درختچۀ خرزهره

NERIUM OLEANDER

نام‌هاى ديگر: ورد الحمام-دفلا-خرزهرج-جاروجور-گيش-كيش-دفلى-سم الحمار- ورد الحمار-زقوم-حبن-حبين-پهى-جين.

Laurier. rose-Nerium-Nerion-Oleandre-Rose bay-Rose. laurel.

مشخصات: گياهى است از خانوادۀ Apocynaceae ، درختچۀ كوچكى و زيبايى است كه برگهاى آن سبز تيره، باريك و نيزه‌اى كشيده چرمى و گوشتى و بدبو به طول 25-10 سانتيمتر است و داراى گونه‌هاى مختلف مى‌باشد. گلهاى آن معمولا از خرداد تا پاييز به رنگهاى مختلف در گونه‌هاى مختلف آن سفيد، صورتى، سرخ، آتشين و كم‌پر و پرپر مى‌باشد ظاهر مى‌شود. اين درختچه ناخزان و هميشه سبز است و بومى مناطق مديترانه‌اى بوده و در نواحى وسيعى از جهان، در خاور دور، اروپا، آمريكا و ايران نيز كاشته مى‌شود.
ارقام مختلف آن در اغلب مناطق ايران در غرب كشور، استان مركزى، لرستان، اصفهان و جنوب غربى ايران در انديمشك، مهران و در كرمان، بلوچستان و بندرعباس و نيك‌شهر، سيستان و مناطق شرقى و همچنين در اغلب باغها و پاركها كاشته مى‌شود.

برگ خرزهره

طبيعت آن: گرم و خشك است.
تركيب شيميايى:3/1 منوگلوكوزيد، گلوكوزيدهاى نرى‌ئين و اولئاندرين يا فوليزين و فولياندرين- كوئرستين-كورتزين-كميفرول-كاردنوليد گلى كوزيد-اولئاندرين-نريوكورئين-نريوكورين -نريانتين-آدنين-دآستيل‌اولئاندرين-نريودولئين.

خواص درمانى:
1-آن را همراه با گلهايش در آب به مدت شش تا هفت ساعت آن‌قدر بجوشانيد تا كاملا پخته و له شود، بعد با فشار آب آن را گرفته و با نصف مقدار آن روغن زيتون مخلوط كنيد و روى آتش ملايم بجوشانيد تا آب آن تبخير شده و روغن باقى بماند.

ماليدن آن براى درمان پوستى كه مقدمۀ كچلى است، خارش پوست و حكه و جرب زخم شده و تسكين درد پشت و رفع بيماريهاى سرد و آرامش اعصاب و تسكين درد كمر و پشت و درد زانو و عرق النساء مفيد است.

2-خشك آن را بساييد و با پيه ذوب شده به صورت پماد درآوريد و روى پوست بماليد براى رفع ناراحتى‌هاى پوستى و جرب مفيد است.

3-آن را همراه با گلهايش بپزيد و ضماد كنيد. براى تحليل ورمهاى سفت و تسكين درد آنها و تسكين درد زانو و سياتيك و دفع جرب و رفع ناراحتى‌هاى پوست بسيار مؤثر است.

4-گرد آن را روى زخمها بريزيد، آن را التيام مى‌دهد.

5-گذاردن مشمع آن براى درمان كمردرد و رماتيسم مفصلى و درد كمر تا زانو مفيد است.

6-اگر گرد آن در بينى كشيده شود عطسه‌آور شديد است.

گل خرزهره

خواص درمانى:
1-دو گرم از آن را دم كنيد و آب صاف‌كرده‌اش را بنوشيد. براى بازيابى قدرت از دست رفتۀ بدن مفيد است.

2-گرد آن را دم كنيد و بر سر بماليد. رنگ مو را از بين مى‌برد، مو را نرم و خوشرنگ مى‌كند.

تذكر: سمّى است و براى ريه مضر مى‌باشد، لذا در مصرف داخلى، بايد خيلى جانب احتياط را رعايت نمود و بيش از حد مجاز مصرف ننمود، لذا حتما بايد با نظر پزشك مصرف شود.

پوست درختچۀ خرزهره
تركيب شيميايى: گلوكوزيدى به نام كورتنرين-اولئاندرين-نريانتين-نرى‌ئين-نريوكورين- نريوكورئين-نريودولئين.
خواص درمانى: آن را همراه با برگهايش نرم بكوبيد و با روغن مخلوط نموده و در موارد بيمارى جلدى هرپس روى التهابهاى پوست بگذاريد، مؤثر است.

ريشۀ خرزهره
خواص درمانى: اگر مقدار كمى از نوعى كه گل سفيد مى‌دهد را در شير گاو و تازه بجوشانيد بعد كرۀ آن را بگيريد و كمى از آن بخوريد. براى تقويت نيروى جنسى و تأخير انزال نافع است.

درختچۀ خرزهرۀ معطر

نام‌هاى ديگر: گيش-گاندر-كيش-كوران-كالگار-جر. Sweet scented oleander
مشخصات: گياهى است از خانوادۀ Apocynaceae ، درختچه يا درخت كوچكى است شبيه خرزهره با اين تفاوت كه گلهاى آن معطر است و گونه‌هاى ديگرى نيز دارد.

اين گياه در قسمتهايى از هند نظير وزيرستان و بلوچستان مى‌رويد و در ساير مناطق هند به‌طور وسيعى كاشته مى‌شود. در ايران در اكثر مناطق جنوب كشور از خوزستان تا فارس، بلوچستان و كرمان انتشار دارد كه تا ارتفاع 1600 مترى مى‌رويد، در باغهاى شمال ايران مخلوط با ساير گونه‌ها ديده مى‌شود گلهاى سفيد و كمى معطر آن از خرداد تا اوايل پاييز ظاهر مى‌شود.

درختچۀ خرزهره

برگ خرزهرۀ معطر

تركيب شيميايى: تركيبى مشابه روتين-گلوكوزيداودورين-ال. استروفانتين-نريوكورين
خواص درمانى:
1-اگر آب دم‌كردۀ آن نوشيده شود، جنين را سقط مى‌كند.
2-با آب جوشاندۀ آن شست‌وشو كنيد، ورم‌ها را كاهش مى‌دهد.
3-آن را همراه با پوست درخت نرم بساييد و با روغن مخلوط كنيد و روى تبخال و تاولهاى هرپس بماليد. درمان‌كننده است.
4-عصارۀ الكلى آن به‌طور خوراكى و يا تزريق در حد مجاز مصرف. اثر تقويت‌كننده قلبى دارد.

پوست درختچۀ خرزهرۀ معطر
تركيب شيميايى: مواد سمى نرى اودورين و نريودرين و كارابين-نريودورئين-نريئودورين كارابين كه ماده‌اى است شبيه رزين-يك مادۀ متبلور شبيه فنول-ال. استروفانتين-چربى-تانيك اسيد-اودوروزيد 7^A-G^4 اودوروزيد 8^D -اودوروزيد 9^F كه شبيه مادۀ گراسيلوزيد است.
خواص درمانى: آن را همراه با سرشاخه‌هاى گلدار آن مخلوط بجوشانيد و هربار كمى از آب آن را بنوشيد (با احتياط و با نظر پزشك) مدرّ و معرق و قى‌آور است، قلب را تقويت مى‌كند، سينه را نرم مى‌كند.

ريشۀ خرزهرۀ معطر
تركيب شيميايى: مواد سمى نرى‌اودرين و نريودرين و كارابين-نريودورئين-نريئودورين كارابين كه ماده‌اى است شبيه رزين-يك مادۀ متبلور شبيه فنول-ال. استروفانتين-چربى-تانيك اسيد.

خواص درمانى:
1-در استعمال خارجى براى تحليل ورمها و مسكّن درد ورم و محلّل قوى استفاده مى‌شود.

2-پودر آن را با آب خمير نموده و روى شانكر و زخمهاى آلت تناسلى مرد بگذاريد. براى تسريع در التيام مؤثر است.

3-روغنى كه از پوست ريشه درست شود. اگر بر موضع ماليده شود، براى درمان برخى از بيماريهاى پوستى در جذام مفيد مى‌باشد.