تقسیم ‌سهم‌الارث و نحوه مطالبه آن چگونه است ؟

۲,۲۷۳
۱
۰
دوشنبه, ۲۰ خرداد ۱۳۹۸ ۱۶:۰۲
یکی از مواردی که وارثان پس از مرگ متوفی پیگیری می‌کنند، نحوه تقسیم ‌سهم‌الارث است. ما در این مقاله اطلاعاتی در رابطه با تقسیم ‌سهم‌الارث و نحوه مطالبه آن خواهیم داد پس با دلگرم همراه باشید.
تقسیم ‌سهم‌الارث و نحوه مطالبه آن چگونه است ؟

تقسیم ‌سهم‌الارث و نحوه مطالبه آن

اموال به جا مانده از متوفی اعم از منقول و غیرمنقول می تواند از سوی وراث مورد مطالبه قرار گیرد. این اموال ما بین وراث مشاع است و ممکن است آنها بخواهند سهم خود را به طور مفروز مشخص و جدا نمایند. در این حالت که تقسیم شرکت است می بایست تمامی شرکا طرف دعوا قرار گیرند زیرا هر نوع اقدام و تصمیم در مورد ترکه، ناگریز مؤثر در حقوق سایر اصحاب دعوی (وراث) است.

اگر در خلال رسیدگی، یکی از وراث فوت کند یا محجور شود، به علت این تأثیر مستقیم دادرسی بر سایر ورثه، می بایست مطابق ماده 105 قانون آئین دادرسی مدنی، دادرسی متوقف گردد. هر یک از ورثه می توانند جداگانه درخواست تقسیم سهم خود را بدهند (ماده 300 قانون مدنی)

اگر بین وراث محجور یا غائبی باشد، ولی محجور و امین غایب می توانند این درخواست را مطرح کنند. همچنین درخواست تقسیم موصی به از موصوی له و وصی نیز پذیرفته می شود.

در رسیدگی به درخواست تقسیم ابتدا دادگاه به توافقات احتمالی وراث توجه می نماید، در صورتی که برای تقسیم بین وراث توافقی حاصل شد به صورت مکتوب صورتجلسه می شود و به امضای آن ها می رسد اما اگر توافق در این زمینه حاصل نشد با دستور دادگاه کارشناس تعیین می شود.

مطابق ماده 315 قانون مدنی کارشناس باید بهای اموال مورد دادخواست تقسیم و قابل قسمت یا قابل قسمت نبودن آنها را معین و سهام را تحویل نماید. ملاک ارزیابی اموال، بهای روز ارزیابی است. تقسیم طوری به عمل می آید که برای هر یک از ورثه از هر نوع اموال، حصه ای معین شود. اگر تقسیم در بعضی اموال نیازمند ضمیمه کردن پول به اموال باشد، برای تعدیل این کار صورت می گیرد و در نهایت به گونه ای سهام تعدیل می گردد که به وراث ضرری نرسد. پس از آن که حصه مشخص شد، برای تعلق آن به وراث توافق می شود ولی اگر پس از تصمیم و تحویل وراث به تعیین حصه تراضی نکند، دادگاه اقدام به قرعه کشی سهام می کند (ماده 319 قانون مدنی).

نکاتی در مورد تقسیم ‌سهم‌الارث

در تقسیم اموال به گونه ای رفتار می‌شود که برای هر یک از وراث از هر یک از اموال حصه ای در نظر گرفته شود. در برخی مواقع برای تعدیل کار، پولی به اموال ضمیمه می‌شود تا سهام متعادل شود و به سایر وراث ضرر و لطمه ای وارد نشود. پس از تعیین حصه برای واگذاری آن به بازماندگان اقدام خواهد شد.

صورت مجلس تقسیم و تعیین حصه توسط دادگاه تنظیم و به امضا یا مهر صاحبانشان و امضای دادرس می رسد. این صورت مجلس در دفتر دادگاه باقی می ماند.

اگر مال (که به طور معمول اموال غیرمنقول منظور است) قابل تقسیم و تعدیل نباشد، فروخته شده و بهای آن تقسیم می شود. اگر ماترک تنها شامل اموال غیرمنقول باشد، می توان درخواست فروش را به عنوان خواسته مطرح نمود.

نکته: تصمیم دادگاه در خصوص تقسیم، تعدیل حکم شناخته می شود و علاوه بر ابلاغ به صاحبان سهام مطابق قوانین قابل اعتراض، پژوهش و فرجام است (مطابق ماده 324 قانون مدنی).

دادگاه صالح برای تقسیم ‌سهم‌الارث کدام است ؟

با توجه به ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۲ قانون تصدیق انحصار وراثت که در سال ۱۳۰۹ مصوب شد، در صورت عدم تقسیم ترکه، دادگاه صالح برای رسیدگی به آن و تصدیق گواهی انحصار وراثت، دادگاه آخرین محل اقامت دائمی‌متوفی در نظر گرفته می‌شود که با توجه به مقررات موجود در گواهی تصدیق انحصار وراثت در شورای حل اختلاف قابل پیگیری خواهد بود. در شرایطی که آخرین محل اقامت متوفی مشخص نباشد، دادگاه آخرین محل سکونت متوفی در ایران در نظر گرفته می‌شود و اگر در ایران زندگی نمی‌کرده است، دادگاهی که مال غیر منقول در ان واقع شده است، انتخاب می‌شود.

اگر این چنین نبود دادگاهی که مال منقول در آن قرار دارد، دادگاه صالح رسیدگی خواهد بود. اگر هیچ یک از این شرایط وجود نداشته باشد، دادگاه محل سکونت یکی از ورثه صالح اعلام می‌شود. در شرایطی که ترکه بین وراث تقسیم شده باشد، دادگاه صالح با توجه به محل سکونت خوانده در نظر گرفته می‌شود.

طبقات ارث

اگر کسی فوت کند و پدر و مادرش زنده باشند و نوه‌اش هم زنده باشد به نوه‌اش هم ارث می‌رسد. اما زمانی که یک فردی فوت کند و یک فرزند و یک نوه دارد که این نوه از فرزند فوت شده‌اش باشد به این نوه ارث نمی‌رسد. ارث به نوه و نتیجه زمانی می‌رسد که اصناف بالایی نباشند.

برای تعیین اندازه قرابت شخص با خویشاوندان نسبی او باید ضابطه ای وجود داشته باشد تا با در نظر گرفتن آن بتوان مشخص کرد که کدام یک از خویشان نسبی به شخص نزدیکتر و کدام یک دورترند. تعیین اندازه قرابت با دو ضابطه انجام می شود، یکی ضابطه درجاتی و دیگری ضابطه طبقاتی و درجاتی.

ضابطه درجاتی

در ضابطه درجاتی اندازه نزدیکی نسبی شخص با خویشاوندانش به وسیله درجه مشخص می شود و هر زایش یا نسل، معرف یک درجه است و تعداد درجات قرابت شخص با شخص دیگر از تعداد زایش ها یا نسل هایی که آن دو را به هم متصل میکند، مشخص می گردد. مثلا پدر و فرزند یا مادر و فرزند خویشاوند درجه یک هم هستند که پدر یا مادر خویشاوندان طولی صعودی فرزند و فرزند خویشاوند طولی نزولی هر یک از آن دو محسوب می شود. همچنین هر یک از پدربزرگ یا مادربزرگ با نوه خود خویشاوندی درجه دو دارد زیرا فرزند نسل نخست و نوه نسل دوم است.

برای تعیین درجه خویشاوندی اقربای در خط اطراف نیز باید شمارش نسل ها را از یکی از خویشاوندانی که تعیین قرابت او با خویشاوند دیگر مورد نظر است، شروع کرد و تا شخصی که خویشاوندان عرضی از او تولد یافته اند و جامع نسب نامیده می شود، رسید و سپس از او به سمت خویشاوند دیگر نزول کرد. البته این ضابطه در قانون مدنی ایران مورد استفاده قرار نگرفته و ضابطه طبقاتی و درجاتی برای تعیین اندازه نزدیکی دو خویشاوند نسبی برگزیده شده است.

ضابطه درجاتی و طبقاتی

در این ضابطه ابتدا خویشاوندان نسبی به سه طبقه تقسیم می شوند و سپس نزدیکی خویشاوندان داخل در هر طبقه با درجات مختلف مشخص می گردد. با در نظر گرفتن ماده 862 قانون مدنی و مقررت مربوط دیگر طبقات سه گانه خویشاوندان نسبی به شرح زیر مشخص شده است

قانون مدنی در ماده ۸۶۲ طبقات ارث را بدین گونه تعریف کرده است:

طبقه اول:

پدر و مادر، اولاد و اولاد اولاد (نوه)

درجه اول: پدر و مادر و اولاد متوفی

درجه دوم: اولاد اولاد (نوه ها)

درجه سوم: اولاد اولاد اولاد (نبیره ها)

طبقه دوم:

اجداد (پدر ومادر بزرگ) و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها

درجه اول: جد (پدر پدر و پدر مادر) و جده (مادر پدر و مادر مادر) و برادر و خواهر

درجه دوم: پدر جد و مادر جد و پدر جده و مادر جده و فرزندان برادر و خواهر

طبقه سوم:

عمات (عمه) و عمام (عمو) و اخوان (دایی) وخالات (خاله) و اولاد آن‌ها

درجه اول: عمو و عمه و خاله و دایی درجه (درجه اول) و اولاد آن‌ها (درجه دوم)

درجه دوم: عمو و عمه و خاله و دایی پدر و مادر (درجه اول) و فرزندان آن‌ها (درجه دوم)

شایان ذکر است وراث طبقه بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد. (قانون مدنی ماده ۸۶۳)

زن و شوهر در کنار سایر وراث، ارث می‌برند و هیچ یک از وراث نمی‌تواند مانع ارث بردن آن‌ها شود.
پدر، مادر، پسر، دختر، زوج و زوجه، حاجِب از ارث ندارند یعنی ممکن است سهم ارث آنها کمتر شود اما محروم از ارث نمی‌شوند.

از کل ماترک ابتدا هزینه کفن و دفن و سپس بدهی‌های متوفی کسر شده و مابقی ماترک (در صورت وجود وصیت نامه تا یک سوم اموال طبق وصیت عمل می‌شود) در غیر اینصورت طبق قانون به نسبت سهم الارث بین وراث تقسیم می‌شود.

سوال: ضمن عرض سلام و خسته نباشید تفاوت ماترک با سهم الارث چیست ؟

جواب:

ماترک: دارایی که پس از فوت از متوفی به جا می ماند اعم از دارایی مثبت مثل اموال و حتی طلب های متوفی ودارایی منفی یعنی بدهی های متوفی .

سهم الارث: سهمی که هر یک از وراث از اموال متوفی نصیبش می شود.

بیشتر بخوانید:

ارث بردن زن از شوهر چه شرایطی دارد ؟

تقسیم ارث مادر در قانون چگونه است ؟

وراث متوفی چه کسانی هستند و سهم‌الارث آنها چقدر است ؟


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم