ها در آن زمان هرکدام بار معنایی نمادین خود را داشتند، هندوانه که قاچ‌های مدور می‌خورد چون خورشید، یادآور گرمای تابستان و فرو نشاندن عطش بود، انار با صندوقچه‌ای از دانه‌های مروارید سرخش ، سرخی نمادی از تناسل نسل و زایش بود و شب چره‌ و آجیل‌هایی که با شکستن آن شادی را با خود به همراه می‌آورد.بدون شک شناخت آداب و رسوم طولانی‌ترین شب‌سال در میان یکی از قدیمی‌ترین اقوام ایران باستان (لرها) سبب آشنایی بیشتر با فرهنگ ایران باستان و رسوم آباء و اجدای‌مان خواهد شد .  

شب یلدا بچه‌ها با چادر بالای پشت بام همسایه می‌روند و از صاحب خانه بصورت شعر تقاضای خوردنی شب یلدا می‌کنند. صاحب‌خانه نیز معمولا مقداری آجیل گندم برشته و میوه و شیرینی در چارشو یا شال آنها می‌گذارد و بچه ها ضمن بالا کشیدن آن در مقام تشکر از صاحب خانه با هم می‌خوانند:امشو اول قاره نون و پنیر و شیره کیخا حونت نمیره. بعضی اوقات صاحبخانه ها برای شوخی و خنده سر به سر کودکان می‌گذارند. ابتدا مقداری سنگ و چیزهای بی ارزش دیگری بجای شیرینی و آجیل داخل شال آویران بچه ها می‌گذارند و بچه‌ها هم که معمولا آماده این شوخی و تفریح اند با دیدن آن با هم دم می‌گیرند و اشعار فوق را منفی می‌کنند که :

امشو اول قاره خیر ده حونت نواره 
نون و پنیر و حلوا کیخا حونت لنگ والا 
نون و پنیر و شیره کیخا حونت بمیره