مجله دلگرم
امروز: سه شنبه, ۱۱ بهمن ۱۴۰۱ برابر با ۰۸ رجب ۱۴۴۴ قمری و ۳۱ ژانویه ۲۰۲۳ میلادی
روش کاشت و برداشت گیاه دارویی شکر تیغال
12
زمان مطالعه: 8 دقیقه
شکر تیغال ماده است به شکل گلوله ای تاول دار ; سفید مایل به زرد و کمی شیرین که در اثر زندگی حشره ای به نام Larinus Maculatus ، روی برگ و شاخه های گیاهی به نام خار شکر یا گل تیغال یا خوز و کک که هر سه نام یک گیاه است تولید می شود.

معرفی گیاه شکر تیغال

شکر تیغال گیاهی است دو ساله دارای ریشه ضخیم و ساقه ای منشعب به ارتفاع ۸۰ تا ۱۵۰ سانتی متر که به حالت خودرو در کنار جاده های متروک، اراضی بایر و حدود خارجی زمینهای زراعتی غالب نواحی اروپا و آسیا می روید.در منطقه مدیترانه تا ایران پراکندگی دارد. این گیاه برگهای بزرگ با کناره های منقسم دندانه دار، خاردار، ظریف و به رنگ سبز شفاف دارد. خارهای نازک و ظریف راس دندانه های برگ این گیاه، رنگ زرد و ظاهر مشخص در مقابل رنگ سبز پهنک نشان می دهد ضمناً چون کناره رگبرگهای آن لکه های سفید دارد، مجموعاً باعث می شود که توجه به مشخصات برگ، باعث سهولت تشخیص آن از گیاهان دیگر این تیره گردد. کاپتیولهای آن درشت منفرد و دارای گلهای لوله ای و ارغوانی رنگ است. میوه اش سیاه رنگ شفاف، دارای تزئیناتی به رنگ زرد منتهی به تارهای با ظاهر دندانه دار است.

دامنه انتشار شکر تیغال

شمال ایران : گرگان ،کنبد کاووس بین گرگان و نوده در ارتفاعات ۱۵۰ تا ۵۰۰ متری مازندران : کلادرشت ، بابل در ارتفاعات ۴۵۰ متری، امارت در دره هراز در ارتفاعات ۵۰۰ متری ، مغرب ایران ، آذربایجان دشت مرغان ، کرمانشاه : کوه نور. لرستان : باغ سراب در ارتفاعات ۸۵۰ متری، پشت کوه ، خوزستان : شوش حمیدیه ، ۲۵ کیلومتری رامهز، جنوب ایران فارس : کازرون ، بوشهر برازجان

 شکر تیغال

نیاز اکولوژیکی شکر تیغال

َشکر تیغال یا ماریتغال گیاهی است مدیترانه ای که در طول رویش به هوای گرم و آفتاب فراوان نیاز دارد بذور در دمای ۸ تا ۱۰ درجه سانتی گراد جوانه می زند ولی درجه حرارت مطلوب برای جوانه زنی بذر بین ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی گراد است. این گیاه را در هر نوع خاک می توان کشت نمود خاکهای کاملاً شنی و نهی از مواد و عناصر غذایی برای کشت این گیاه مناسب نیستند و باعث کاهش عملکرد می شوند.

آماده سازی خاک برای کاشت شکر تیغال

زمین را در اولین فرصت بعد از برداشت محصول قبل شخم عمیقی می زنند پس از خرد کردن کلوخه ها با دیسک و افزودن ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر ۸۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به خاک زمین را تسطیح می کنند. اواخر زمستان خاک را برای کاشت آماده کرده و پس از کاشت بذور برای ایجاد تراکم در بستر خارجی خاک و به منظور هماهنگی در رویش آنها زمین را غلتک می زنند. تذکر : ازت فراوان سبب کاهش مواد موثره گیاه می شود لذا چنانچه زمین تهی از ازت باشد توصیه می شود که ۲۵ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار ازت به عنوان سرک در اختیار گیاهان قرار گیرد.

تاریخ و فواصل کاشت شکر تیغال

شکرتیغال یا ماریتغال را می توان با بیشتر گیاهان به تناوب کشت نمود ولی گیاهان وجینی برای این کار مناسب ترند. این گیاهان نه تنها خاک را فقیر نمی سازند بلکه چنانچه بقایای گیاهی آنها به خاک برگردانده شود مقدار زیادی مواد آلی به خاک افزوده می شود. مزرعه بعد از برداشت گیاهان وجینی معمولاً عاری از علفهای هرز می شود و چون ماریتغال به اکثر علف کشها حساس است نیازی به مبارزه شیمیائی یا علفهای هرز نخواهد بود. همچنین پس از برداشت گیاهان وجینی فرصت کافی برای آماده سازی زمین خواهد بود. باقیماندن ماریتغال برای مدت طولانی در زمینهایی که در آنها کشت می گردد آنرا به علف هرز منطقه مبدل می کند این گیاه را حداکثر ۲ تا ۳ سال می توان در یک زمین کاشت.ماریتغال در مناطق سردسیر در فصل بهار و در مناطق گرمسیر به صورت یک محصول پائیزه کشت می شود. زمان مناسب برای کاشت بهاره گیاه اول بهار می باشد. تاخیر در کاشت مناسب نیست زیرا گیاه به ساقه نمی رود و عملکرد بشدت کاهش می یابد.زمان مناسب برای کشت پائیزه گیاه اوایل پائیز است فاصله ردیف های کاشت بین ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر و عمق بذر موقع کاشت ۲ تا ۳ سامتی متر می باشد.

کاشت شکر تیغال

کاشت شکر تیغال توسط بذور صورت ردیفی توسط ردیف کار غلات در زمین اصلی انجام می گیرد برای هر هکتار زمین ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم بذر نیاز است تعداد ۱۰ تا ۱۲ بذر در هر متر طولی مناسب می باشد برای سهولت در برداشت مکانیکی بهتر است گیاهان به صورت نواری کشت شوند. یعنی پس از هر ۴ تا ۵ ردیف در فاصله ای به اندازه ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتی متر خالی بماند و در تمام زمین به همین شکل عمل شود.پس از کشت انجام غلتک مناسب و آبیاری کافی سبب تسریع و هماهنگی در رویش بذر می شود.

گیاه شکر تیغال، خواص

داشت شکر تیغال

بذور پس از ۸ تا ۱۰ روز سبز می شوند وقتی گیاهان ۴ تا ۵ برگی شدند علفهای هرز بین ردیفها و گیاهان را باید با دست در سطح کوچک یا به وسیله ماشین کولتیواتور وجین کرد. وقتی ارتفاع گیاهان به ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر رسید باید وجین علفهای هرز را تکرار کرده و بعد از ۳ تا ۴ هفته سومین و آخرین برداشت علفهای هرز را انجام داد. گیاه نسبت به علف کشها حساس است لذا انتخاب نوع علف کش ، غلطت و زمان کاربرد آن دقت نمود. از آفات گیاه می توان نوعی سرخرطومی کرده خوار نام برد که برای از بین بردن آن می توان از آفت کش و فاتوکس (Wofatox) به مقدار ۳ تا ۵/۳ کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. از دیگر بیماریها سفیدک سطحی پودری است که می توان از قارچ کش سولفوره یا قارچ کشهای مناسب مانند آفاگون (Afagon) یا تریفمین (Trifmin) در زمان مناسب استفاده نمود.

برداشت شکر تیغال

در کشت بهاره میوه ها از اوایل تابستان بتدریج می رسند. هنگام رسیدن میوه ها گلچه ها خشک می شوند و تارهای بلند و سفید رنگ (پاپوسها) ظاهر می گردند. رنگ میوه های رسیده قهوه ای و براق است.میوه های رسیده به سهولت از گیاه جدا و به اطراف پراکنده می شوند کاپیتولها معمولاً در یک مرحله برداشت می شوند. اواخر تیر اوایل مرداد زمان مناسبی برای برداشت محصول می باشد. چون ماریتغال برگهای بزرگ و انبوهی دارد و اطراف برگها را تیغهای فراوانی پوشانده است. کاربرداشت کاپیتولها با دست بسیار مشکل ساز است. در سطوح کوچک کاپیتولها را می توان با داس برداشت کرد اما در سطوح وسیع برداشت محصول فقط با ماشینهای مخصوص امکان پذیر است پس از جمع آوری میوه آنها را خشک و تمیز و در مکان مناسب نگهداری می کنند. عملکرد بذر بستگی به عوامل مختلف شرایط اقلیمی و روش برداشت محصول داشته و بین ۲/۱ تا ۲ تن در هکتار می باشد.

حتماً بخوانید:
از خواص دارویی شکرتیغال بیشتر بدانید!

از خواص دارویی شکرتیغال بیشتر بدانید!

شکرتیغال چیست و چه خواصی دارد؟ شکرتیغال ( شکرکه ) ، از گیاهان دارویی بومی ایران است که در طب سنتی برای تقویت عضلات بدن، انعطاف پذیری ستون فقرات،…

طریقه مصرف شکر تیغال

طریقه مصرف شکر تیغال را بکوبید و مقدار یک قاشق مربا خوری از شکر تیغال را به همراه یک قاشق غذاخوری بارهنگ آرام آرام در شعله ملایم همراه با ۲ لیوان آب بجوشانید. جوشاندن را تا زمانی که مقدار آب به یک لیوان تقلیل یافت و جوشانده اصطلاحا لعاب انداخت ادامه دهید. سپس جوشانده را با کمی عسل کوهستان شیرین نموده و تمام آن مصرف نمایید. این کار را تا سه روز ادامه دهید. خواص دارویی مهمترین خواص این گیاه برای درمان درد مفاصل میباشد که به صورت ترکیبی با گیاهانی همچون عناب،پرسیاوشان،ختمی،سه پستان،گل زوفا،خاکشیر بعلاوه مقداری شکر تیغال دم کرده و مصرف میکنیم.

خواص شکر تیغال

گیاه شکرتیغال از نظر طب سنتی طبیعت سرد و نیمه مرطوب دارد. برخی از مهم‌ترین خواص درمانی این گیاه به شرح زیر است:گیاه شکر تیغال سرشار از مواد آنتی‌اکسیدان است و به عنوان یک ماده ضد سرطان طبیعی شناخته می‌شود.استفاده از شکرتیغال برای سلامت دستگاه گوارش مفید است، خاصیت ملین دارد و به درمان یبوست کمک می‌کند.شکرتیغال به دلیل خاصیت خلط‌آوری برای درمان سرفه، سیاه سرفه و سرماخوردگی مفید است. شکر تیغال شدت اخلاط و سوزش مری را تسکین می‌دهد.تحقیقات نشان داده است، استفاده از عصاره گیاه شکرتیغال از طریق حداقل یک یا چند مکانیسم می‌تواند ترشح اسید معده را منظم و نیز خاصیت ضد زخم داشته باشد و استفاده از آن برای درمان زخم معده مفید است.

گیاه شکرتیغال اثر مثبتی بر تقویت حافظه و قدرت یادگیری دارد و برای رفع افسردگی مفید است.در طب سنتی از ترکیب گیاه شکرتیغال با ژلاتین در آب جوش، برای درمان سرفه‌ای که بر اثر غلبه خون و صفرا است، استفاده می‌شود. این ترکیب، خشونت شش‌ها را برطرف کرده و صدا را باز می‌کند.ترکیب شکرتیغال، شکر و ترنجبین می‌تواند التهابات گرفتگی صدای کودکانی را که زیاد گریه می‌کنند، بهبود بخشد. همچنین مصرف این گیاه برای تقویت صدا و حنجره بسیار مفید است و استفاده از آن، برای رفع خشکی و سوزش گلو موثر است.از دیگر خواص گیاه شکر تیغال، کمک به تقویت عضلات است و مصرف آن، انعطاف پذیری ستون مهره‌‌ها را افزایش می‌دهد.در طب سنتی از خواص شکر تیغال، برای درمان فشار خون بالا، تصلب شرایین و سکته قلبی استفاده می‌شود. این گیاه همچنین برای پایین آوردن تب و درمان تکرر ادرار مفید است.


این مطلب چقدر مفید بود ؟
4.4 از 5 (12 رای)  
قرآن آنلاین
دیدگاه ها

درج کامنت برای این مطلب غیر فعال است