چه شرایطی باعث باطل شدن ازدواج میشود ؟

۱,۵۴۰
۲
۰
چهارشنبه, ۰۱ آبان ۱۳۹۸ ۱۲:۳۹
حقوق مدنی ایران، به پیروی از فقه شیعه، مواردی از ازدواج را ممنوع اعلام نموده و این نوع ازدواج ها را فاقد اثر حقوقی و باطل می داند. در این مقاله به بررسی این موارد خواهیم پرداخت با دلگرم همراه باشید.
چه شرایطی باعث باطل شدن ازدواج میشود ؟

ابطال ازدواج چه شرایطی دارد ؟

درتمامی نظام های حقوقی دنیا، برای بعضی از موارد ازدواج، موانعی، وجود دارد. مثلا ازدواج بافرزندان در تمامی کشورها، ممنوع و این نوع ازدواج باطل است.

بعضی از موانع ازدواج در قانون مدنی وحرمت نکاح درفقه، موقت و قابل رفع هستند مانند ممنوعیت ازدواج با زنی که در عده رجعیه است و بعضی ازحرمت ها وموارد منع ازدواج، دائمی است مانند ازدواج با مادر یا مادربزرگ.

تاکنون به مواردی برخورده اید که مدعی باطل بودن عقد ازدواج باشند؟ آیا ازدواج بدون اجازه پدر برای دختر باکره موجب بطلان ازدواج می‌شود؟ ازدواج دوم مرد بدون اجازه همسر اول، باعث ابطال ازدواج می‌شود؟

ازدواج مرد ایرانی با زن غیر ایرانی، چه وضعیتی دارد؟ ازدواج زن ایرانی با مرد خارجی، باطل است؟

ازدواج زن ایرانی بامرد خارجی بدون اجازه دولت، باطل است؟ دادخواست ابطال ازدواج به چه دادگاهی تقدیم می‌گردد؟ چه کسانی حق طرح دعوی ابطال ازدواج رادارند؟

در این مقاله ما به تمامی پرسش های بالا پاسخ خواهیم داد تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

موانع ازدواج

بحث ابطال ازدواج در قانون مدنی ایران، تحت عنوان موانع نکاح پیش بینی شده است. در این مقاله موانع ازدواج را به چند بخش کلی تقسیم کرده و درباره هرکدام ازآنها به تفصیل، توضیح خواهیم داد.

موانع ازدواج ناشی ازخویشاندی سببی و نسبی

ازدواج باقوم و خویش نسبی، یعنی کسانی که از طریق پیوند خونی و فامیلی، نسبتی با ما دارند، دربعضی از موارد ممنوع، و ازدواج انجام شده باطل می‌باشد.

درمواردی که درادامه می آید، خویشاوندی نسبی، به هرطریقی حاصل شده باشد، ازدواج بااین افراد ممنوع و باطل است. درغیر مواردی که درادامه بیان خواهد شد، ازدواج باخویشاوندان نسبی، مجاز است.

  • ازدواج پدربادختر، این ازدواج، ممنوعیت ابدی ودائمی دارد. ممنوعیت ازدواج پدر با دختر، شامل ازدواج دائم وموقت است.
    پدربزرگ های مادری وپدری و سایر اجدادنیز مشمول ممنوعیت ازدواج بادختر می باشندو فرزندان مونث دختری که ازدواج پدر و اجداد با وی ممنوع است، نیز، ممنوع از ازدواج باپدر بزرگ و اجداد پدری ومادری هستند.
  • ازدواج مادر با پسر، مانند مثال بالا، ازدواج پسر با مادر وجدات مادری چه از سمت پدر ویامادر، و همچنین فرزندان ذکور پسر با مادر و مادربزرگ وجدات، ممنوع و باعث ابطال ازدواج است.
  • ازدواج برادرباخواهر، منع ازدواج خواهر وبرادر نیز، همیشگی است. رابطه خواهر وبرادری اعم از داشتن پدر و مادر مشترک، پدر مشترک یا مادر مشترک می‌باشد.
  • ازدواج بین عمو و برادرزاده، ازدواج با دختر برادر هم ممنوعیت همیشگی دارد. برادر پدر یا عمو، به هیچ عنوان نمی‌تواند با برادرزاده خود ازدواج نماید.
  • ازدواج بین دایی وخواهرزاده، به طریق اولی، ازدواج بین خواهرزاده و دایی یعنی برادر مادر ممنوعیت همیشگی دارد و این دو به هیچ عنوان حق ازدواج بایکدیگر راندارند.
  • ازدواج بین عمه وبرادر زاده، طبق تعالیم اسلام وفقه شیعه و همچنین قانون مدنی ایران، یکی دیگر ازموانع ازدواج وحرمت آن، ازدواج بین عمه، خواهر پدر بافرزند برادر می‌باشد که ممنوعیت همیشگی دارد.
  • ازدواج بین خاله وخواهر زاده، آخرین گروهی که ازدواج بین آنها حرام و باطل است، ازدواج اعم از موقت ودائم بین خاله و خواهرزاده می‌باشد که مانند موارد بالا، حرام وممنوع همیشگی می‌باشد.

اما در مواردی هم خویشاوندی سببی، که به سبب ازدواج بین افراد، به وجود می آید، ازدواج بین بعضی از اقوام سببی نیز برای همیشه ممنوع می‌شود،گروهی ازخویشاوندان سببی هستند که ازدواج با آنها برای همیشه ممنوع است و موجب ابطال ازدواج می‌شود.

  • ازدواج بین داماد و ماد رزن، ازدواج بین داماد و مادر زن، حرام همیشگی است و این دو به هیچ عنوان، حتی بعد از طلاق یافوت همسر، نمی‌توانند باهم ازدواج نمایند.
    ازدواج بین مرد و زن، اعم از ازدواج دائم و ازدواج موقت، موجب حرمت دائمی ازدواج داماد بامادر زن، مادربزرگ زن و مادر پدرزن میشود.
  • ازدواج بین پسرو همسر پدر، اصطلاح زن بابا، در قدیم برای همسر پدر اطلاق می شد. اگر پدر همسری به جز مادر پسر اختیار کرده باشد، عقد بین پدر و زن پدر، چه به صورت دائمی و چه به صورت موقت باشد، بین آنها نزدیکی صورت گرفته باشد و یا خیر، موجب حرمت ازدواج پسر با زن پدر می‌باشد.
  • ازدواج پدر با همسر پسر، عکس این موضوع نیز صادق است و در موردی که پدرشوهر، بخواهد با عروس سابق خود، که باهر توع عقدی در زوجیت پسرش قرارداشته است، و حالا این نکاح به هر دلیلی منحل یا منقضی شده است، ازدواج، باطل است.
  • ازدواج شوهر با دختر زن، اگر مردی با زنی ازدواج کند و این ازدواج دائم ویاموقت باشد و باهمسر خو درابطه زناشویی داشته باشد و این زن دارای دختری از شوهر دیگر باشد، ازدواج مرد با دختر زن، به هیچ عنوان حتی پس از طلاق یا فوت زن، امکان پذیر نیست و باطل است.
    اما اگر ازدواج بین این مرد و زن به نزدیکی منجر نشود و قبل ازرابطه جنسی و نزدیکی، فراق حاصل شود، مرد می‌تواند پس از طلاق یا فوت همسر، با دختر وی ازدواج نماید.
    توجه داشته باشیدکه رابطه جنسی، از مهبل و یا مقعد، تفاوتی ندارد و رابطه جنسی محسوب می‌شود.
  • ازدواج همزمان مرد با دو خواهر، هرنوع ازدواجی چه همیشگی و یاموقت، به صورت همزمان با خواهرهمسری که در عقد دایم یاموقت است، حرام و باطل است.
    ممنوعیت ازدواج با خواهر زن، دائمی نیست و در صورت طلاق، فوت، فسخ یا انفساخ ازدواج دائم و یا بذل و انقضای مدت در ازدواج موقت، مرد می‌تواند ازدواج با خواهر زن، انجام دهد.
  • ازدواج مرد با برادرزاده و خواهرزاده زن، ازدواج مرد با خواهرزاده یابرادرزاده زنی که درعقد نکاح وی قراردارد، بدون اجازه ورضایت زن، باطل است. البته این ممنوعیت فقط برای زمانی است که زن در زوجیت مرد است و اگر رابطه ازدواج آنها منحل شده باشد ازدواج مرد باخواهرزاده و برادرزاده همسر سابق ممنوعیتی ندارد.
    اگر مرد بدون اجازه همسرش، برادرزاده یا خواهرزاده وی را عقد کرد وپس از عقد زن به این وصلت رضایت داد، عقد صحیح ونافذ است و در غیر این صورت ازدواج دوم باطل است.

موانع ازدواج ناشی ازخویشاندی رضاعی

رسم استخدام دایه یا پرستار برای نوزاد شیرخوار، در قدیم بسیار رایج بود. شیرخوردن از پستان دایه و یا غیر مادر، در اسلام احکام خاصی دارد که در آن دو نوزادی که از پستان یک زن شیر خورده باشند، تحت شرایطی خواهر و برادر محسوب شده و ازدواج آنها بایکدیگر باطل است..

شرایط تحقق خویشاوندی ازطریق شیرخوردن

  • شیر زن از حاملگی مشروع باشد، پس شیر زن که از رابطه نامشروع طفلی به دنیا آورده باشد، موجب خویشاوندی رضاعی نمی‌شود. نزدیکی به شبهه در حکم رابطه مشروع است.
  • شیر مستقیم از پستان زن مکیده شده باشد. دوشیدن و خوراندن شیر به نوزاد با هر وسیله ای، موجب این رابطه نمی‌شود.
  • مقدار شیرخوردن طفل به حدی باشد که در عرف، موجب روییدن گوشت در بدن طفل باشد. این عرف، خوردن شیر از پستان زن، به مدت حداقل یک شبانه روز کامل باشد و در بین این وعده های شیرخوردن از شیر زن دیگر و یا هیچ غذای دیگری استفاده نکند و یا 15 بار متوالی از شیر زن تغذیه کند تا سیر شود. 15 بارمتوالی و بدون تغذیه از شیر یا غذای دیگری باید باشد.
  • شیرخوارگی طفل باید قبل از تمام شدن دوسال تمام باشد.
  • شیری که طفل ازآن تغذیه کرده از یک زن و شوهر باشد. پس اگر شیر از دو زنی باشد که همسر مشترک دارند، این رابطه حاصل نمی‌شود. در صورت تحقق این شرایط، ازدواج بین خواهر و برادر رضاعی ممنوع و باطل است.
    طفلی که از مادر رضاعی خود با تحقق جمیع شرایط، شیر بخورد، ازجهت ممنوعیت ازدواج در حکم فرزند آن زن است و تمامی محدودیت های ازدواج برای وی هم مقررمی‌گردد.

موانع ازدواج ناشی از وضعیت شخص

  • باطل بودن ازدواج با زن شوهردار؛ زنی که در زوجیت مرد دیگری قراردارد، قابلیت خواستگاری و ازدواج ندارد. ازدواج با زن شوهردار باطل است و در بعضی از موارد موجب حرمت ابدی می‌شود.
    اگر مردی نداند که زن شوهردار است و با وی ازدواج نماید و نزدیکی هم صورت گیرد، حکم زنا ندارد و وطی به شبهه محقق می‌شود.
    این ازدواج باطل و موجب حرمت ابدی می‌شود و در صورت عدم ایجاد رابطه جنسی، فقط ازدواج باطل است ولی موجب حرمت ابدی نمی‌شود. اما در موارد عدم آگاهی از حرام بودن ازدواج با زن شوهردار و عدم ایجاد رابطه جنسی هم، ازدواج با زن شوهردار باطل است اماموجب حرمت ابدی نمی‌شود.
  • باطل بود ازدواج با زنی که در عده می‌باشد؛ در مدتی که زن در عده می‌باشد مانند ازدواج با زن شوهردار است و عینا همان احکام بر این نوع ازدواج هم بارمی‌شود. اما ازدواج فقط با زنی که در عده طلاق رجعی ویاعده فوت به سر می برد، ممنوع و موجب ابطال ازدواج و دربعضی موارد حرمت ابدی می‌شود.
  • باطل بودن ازدواج با زنی که ازطریق لعان مطلقه شده است، لعان نوعی ازطلاق است که مردنسبت زنا به همسرش می دهد و نسب فرزند متولد شده را انکار میکند. اجرای لعان، شرایط خاصی دارد که در صورت انجام آن نزد قاضی، جدایی بین زوجین حاصل می‌شود واین زن وشوهر برای همیشه به هم حرام می شوند. در این صورت و در صورت وقوع ازدواج مجدد، ازدواج باطل است.
  • باطل بودن ازدواج درحال احرام، مراسم حج، یکی از بزرگترین آداب دینی مسلمانان است. بعضی از مسائل درزمان انجام مراسم حج برای طرفین ممنوع و حرام است. از جمله ازدواج درحال احرام، که هم حرام است وهم موجب ابطال عقد ازدواج می‌شود. ازدواج درحال احرام موجب حرمت ابدی نمی‌شود.
  • باطل بودن ازدواج با زنی که درهنگام متاهل بودن باوی زنا شده است؛ اگر مردی درزمان تاهل خانمی، با وی زنا کرده باشد، چه ازجلو ویاعقب، علاوه برجاری شدن حد زنا، حتی پس از مطلقه یا بیوه شدن آن زن نمی‌تواند باوی ازدواج کند و این ازدواج باطل است.
    این حکم مشمول زنی که درایام عده طلاق رجعی وعده فوت می‌باشد نیز می‌شود.
  • باطل بودن ازدواج در صورت نزدیکی به اشتباه؛ اگر مردی قبل از ازدواج، با مادر دختری که خواهان ازدواج باوی است، زنا یا نزدیکی به شبهه داشته باشد، ازدواج با دختر این زن برای وی حرام و باطل است.
    اما اگر این نزدیکی بعد از ازدواج انجام شود، عقد وی با دختر زن، باطل نیست وفقط مرتکب زنا شده است.
    و اگر پدر این مرد بادختری که پسرش قصد ازدواج دارد، زنا کرده باشد و یا نزدیکی به شبهه داشته باشد، امکان ازدواج پسر با آن دختروجود ندارد و سایر موارد نیز مانند فرض بالاست.
  • باطل بودن ازدواج با مادر و خواهر مردی که قبلا با او لواط شده است؛ ایجاد رابطه جنسی مرد با مرد، لواط نامیده می‌شود. دخول مرد به زن از عقب، لواط محسوب نمی‌شود.
  • باطل بودن ازدواج با زنی که سه طلاقه یا نه طلاقه شده باشد؛ این فرض در ازدواج خیلی به ندرت پیش می آید. اگر مردی بارعایت شرایط خاص خود، همسرش راسه طلاقه کرده باشد و یا نه بار همسرش را عقد کرده و طلاق داده باشد، ازدواج مجدد بااین زن بدون رعایت تشریفات وشرایط خاص، ممنوع و باطل است.
  • باطل بودن ازدواج باغیر مسلمان؛ ازدواج مرد مسلمان با زن غیر مسلمان اهل کتاب، صحیح است اما ازدواج مرد مسلمان با زن کافر غیر کتابی یا لاییک، باطل است.اما ازدواج زن مسلمان بامرد غیر مسلمان حرام و باطل است.
  • غیر نافذبودن ازدواج زن ایرانی بامرد غیر ایرانی؛ اجازه ازدواج زن ایرانی بامرد غیر ایرانی، که خالی از موانع نکاح باشند، منوط به اخذ اجازه رسمی ازدولت ایران دارد که این اختیار براساس آیین نامه زناشویی بانوان ایرانیبااتباع بیگانه غیر ایرانی، درصلاحیت وزارت کشور ایران قرار گرفته است. اگر عقد ازدواج بدون اجازه مخصوص وزارت کشور انجام شود، عقد باطل نیست ولی نفوذ وثبت ازدواج منوط به اجازه وزارت کشور است.
  • باطل بودن چند همسری برای زن و باطل بودن ازدواج چهارم به بعد مرد؛ ازدواج مجدد زن شوهردار دربندهای قبلی مورد بررسی وتدقیق قرارگرفت اما با توجه به اجازه داشتن چهارهمسر دائم عقدی برای مرد، به شرط رعایت عدالت بین آنها و اخذ اجازه مخصوص ازدادگاه خانواده بنا برحکم قانونی قانون حمایت خانواده، ازدواج همزمان مرد باهمسر پنجم، با داشتن چهارهمسر به عقد دائم، ممنوع و این نوع ازدواج ها باطل است.
    قانون مدنی ایران و قانون حمایت خانواده، درباره تعیین تکلیف ازدواج های موقت مرد سکوت اختیار کرده و ظاهر بر این است که ازدواج های متععد وهمزمان مرد در صیغه یا ازدواج موقت، باعث ابطال ازدواج وی نمی‌شود.

بیشتر بخوانید:

شرایطی که باعث فسخ و باطل شدن عقد میشود

فرق طلاق رجعی و طلاق بائن چیست ؟

جنون هر یک از زوجین بر فسخ نکاح چه تاثیری دارد ؟


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(2 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  
  • برچسب ها:
  • باطل شدن ادواج
  • ابطال ازدواج
  • شرایط باطل شدن ازدواج

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter