پشت نویسی چک چه نکات و شرایطی دارد ؟

۲,۴۶۲
۲
۰
چهارشنبه, ۱۵ خرداد ۱۳۹۸ ۱۳:۳۸
پشت نویسی چک: به مواردی که شما چکی را از شخصی می‌گیرید و می‌خواهید به شخص دیگری انتقال دهید و پشت آن را امضا می‌کنید پشت نویسی چک یا ظهرنویسی چک میگویند.
پشت نویسی چک چه نکات و شرایطی دارد ؟

نکات پشت نویسی چک

اگر در کارتان با چک سر و کار دارید و یا اطلاعات اندکی در این زمینه دارید، در این مقاله با ما همراه باشید. ما در ادامه در مورد پشت نویسی چک و یا ظهر نویسی، مسئولیت‌های پشت نویسی و ابعاد مختلف حقوقی آن با شما صحبت خواهیم کرد.

پشت نویسی چک چه تعریفی دارد ؟

نوشتن عبارت یا عباراتی بر پشت چک و یا سند به منظور اثبات آن و همچنین بیان انتقال حق مندرج در سند مورد نظر، به عنوان پشت نویسی چک شناخته می‌شود.

انواع پشت نویسی چک

  • پشت نویسی با هدف انتقال چک
  • با هدف ضمانت کردن از صادرکننده و یا پشت نویسی قبل

پشت نویسی چک با هدف انتقال چه ویژگی‌هایی دارد ؟

در این نوع از پشت نویسی، دارنده چک با درج امضا در پشت سند یا چک، آن را به شخص دیگری واگذار می‌نماید. اگر مبلغ مندرج در چک در زمان مقرر توسط صادرکننده تامین نشود، بانک پرداخت کننده چک گواهینامه ای مبنی بر عدم پرداخت صادر می‌نماید.

ضمانت کردن صادرکننده و یا پشت نویسی قبلی چک

در نوع دوم پشت نویسی، شخص سومی‌به عنوان ضامن و با هدف افزایش اعتبار چک نزد دارنده آن، پشت چک را امضا می‌کند. عموما این کار با هدف ضمانت از صادرکننده و یا پشت نویسی قبلی صورت می‌پذیرد.

پشت نویس در هر یک از انواع پشت نویسی چه مسئولیت‌هایی دارد ؟

برای این که بتوانیم در مورد پشت نویسی چک صحبت کنیم، باید به قانون تجارت- بخش مواد مرتبط به پشت نویسی برات رجوع کنیم. به این علت که قانون صدور چک مسئولیت مدنی پشت نویسی چک را به قانون تجارت واگذار کرده است.

از آنجایی که در قانون صدور چک مواد مستقلی در مورد پشت نویسی چک ارائه نشده است، برای رسیدگی به این موضوع باید به قانون پشت نویسی برات رجوع شود.

اگر پشت نویسی چک با هدف انتقال چک انجام شود، دارنده چک می‌تواند در صورتی که از زمان صدور گواهینامه عدم پرداخت بیش از ۱۵ روز نگذشته باشد، به پشت نویس چک مراجعه نماید و وجه مندرج در چک را از وی مطالبه نماید. البته دارنده چک میتواند برای وصول به صادرکننده و یا پشت نویس مراجعه کند.

بر طبق قانون پس از اتمام بازه ۱۵ روزه از زمان صدور گواهی عدم پرداخت، پشت نویس هیچ گونه مسئولیتی در برابر دارنده چک ندارد و دارنده سند فقط می‌تواند مبلغ موردنظر را از صادرکننده طلب نمایند.

اما در شرایطی که پشت نویسی چک با هدف ضمانت از صادرکننده صورت بگیرد، شرایط کمی‌متفاوت خواهد بود. در این حالت چنانچه دارنده چک برای وصول به بانک مراجعه نماید و چک موردنظر به دلیل عدم موجودی برگشت بخورد و سند مربوطه چک برگشتی تلقی شود، صادرکننده و ضامن مسئول پرداخت مبلغ مندرج در چک می‌باشند.

لازم به ذکر می‌باشد که در این حالت محدودیت زمانی برای وصول در نظر گرفته نشده است. لذا دارنده چک می‌تواند در هر زمانی برای وصول مبلغ به صادرکننده و یا ضامن مراجعه نماید.

همان طور که مطالعه کردید، واضح است که پشت نویسی چک با هدف ضمانت با پشت نویسی به منظور انتقال چقدر متفاوت است. پشت نویسی به منظور ضمانت مسئولیت بالاتری دارد.

اما چطور می‌توانیم متوجه شویم که پشت نویسی سند با چه هدفی صورت گرفته است ؟

معیارهای تشخیص پشت نویسی چک

  • در مواقعی که پشت نویسی با هدف انتقال صورت پذیرد، تنها شخصی می‌تواند پشت نویس انتقال دهنده باشد که در زمان امضا، دارنده چک به حساب آید. پس در صورتی که پشت چک به غیر از دارنده سند توسط شخص ثالث امضا شده باشد، انتقال دهنده نیست و ضامن به حساب می‌آید.
  • در صورتی که امضاکننده قصد و نیت خود را در زمان امضا، در پشت چک درج نماید، اراده امضاکننده به عنوان معیار تشخیص در نظر گرفته می‌شود. یعنی اگر امضاکننده در پشت نویس اعلام کند که این کار با هدف انتقال صورت گرفته است، ملاک همان عبارت خواهد بود.
  • در صورتی که امضاکننده هدف خود از امضا را بیان نکرده باشد و بنا بر دلایلی مشخص شود که امضا کننده همان دارنده چک بوده است و سند مورد نظر در وجه حامل باشد، امضای وی با هدف انتقال در نظر گرفته می‌شود. ولی اگر در زمان امضا به عنوان شخص ثالث باشد و دارنده چک به حساب نیاید، به عنوان ضامن شناخته می‌شود.
  • در شرایطی که نتوان تشخیص داد که امضاکننده شخص ثالث بوده است یا دارنده، با تکیه بر اماره تصرف وی به عنوان دارنده چک در نظر گرفته می‌شود و پشت نویسی سند نیز با هدف انتقال قلمداد می‌شود.

آثار ظهر‌نویسی چک

دو قاعده اساسی در ظهر‌نویسی جاریست:

  • قاعده مسئولیت تضامنی ظهر‌نویسان
  • قاعده عدم ورود ایرادات

اقامه کننده دعوا، ملزم نیست ترتیب ظهر‌نویسی را از حیث تاریخ رعایت کند.

مسئولیت تضامنی ظهر‌نویسان

کلیه کسانی که در چک، از خود امضاء بر جا می‌گذارند، در مقابل دارنده چک مسئولیت تضامنی دارند و در صورتی که چک در سر رسید پرداخت نگردد، دارنده می‌تواند، پس از گرفتن گواهی عدم پرداخت با رعایت مواعد قانونی، علیه هر یک از امضاء‌کنندگان بدون رعایت تقدم و تأخر اقدام به دعوا نماید و وجه چک را وصول کند.

ماده 249قانون تجارت، در خصوص برات صراحتاً این موضوع را بیان می‌دارد و به دارنده برات، این حق را می‌دهد که در صورت عدم تادیه و اعتراض به هر کدام از آنها که بخواهد (امضاء کنندگان) منفردا یا به چند نفر یا به تمام آنها مجتمعا رجوع نماید.

همین حق را هر یک از ظهر‌نویس‌ها، نسبت به برات دهنده و ظهر‌نویسان ما قبل خود دارد. اقامه دعوا بر علیه یک یا چند نفر از مسئولین، موجب اسقاط حق رجوع به سایر مسئولین برات نیست.

اقامه کننده دعوا، ملزم نیست ترتیب ظهر‌نویسی را از حیث تاریخ رعایت کند وضامنی که ضمانت برات دهنده یا محال‌علیه یا ظهر‌نویس را کرده‌است، فقط با کسی مسئولیت تضامنی دارد که از او ضمانت نموده‌است.

لذا با توجه به ماده فوق‌الذکر مسئولیت هر یک از امضاء کنندگان چک، به تفکیک توضیح داده می‌شود:

صادر کننده چک

ایشان چک را ایجاد می‌کند و به دارنده آن تسلیم می‌نماید و با صدور چک باعث ایجاد مسئولیت برای انجام دستور پرداخت خواهد شد؛ و چنانچه دستور او در سر رسید انجام نگیرد، مسئول خسارت وارده به دارنده آن می‌باشد؛ زیرا نمی‌توان سند را به جریان گذاشت ومسئولیت اجرای آن را به عهده نگرفت.

ظهر‌نویسان چک

ظهر‌نویس، دارنده ی چکی است که چک خود را به وسیله ظهر‌نویسی به دیگری انتقال می‌دهد. ظهر‌نویسی، فقط یک انتقال طلب ساده نیست، بلکه ظهر‌نویس پرداخت وجه چک را هم تضمین می‌کند. با انتقال چک، رابطه بین ظهر نویس و دارنده چک قطع نمی‌شود، بلکه ظهر‌نویس در مقابل دارنده جدید چک، ودارنده بعدی، ضامن پرداخت است. (ماده 249قانون تجارت)

ضامنین چک

قانون چک در خصوص ضامنین، مقرراتی را ذکر ننموده، بلکه اجازه داده با رجوع به قانون تجارت این مهم حل شود.در این خصوص، بند آخر ماده 249قانون تجارت مقرر می‌دارد: ((ضامن که ضمانت برات دهنده یا محال‌علیه یا ظهر نویس را کرده‌است با کسی مسئولیت تضامنی دارد که از او ضمانت نموده است.)) بنابراین، مسئولیت ضامن برات یا چک، بسته به این است که از چه کسی ضمانت نموده‌است.

نکته آخری که باید به آن توجه شود این است که پشت نویسی چک با هر هدفی که صورت پذیرد و چه از نوع انتقال باشد و یا ضمانت، نمی‌توان علیه آن شکایت کیفری کرد و حکم جلب اخذ نمود. در این مورد باید به صورت حقوقی طرح دعوی صادر شود.


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(2 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  
  • برچسب ها:
  • پشت نویسی چک
  • چک

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter