کنتاکتور چیست و چه کاری انجام می دهد ؟

کاربرد کنتاکتور چیست ؟
۱,۲۹۳
۱
۰
شنبه, ۰۹ شهریور ۱۳۹۸ ۱۲:۱۵
کنتاکتورها در واقع ساختمانی بسیار شبیه به رله دارند با این تفاوت که به گونه ای طراحی شده اند که در مدارهای با جریان و ولتاژ بالا مناسب برای بکار گیری باشند.
کاربرد کنتاکتور چیست ؟

کنتاکتور چیست ؟

کنتاکتور یک سوییچ (رله) کنترل شده ی الکتریکی است که برای کلید زنی مدار الکتریکی قدرت استفاده می شود.

کنتاکتور معمولاً توسط مداری کنترل می شود که قدرت بسیار پایین تری نسبت به مدار کلید زده شده دارد، مثل آهنربای الکتریکی سیم پیچ 24 ولتی که سوییچ موتور 230 ولتی را کنترل می کند.

به تعریف ساده تر کنتاکتورها کلیدهای الکترو مغناطیسی هستند که با استفاده از یک جریان کوچک تر، یک جریان بزرگتر را قطع و وصل می کنند.

این فرآیند به این شکل می باشد که یک جریان کوچک به کنتاکتور فرستاده می شود و کنتاکتور متوجه می شود که الان باید کلید داخلی خود را در حالت روشن قرار دهد و وقتی که آن جریان کوچک قطع شد، کنتاکتور متوجه می شود که الان باید کلید داخلی خود را در حالت قطع قرار دهد.

کنتاکتورها در اَشکال متعددی با ظرفیت ها و ویژگی های متنوع وجود دارند.

برعکس فیوز یا مدارشکن (Circuit breaker) ، هدف کنتاکتور ایجاد اختلال در جریان اتصال کوتاه نیست.

گستره کنتاکتورها، جریان شکست (breaking current) چند آمپر تا چند هزار آمپر و 24 ولت DC تا چندین کیلوولت را در بر می گیرد.

اندازه فیزیکی کنتاکتورها از دستگاهی به قدر کافی کوچک که در یک دست جا شود تا دستگاه هایی بزرگ که یک ضلع آن ها تقریباً یک متر (یارد) باشند متغیر است.

کنتاکتورها برای کنترل موتورهای الکتریکی، نورپردازی، گرمایش، بانک های خازنی، تبخیرکننده های حرارتی و سایر بارهای الکتریکی استفاده می شوند.

(در آزمایشات نیمه رسانا، ممکن است کنتاکتور به سوکت مخصوصی که دستگاه تحت آزمایش را متصل می کند نیز اطلاق شود. در صنایع تولید فرایند، کنتاکتور مجرایی است که دو جریان، مثلاً هوا و مایع، در آن باهم تعامل می کنند، کنتاکتور گاز-مایع را ببینید.)

دسته های کاربری IEC کنتاکتور

رده بندی فعلی کنتاکتور به دسته های کاربری بستگی دارد. دسته های نمونه IEC در استاندارد 60947 به شرح زیر هستند :

  1. AC-1 : بارهای غیر خودالقا، یا با خودالقایی اندک، کوره های مقاومت
  2. AC-2 : استارت موتورهای حلقه لغزان (slip ring): استارت زدن، خاموش کردن
  3. AC-3 : استارت موتورهای قفس سنجابی و خاموش کردن تنها بعد از اینکه موتور سرعت گرفته باشد. (ایجاد آمپراژ روتور قفل دار (LRA)، شکست آمپراژ ظرفیت تکمیل (FLA))
  4. AC-4 : استارت موتورهای قفس سنجابی با کار اینچینگ و پلاگینگ. (inching and plugging duty). استارت/توقف سریع. (تشکیل و شکست LRA)

رله ها و بلوک های کنتاکت کمکی طبق IEC 60947-5-1 رده بندی می شوند.

  • AC-15 – کنترل بارهای الکترومغناطیسی (بیشتر از 72 VA)
  • DC-13 – کنترل آهنرباهای الکتریکی

کنتاکتورهای NEMA

کنتاکتورهای NEMA برای موتورهای ولتاژ پایین (کمتر از 1000 ولت) طبق اندازه NEMA رده بندی می شوند، که یک رده بندی جریان پیوسته بیشینه و یک رده بندی طبق اسب بخار برای موتورهای القایی مونتاژ شده بدست می دهد.

اندازه های کنتاکتور استاندارد NEMA با 00، 0، 1، 2، 3 تا 9 مشخص می شوند.

آنطور که در استاندارد ICS2 NEMA ذکر شده، رده بندی های اسب بخار بر اساس ولتاژ و ویژگی های معمول موتور القایی و چرخه کار انجام می شود.

چرخه های کار استثنایی یا انواع ویژه موتو ممکن است اندازه استارتر NEMA ی متفاوتی از رده بندی اسمی نیاز داشته باشند.

دستورالعمل تولید کننده جهت راهنمایی برای انتخاب بارهای غیر موتوری، مثلاً نور افکنی گداخته یا خازن های اصلاح ضریب توان، استفاده می شود.

کنتاکتورها برای موتورهای مدیوم _ ولتاژ (بیشتر از 1000 ولت) طبق ولتاژ و ظرفیت جریان رده بندی می شوند.

کنتاکت های کمکیِ کنتاکتورها در مدارهای کنترل استفاده می شوند و با رده بندی های کنتاکت NEMA برای کار مدار هدایتگرِ (pilot circuit) مورد نیاز رده بندی می شوند.

این کنتاکت ها بطور معمول در مدارهای موتوری استفاده نمی شوند.

قاعده نام گذاری به این صورت است که یک حرف نوشته می شود و در ادامه یک عدد 3 رقمی قرار می گیرد، حرف تعین کننده رده بندی جریان کنتاکت ها و نوع جریان (مثلاً AC یا DC) است و عدد، مقادیر ولتاژ بیشینه طراحی شده را مشخص می کند.

کاربردهای کنتاکتور

  • 1. کنترل نور افکنی کنتاکتور

کنتاکتورها را اغلب برای تامین کنترل مرکزی تاسیسات نورپردازی بزرگ استفاده می کنند، مثلاً یک ساختمان اداری یا یک ساختمان تجاری. برای کاهش مصرف برق در سیم پیچ های کنتاکتور، از کنتاکتورهای چِفت (latching) استفاده می شود که دارای دو سیم پیچ عمل کننده هستند.

یک سیم پیچ، که بطور لحظه ای جریان دار می شود، کنتاکت های مدار قدرت را می بندد، که پس از آن بطور مکانیکی بسته نگه داشته می شوند؛ سیم پیچ دوم کنتاکت ها را باز می کند.

  • 2. استارتر مغناطیسی کنتاکتور

استارتر مغناطیسی دستگاهی است که برای تامین توان موتوهای الکتریکی طراحی شده است.

این وسیله کنتاکتور را به عنوان قطعه ای حیاتی در بر دارد، و در عین حال در وضعیت های قطع برق، کسر ولتاژ و اضافه بار، محافظت ایجاد می کند.

  • 3. کنتاکتور خلاء

کنتاکتورهای خلا از کنتاکت های کپسوله شده بطری خلاء برای جلوگیری از قوس استفاده می کنند.

این نوع سرکوب قوس اجازه می دهد که کنتاکت ها بسیار کوچکتر باشند و فضای بسیار کمتری را نسبت به کنتاکت های شکست هوا (air break contact) در جریان های بالا استفاده کنند.

از آنجایی که کنتاکت ها کپسوله شده هستند، کنتاکتورهای خلاء در کارهای نه چندان تمیز مثل حفاری معدن استفاده گسترده ای دارند.

کنتاکتورهای خلاء تنها برای سیستم های AC قابل استفاده هستند.

قوس AC تولید شده هنگام باز شدن کنتاکت ها در نقاط صفر شونده شکل موج جریان، خود را خاموش می کند، و خلاء جلوی وقوع مجدد قوس را در کنتاکت های باز می گیرد.

بنابراین کنتاکتورهای خلاء در مختل کردن انرژی قوس الکتریکی بسیار کارآمد هستند و هنگامی که به کلید زنی (سوییچینگ) سریع نیاز باشد استفاده می شوند، زیرا زمان شکست بیشینه توسط تناوب شکل موج AC تعیین می شود.

در حالتی که توان 60HZ باشد (استاندار ایالات متحده)، برق در 120/1 یا 0.008333 ثانیه قطع می شود.

  • 4. رله جیوه ای

رله جیوه ای که برخی اوقات رله جا به جایی جیوه ای، یا کنتاکتور جیوه ای نیز نامیده می شود، رله ای است که از فلز مایع جیوه در یک محفظه محکم عایق، به عنوان عنصر کلید زنی استفاده می کند.

  • 5. رله مرطوب شده با جیوه

رله مرطوب شده با جیوه نوعی رله است، معمولاً رله نِی، که در آن کنتاکت ها با جیوه مرطوب می شوند.

این رله ها را به عنوان کنتاکتور مطرح نیستند زیرا برای جریان های بیشتر از 15 آمپر در نظر گرفته نمی شوند.

  • 6. عمل میل بادامک

هنگامی که بنا است یک سری کنتاکتور به شکل دنباله وار عمل کنند، این کار را می توان با یک میل بادامک به جای آهنرابای الکتریکی مجزا انجام داد.

میل بادامک را می توان با یک موتور الکتریکی یا سیلندر بادی هدایت کرد.

پیش از ظهور الکترونیک حالت جامد، سیستم میل بادامک برای کنترل سرعت در لوکوموتیو های الکتریکی کاربرد گسترده داشت.

بیشتر بخوانید :

لیست قیمت انواع کنتاکتور در بازار

لیست قیمت انواع حفاظت در بازار

لیست قیمت انواع کلید مینیاتوری در بازار

لیست قیمت انواع رله در بازار

لیست قیمت انواع ترانس در بازار

لیست قیمت انواع لیمیت سوئیچ در بازار


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  
  • برچسب ها:
  • کنتاکتور
  • کنتاکتور خلاء
  • کنتاکتور خلا
  • کنتاکت
  • کنتاکتور جیوه ای

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter