alexametrics
دلگرم
امروز: شنبه, ۱۵ آذر ۱۳۹۹ برابر با ۲۰ ربيع الآخر ۱۴۴۲ قمری و ۰۵ دسامبر ۲۰۲۰ میلادی

آخرین مطالب و مقالات ریشه ضرب المثلهای ایرانی

ضرب المثل هرچه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی

ضرب المثل "هرچه كنی به خود كنی گر همه نیك و بد كنی"

۲۰۲۱ سال پیش
هرچه كنی به خود كنی گر همه نیك و بد كنی: می‌گویند: درویشی بود كه در كوچه و محله راه می‌رفت و می‌خواند: "هرچه كنی به خود كنی گر همه نیك و بد كنی" اتفاقاً ‏زنی مكاره این درویش را دید و خوب گوش داد كه ببیند چه می‌گوید وقتی شعرش را شنید گفت: "من پدر…
ضرب المثل هم چوب را خورد و هم پیاز را و هم پول را داد

ضرب المثل "هم چوب را خورد و هم پیاز را و هم پول را داد"

۲۰۲۱ سال پیش
هم چوب را خورد و هم پیاز را و هم پول را داد: در زمان قدیم شخص خطاكاری بود كه حاكم دستور داد برای جریمه خطایش باید یكی از این سه راه را انتخاب كند یا صد ‏ضربه چوب بخورد یا یك من پیاز بخورد یا اینكه صد تومان پول بدهد. مرد گفت: "پیاز را می‌خورم" یك من…
ضرب المثل عجب سر گذشتی داشتی کل علی؟

ضرب المثل "عجب سر گذشتی داشتی كل علی؟"

۲۰۲۱ سال پیش
عجب سر گذشتی داشتی كل علی: چون یك نفر به دقت تمام برای دیگری حرف بزند اما آخر كار ببیند كه حرفش در او اثر نكرده، این مثل را به زبان ‏می‌آورد.‏ یك بابایی مستطیع شده بود و به مكه رفته بود و برگشته بود و شده بود حاجی و همه به او می‌گفتند: حاجلی (حاج…
ضرب المثل صد رحمت به کفن دزد اولی

ضرب المثل "صد رحمت به کفن دزد اولی"

۲۰۲۱ سال پیش
صد رحمت به کفن دزد اولی: مردی بود كه از راه دزدیدن كفن مردگان و فروختن آنها امرار معاش می‌كرد و هركس كه می‌مرد او شبش می‌رفت قبرش را ‏می‌شكافت و كفنش را می‌دزدید. این مرد روزی حس كرد كه تمام عمرش گذشته و پایش لب گور است. پسرش را كه تنها ‏فرزندش بود…
ضرب المثل شما هم شهر آباد کن نیستید

ضرب المثل "شما هم شهر آباد كن نیستید"

۲۰۲۱ سال پیش
شما هم شهر آباد كن نیستید: دهی بود كه چند خانوار داشت از قضا آنها هم كوچ كردند به جای دیگری رفتند و فقط یك خروس و یك سگ در ده جا ‏ماندند روباهی آن طرف‌ها بود كه می‌خواست خروس را بگیرد، خروس چون از قضیه باخبر شد پیش سگ رفت و گفت: ‏‏"روباه می‌خواد…
ضرب المثل سرو کیسه کردن

ضرب المثل "سرو کیسه کردن"

۲۰۲۱ سال پیش
سرو کیسه کردن: این ضرب المثل که در اصطلاح عوام سر کیسه کردن هم گفته می شود در معنی و مفهوم استعاره ای کنایه از این است که ‏تمام موجودی و مایملک کسی را از او گرفته باشند .‏ امروزه این اصطلاح در محیط قمار خانه و قمار بازی بیشتر مصطلح است و به افرادی…
ضرب المثل سرم را بشکن ، نرخم را نشکن

ضرب المثل "سرم را بشکن ، نرخم را نشکن"

۲۰۲۱ سال پیش
سرم را بشکن ، نرخم را نشکن: عبارت بالا از امثله سائره است که بیشتر ورد زبان کسبه بازار و صاحبان دکانهای بقالی در برخورد با مشتریانی است که ‏زیاد چانه می زنند تا فروشنده مبلغی از نرخ جنس بکاهد ولی فروشنده با عبارت مثلی بالا به مشتری پاسخ گوید.‏ نرخ…
ضرب المثل سر و گوش آب دادن

ضرب المثل "سر و گوش آب دادن"

۲۰۲۱ سال پیش
سر و گوش آب دادن: عبارت بالا اصطلاحی است که در میان طبقات از وضیع و شریف رایج و معمول است و هر گاه که پای تجسس و تحصیل ‏اطلاع از امری پیش آید آن را به کار می برند.‏ در قرون و اعصار قدیمه که سلاح گرم هنوز به میدان نیامده با سلاحهای سرد از قبیل شمشیر…
ضرب المثل سد سکندر باش

ضرب المثل "سد سکندر باش"

۲۰۲۱ سال پیش
سد سکندر باش: هر گاه بخواهند کسی را به مقاومت در مقابل دشمن یا حوادث تشویق و تشجیع کنند از ضرب المثل بالا استفاده کرده یا به ‏اصطلاح دیگر می گویند: مانند سد سکندر پایداری کن اسکندر ذوالقرنین در بازگشت از ظلمات به شهری سبز و آراسته رسید که در پای…
ضرب المثل سبیلش را چرب کرد

ضرب المثل "سبیلش را چرب کرد"

۵ سال پیش
سبیلش را چرب کرد:‏ عبارت بالا کنایه از رشوه دادن و به اصطلاح دیگر حق و حساب دادن است.‏برای رشاء و ارتشاء اصطلاحات زیادی وجود دارد که از همه مصطلح و معروفتر همین ضرب المثل بالا و اصطلاح خر ‏کریم را نعل کرد است.‏ در بعضی از کتب تاریخی آمده که…
ضرب المثل ستون پنجم

ضرب المثل "ستون پنجم"

۲۰۲۱ سال پیش
ستون پنجم: اصطلاح ستون پنجم از نظر معنی و مفهوم مجازی همان جاسوسی است منتها با این تفاوت که جاسوس به ضرر و زیان ‏بیگانه کار می کند و نفی و مصلحت ملت و کشور خویش را ولو به قیمت جان از نظر دور نمی دارد در حالی که ستون پنجم ‏این معنی را افاده نمی کند…
ضرب المثل سبیلش آویزان شد

ضرب المثل "سبیلش آویزان شد"

۵ سال پیش
سبیلش آویزان شد: اصطلاح بالا در امثله سائره کنایه از پکری و نکبت و ادبار است که در مورد افراد سر خورده و وارفته و ورشکسته به کار می ‏رود.‏ سبیل درباریان و ملازمان دستگاه سلاطین و حکام صفوی برای ایرانیان هوشمند - بخصوص اصفهانی های زیرک و. باریک بین…
ضرب المثل سبزی پاک کردن

ضرب المثل "سبزی پاک کردن"

۲۰۲۱ سال پیش
سبزی پاک کردن: عبارت مثلی بالا در مورد افراد متملق و چاپلوس به کار می رود بخصوص چاپلوسانی که جز چرب زبانی و تقرب از طریق ‏سالوسی و ریاکاری هنر دیگری ندارد.‏ این دسته از متملقان چاپلوس به منظور تامینئ مقاصد خویش طرف مقابل را به عرش اعلی می رسانند و…
ضرب المثل سایه تان از سرما کم نشود

ضرب المثل "سایه تان از سرما کم نشود"

۲۰۲۱ سال پیش
سایه تان از سرما کم نشود: در عبارت بالا معنی مجازی و استعاره ای سایه همان محبت و مرحمت و تلطف و توجه مخصوصی است که مقام بالاتر و ‏مؤثر تر نسبت به کهتران و زیر دستان مبذول می دارد. این عبارت بر اثر لطف سخن نه تنها به صورت امثله سائره در آمده ‏بلکه…
ریشه تاریخی ضرب المثل از کیسه خلیفه می بخشد

ریشه تاریخی ضرب المثل " از کیسه خلیفه می بخشد "

۲۰۲۱ سال پیش
ریشه تاریخی ضرب المثل از کیسه خلیفه می بخشد : هر گاه کسی از کیسه دیگری بخشندگی کند و یا از بیت المال عمومی گشاده بازی نماید، عبارت مثلی بالا را مورد استفاده و ‏استناد قرار داده، اصطلاحاً می گویند: «فلانی از کیسه خلیفه می بخشد».‏ اکنون ببینیم این…
ضرب المثل روی یخ گرد و خاک بلند نکن

ضرب المثل "روی یخ گرد و خاك بلند نكن"

۲۰۲۱ سال پیش
روی یخ گرد و خاك بلند نكن: ‏ وقتی كسی بیخود و بی‌جهت بهانه بگیرد این مثل را می‌گویند.‏ روزهای آخر زمستان بود و هنوز كوه‌‌ها برف داشت و یخبندان بود، چوپانی بز لاغر و لنگی را كه نمی‌توانست از ‏كوره ‌راه‌های یخ بسته كوه بگذرد در سر "چفت"(آغل) گذاشت تا…
ضرب المثل دره، آی ملا دوباره بسم‌الله

ضرب المثل "دره، آی ملا! دوباره بسم‌الله "

۲۰۲۱ سال پیش
دره، آی ملا! دوباره بسم‌الله: ‏ ملایی با درویشی همكار و شریك بود به هر منزلی كه می‌رفتند موقع ناهار یا شام ملا كمی كه می‌خورد دست از غذا می‌كشید ‏و می‌گفت: "الحمدلله" درویش بیچاره هم كه هنوز نصف شكمش خالی بود و مجبور می‌شد دست از غذا بكشد و گرسنه…
ضرب المثل در دهن داروغه را گذاشت

ضرب المثل "در دهن داروغه را گذاشت"

۲۰۲۱ سال پیش
‏ در دهن داروغه را گذاشت: روزی بود روزگاری بود. داروغه‌ای در شهری بود و اتفاق روزگار زنی داشت كه از زشتی طعنه به كدو تنبل می‌زد. زن ‏داروغه به این زشتی خیلی هم حسود بود و هر وقت زن خوشگلی می‌دید حسودیش گل می‌‌كرد مخصوصاً هر وقت حمام ‏می‌رفت بیشتر به…
ضرب المثل حلاج گرگ بوده

ضرب المثل "حلاج گرگ بوده "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ حلاج گرگ بوده: هركس دنبال كار و معامله‌ای برود و سودی نبرد می‌گویند فلانی حلاج گرگ بوده!‏ در دهی حلاجی بود كه با كمان حلاجیش پنبه می‌زد و معاش می‌كرد تا اینكه در ده خودش كار و بار كساد شد. به ده دیگری كه ‏در یك فرسخی ده خودشان بود می‌رفت و پنبه…
ضرب المثل بز خری می کنی

ضرب المثل " بز خری می کنی "

۲۰۲۱ سال پیش
بز خری می کنی: روزی بود و روزگاری بود یک روز ملانصرالدین تصمیم گرفت گاوش را به بازار ببرد و بفروشد پیش از رفتن به بازار آب و ‏علف خوبی به گاوش داد و آن را به بازار برد . یکی از آدم های بد کار وقتی دید ملانصرالدین گاوش را به بازار آورده تا ‏بفروشد…
ضرب المثل این به آن در

ضرب المثل " این به آن در"

۲۰۲۱ سال پیش
‏ این به آن در: گاهی اتفاق می افتد که افرادی در مقام قدرت نمایی بر می آیند و زیان و ضرر مادی یا معنوی می رسانند. شک نیستد که ‏طرف مقابل هم دست به کار می شود و تا عمل دشمن را متقابلا پاسخ نگوید از پای نمی نشیند. عبارت مثلی بالا هنگام عمل ‏متقابل مورد…
حکایت ضرب المثل آنکه شتر را به پشت بام برد خودش باید پایین بیاورد

حکایت ضرب المثل آنکه شتر را به پشت بام برد خودش باید پایین بیاورد

۱ سال پیش
ضرب المثل آنکه شتر را به پشت بام برد خودش باید پایین بیاورد یعنی چه؟ اگر چه عبارت مثلی بالا به همین صورت بر سر زبانهاست ولی با توجه به جریانی که روی داده فکر می کنم به این ‏صورت باید تغییر داده شود آنکه الاغ را به پشت بام برد خودش باید پایین بیاورد…
ضرب المثل انوشیروان دادگر

ضرب المثل "انوشیروان دادگر"

۲۰۲۱ سال پیش
‏ انوشیروان دادگر: عبارت بالا که حاکی از روش معقول و شیوۀ مرضیۀ یکی از بزرگترین شهریاران نامدار ایران می باشد از پانزده قرن قبل ‏تاکنون تکیه کلام اصحاب قلم و سخن بوده و تمادی قرون و اعصار هنوز نتوانست ذره ای از طراوت و تازگی آن بکاهد. این ‏ضرب المثل…
فلسفه ضرب المثل ایراد بنی اسرائیلی چیست ؟

فلسفه ضرب المثل ایراد بنی اسرائیلی چیست ؟

۱ سال پیش
ایراد بنی اسرائیلی به چه معناست؟ هر ایرادی که مبتنی بر دلایلی غیر موجه باشد آن را ایراد بنی اسرائیلی می گویند: اصولا ایراد بنی اسرائیلی احتیاج به دلیل ‏و مدرک ندارد زیرا اصل بر ایراد است - خواه مستند و خواه غیر مستند - برای ایراد گیرنده فرقی نمی…
معنای ضرب المثل آنچه که عیان است چه حاجت به بیان است

معنای ضرب المثل آنچه که عیان است چه حاجت به بیان است

۱ سال پیش
آنچه که عیان است چه حاجت به بیان است به چه معناست؟ چون مطلبی آنقدر واضح و روشن باشد که احتیاج به تعبیر و تفسیر نداشته باشد، به مصراع بالا استناد جسته ارسال مثل ‏می کنند و می گویند: آنچه که عیان است چه حاجت به بیان است. این ضرب المثل مصراع شعر زیر…
ضرب المثل اندرین صندوق جز لعنت نبود

ضرب المثل " اندرین صندوق جز لعنت نبود"

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏ ‏ اندرین صندوق جز لعنت نبود: مصراع بالا از مولانا مولوی بلخی است که چون در میان افراد وجماعات بشری مصادیق زیادی پیدا می کند لذا به صورت ‏ضرب المثل در آمده است. فی المثل وقتی انسان رنج فراوان می برد و به دفینه یا صندوقچه ای دست می یابد از کثرت…
ضرب المثل امروز کار خانه با فضه است

ضرب المثل " امروز کار خانه با فضه است"

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏ ‏ امروز کار خانه با فضه است: هرگاه کسی گاه گاه کاری غیر از وظیفه خود را بر عهده گیرد یا کاری به تساوی اشتراک بین دو یا چند نفر انجام پذیرد، ‏هر یک از افراد که نوبت انجام کار به وی رسد در پاسخ افراد از باب شوخی و مطایبه می گوید:" امروز کارخانه با…
داستان ضرب المثل آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند

داستان ضرب المثل آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند

۱ سال پیش
ضرب المثل ‏آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند به چه معناست؟ ‏چون قتل و نهیب و خرابی و یغما گری حدیی پیدا نکند و نائره خوی درندگی و سبعیت همه کس و همه چیز را به سوی ‏نیستی سوق دهد در چنین حالی، جواب کسانی که جویای حال و احوال شوند، عبارت…
ضرب المثل الکی

ضرب المثل " الکی "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏ ‏ ‏ الکی: ‏کارهای بدون مطالعه و نقشه و اعمال ظاهری را که حقیقتی نداشته باشد الکی گویند. این اصطلاح در رابطه با دروغ و ‏دروغگویی هم به کار برده می شود وبه طور کلی هر چه که واقعیت نداشته باشد ومتکلم یا عامل عمل تظاهربه حقیقت و ‏راستی کند در اصطلاح…
فلسفه ضرب المثل امامزاده ی است با هم ساختیم چیست ؟

فلسفه ضرب المثل امامزاده ی است با هم ساختیم چیست ؟

۱ سال پیش
‏امامزاده ی است با هم ساختیم به چه معناست؟ ‏این مثل در موردی به کار می رود که دو یا چند نفر در انجام امری با یکدیگر تبانی کنند، ولی هنگام بهره برداری یکی از ‏شرکا تجاهل کند و در مقام آن برآید که همان نقشه و تدبیر را نسبت به رفیق یا رفیقان هم پیمانش…
ضرب المثل الخیر فیما وقع

ضرب المثل " الخیر فیما وقع "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏ ‏ الخیر فیما وقع: عبارت مثلی بالا که باضرب المثل " هرچه پیش آید خوش آید" ترادف دارد در واقع مستخرج و مستنبط از کتاب آسمانی قرآن ‏مجید، سوره بقره آیه 214 ،است. آنجا که میفرماید :" چه بسا از چیزی کراهت دارید ، درحالی که خیر وصلاح شما درآن…
ضرب المثل اگر برای من آب نداشته باشد برای تو نان دارد

ضرب المثل " اگر برای من آب نداشته باشد برای تو نان دارد "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏ اگر برای من آب نداشته باشد برای تو نان دارد: عقیده و نظر بعضیها در اموری اظهار می شود که اگر دیگران را احتمال زیان و ضرر باشد آنها را از آن سود و فایده می ‏برند. پاسخ این دسته از مردم همان است که در عنوان این قسمت آمده است.‏راجع به حاج میرزا…
ضرب المثل آفتابی شد یعنی چه ؟

ضرب المثل آفتابی شد یعنی چه ؟

۱ سال پیش
ضرب المثل ‏آفتابی شد به چه معناست؟ ‏هر گاه کسی پس از از دیر زمانی از خانه یا محل اختفا بیرون آید و خود را نشان دهد، اصطلاحأ می گویند فلانی آفتابی ‏شد. ریشه تاریخی ضرب المثل ‏آفتابی شد بحث بر سر آفتابی شدن است که باید دید ریشه آن از کجا آب می خورد و…
ضرب المثل اشکی بریز به چه معناست ؟

ضرب المثل اشکی بریز به چه معناست ؟

۱ سال پیش
معنی ضرب المثل ‏اشکی بریز چیست؟ ‏عبارت بالا از مصطلاحات باده خواران و میگساران است که چون به اقتضای مجلس انبساط خاطری دست دهد و هوس ‏نوشیدن باده کنند، به ساقی مجلس اشارتی کرده می گویند: اشکی بریز و یا به اصطلاح دیگر، اشک چشمی بریز، که مقصود ‏از اشک…
ضرب المثل اشک تمساح می ریزد

ضرب المثل " اشک تمساح می ریزد "

۵ سال پیش
‏ ‏اشک تمساح می ریزد: ‏گریه دروغین را به اشک تمساح تعبیر کرده اند. خاصه گریه و اشکی که نه از باب دلسوزی بلکه از رهگذر ریا و تلدیس ‏باشد ، تا بدان وسیله مقصود حاصل آید و سوء نیت گریه کننده جامه عمل بپوشد.‏ ‏سابقا معتقد بودند که غذا و خوراک تمساح به…
ضرب المثل اشرف خر

ضرب المثل " اشرف خر "

۵ سال پیش
‏ ‏اشرف خر: ‏افراد حریص و طماع را اشرف خر گویند. این نام و عنوان مخصوصأ به آن دسته از طمعکاران اطلاق می شود که حرص ‏و طمع و ولع آنها سر انجام به ندامت و پشیمانی منتهی می گردد . نه خود می خوردند و نه به دیگران می خورانند. نه ‏خودشان از این رهگذر طرفی…
ضرب المثل استاد علم این یکی را بکش قلم

ضرب المثل " استاد علم! این یكی را بكش قلم! "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ روایت اول:‏استاد علم! این یكی را بكش قلم!‏ : ‏مرد خیاطی پارجه مشتری را كه برش می‌كرد تك قیچی و اضافه مانده پارچه را پس‌انداز می‌كرد و به صاحبانش نمی‌داد.‏ ‏شبی در خواب دید روز قیامت شده و او را زیر علم دادخواهی برده‌اند و مشتری‌های او دارند با…
ضرب المثل از کیسه خلیفه می بخشد

ضرب المثل " از کیسه خلیفه می بخشد "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏از کیسه خلیفه می بخشد: ‏هر گاه کسی از کیسه دیگری بخشندگی کند و یا از بیت المال عمومی گشاد بازی نماید عبارت مثلی بالا را مورد استفاده و ‏استناد قرار داده ، اصطلاحأ می گویند:" فلانی از کیسه خلیفه می بخشد."‏ ‏عبد الملک بن صالح ازامرا و بزرگان خاندان…
ضرب المثل از کوره در رفت

ضرب المثل " از کوره در رفت "

۲۰۲۱ سال پیش
‏ ‏از کوره در رفت: ‏این مثل سائره در مورد افرادی به کار می رود که سخت خشمگین شوند و حالتی غیر ارادی و دور از عقل و منطق به آنها ‏دست دهد. در چنین مواقعی چهره اشخاص پرچین و سرخگونه می شود، رگهای پیشانی و شقیقه ورم می کند ، فریادهای ‏هولناک می کشند و…
ضرب المثل از دماغ فیل افتاد

ضرب المثل " از دماغ فیل افتاد "

۲۰۲۱ سال پیش
‏از دماغ فیل افتاد: ‏این مثل در مورد افرادی به کار می رود که از خود راضی باشند و عجب و تکبر بیش از حد و اندازه آنها دیگران را ‏ناراحت کند . در چنین مواردی گفته می شود:" مثل اینکه از دماغ فیل افتاده."‏ ‏در خلال مدت شش ماه که کشتی نوح چون پر کاه بر…
صفحه 2 از 11