معامله به نمایندگی از دیگران چه شرایطی دارد ؟

۱,۹۶۳
۱
۰
چهارشنبه, ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۸ ۱۳:۱۸
بر اساس قانون، امکان این که شخص بتواند به نمایندگی از جانب یک طرف یا هر دو طرف معامله، اقدام به انعقاد قرارداد کند، صحیح و دارای آثار قانونی است. به عبارت دیگر، گاهی بنا به مصالحی، شخص ترجیح می‌دهد که از وکیل یا نماینده جهت انجام معاملات خود، استفاده کند.
معامله به نمایندگی از دیگران چه شرایطی دارد ؟

شرایط معامله به نمایندگی از دیگران

بر اساس قانون، امکان این که شخص بتواند به نمایندگی از جانب یک طرف یا هر دو طرف معامله، اقدام به انعقاد قرارداد کند، صحیح و دارای آثار قانونی است. به عبارت دیگر، گاهی بنا به مصالحی، اشخاص ترجیح می‌دهند که از وکیل یا نماینده جهت انجام معاملات خود، استفاده کنند.

بسیار اتفاق می‌افتد که افراد در طول زندگی خود، معامله‌ای انجام ‌می‌دهند یا این که طرف معامله واقع شوند. در هر دوی این موارد، گاهی بنا به مصالحی اشخاص ترجیح می‌دهند که از وکیل یا نماینده جهت انجام معاملات خود، استفاده کنند. در بعضی موارد نیز که به عنوان مثال، شخص دارای ولی یا قیم است، شرایط ایجاب می‌کند که خود اصالتا به انجام امور نپردازد.

قانونگذار صحت این نوع قرارداد‌ها را تایید کرده و در خصوص آن مطالب بسیاری موجود است، اما موضوعی که گاه این مساله را دچار پیچیدگی و ابهام می‌کند، آن است که شخص نماینده بخواهد با خود معامله کند. بدین صورت که از یک سو خود به عنوان اصیل در معامله شرکت کرده و از سوی دیگر به عنوان نماینده شخص دیگر در آن شرکت کند. در این مقالهسعی میکنیم صور مختلف قضیه و احکام آن را بررسی کنیم.

قاعده اصیل بودن طرف معامله

ماده ۱۹۶ قانون مدنی، در مقام بیان یک اصل این‌طور عنوان کرده است که: «کسی که معامله می‌کند، آن معامله برای خود آن شخص محسوب می‌شود، مگر این که در موقع عقد، خلاف آن را تصریح کند یا بعد خلاف آن ثابت شود.» از این ماده قاعده اصیل بودن طرف معامله استنباط می‌شود. بنابر این در حالتی که شخص حین معامله، مطلبی تحت عنوان نمایندگی طرح نکند، «اصیل» فرض می‌شود و به تمام تعهدات معامله پایبند خواهد بود.

اما فرض ما در این مقاله حالتی است که خود شخص ابتدا به ساکن اعلام نمایندگی می‌کند یا بعدا بر اساس مدارک موجود نمایندگی وی احراز می‌شود. در این حالت ماده ۱۹۸ قانون مدنی عنوان کرده است که «ممکن است طرفین یا یکی از آنها به وکالت از غیر اقدام کند و نیز ممکن است یک نفر به وکالت از طرف متعاملین این اقدام را به عمل آورد.»

هر چند این ماده صرفا به یکی از انواع نمایندگی اشاره کرده است، اما باید گفت که علاوه بر نمایندگی قراردادی، شامل انواع نمایندگی قانونی و قضایی نیز می‌شود. بنابراین بر اساس قانون، امکان این که شخص بتواند به نمایندگی از جانب یک طرف یا هر دو طرف معامله، اقدام به انعقاد قرارداد کند، صحیح و دارای آثار قانونی است اما موضوعی که از اهمیت خاصی برخوردار است، بررسی صحت در قرارداد‌هایی است که شخص از یک طرف نماینده محسوب می‌شود و بخواهد طرف دیگر را خود به عنوان اصیل قرار دهد.

از لحاظ تئوری، دخالت دو اراده در انجام معامله، بدین ترتیب که شخص واحد یک بار با اراده نماینده و بار دیگر از طرف خود به عنوان اصیل اقدام به ایجاد یک رابطه حقوقی می‌کند، صورت می‌پذیرد و چون حقوق عالم اعتبارات است و تلاقی دو اراده نیز یک امر غیر عینی است، در صحت آن نباید تردیدی داشت. در نتیجه شخص دارای دو سمت نماینده و اصیل به دو اعتبار مجزا از هم خواهد بود. اما در عالم واقع از حیث تعارض منافع و سوءاستفاده‌های احتمالی، قوانین شرایط مختلفی را برای انواع نمایندگان در نظر گرفته است.

نمایندگی ولی قهری

در خصوص ولی قهری باید گفت از آنجایی که اصل آن است که اقدام ولی قهری نسبت به مولی‌علیه خود به صرفه و سود او است، معامله با خود از سوی ولی قهری نیز مجاز دانسته شده است.

بدین نحو که ولی قهری از جانب مولی‌علیه به عنوان نماینده از یک سو و از طرف دیگر خود به عنوان اصیل قراردادی منعقد کند. در این صورت اگر ثابت شود که معامله با سوءنیت یا به تبانی صورت گرفته است، ولی قهری در خصوص جبران خسارات مولی‌علیه مسئولیت دارد.

ولی قهری کیست ؟

ولایت قهری شامل ولایت قهری خاص و عام می‌شود. ولی قهری خاص، پدر و جد پدری طفل است و هر یک از آنها می‌توانند برای اولاد تحت ولایت خود و برای زمانی که دیگری فوت شده و خود نیز در قید حیات نیست، نماینده‌ای معین کند تا اداره‌ی امور طفل و نگهداری از او را به‌عنوان وصی در اختیار بگیرد، اما هیچ‌یک از پدر یا پدربزرگ پدری نمی‌توانند در صورت زنده بودن دیگری برای طفل وصی تعیین کند.

پس به‌عبارتی دیگر، در صورت زنده بودن پدر یا جد پدری، ولایت طفل بر عهده آنهاست، ولی هر کدام از آنها می‌توانند برای بعد از فوت خود به‌ شرط زنده نبودن دیگری، وصی‌ای تعیین کند تا اداره‌ی امور طفل را بر عهده بگیرد. در نتیجه، تا زمان زنده بودن هر کدام از پدر و جد پدری، نوبت به وصی نمی‌رسد.

وصی منصوب از طرف ولی قهری اگر به نگهداری یا اداره امور اقدام نکند یا وظایف خود را انجام ندهد منعزل می‌شود؛ یعنی خود به خود از این سمت برکنار می‌شود.

نمایندگی در مورد وصی

اصل بر این است که در مورد وصی از جهت خطرات و سوء استفاده‌های احتمالی، چنین حقی برای وی به رسمیت شناخته نشود؛ مگر آن که در وصیت‌نامه این اختیار به او داده شده باشد.

وصی کیست ؟

وصی کسی است که موصی برای پس از فوت خود در انجام اموری که خود می توانسته بجای آورد معین می نماید از قبیل: تأدیه دیون، اخراج ثلث و مصرف آن و نگاهداری مولی علیه و اداره دارایی او و امثال آن. منظور از وصی که ولی خاص نامیده می شود کسی است که از طرف پدر یا جد پدری برای امور مربوطه به صغیر منصوب شده است.

از نظر تحلیلی ولی سمتی را که خود در سرپرستی موصی علیه و دارایی او دارد برای پس از فوت به وصی، واگذار می نماید و در حقیقت او قائم مقام ولی می باشد. در صورت فوت پدر و جد پدری وصی منصوب از طرف آنان سمت ولایت را عهده دار خواهد بود.

نمایندگی در مورد قیم و امین

در مورد قیم و امین باید گفت که قانون مطلقا اجازه معامله با خود را از آنها سلب کرده و تحت هیچ شرایطی امکان انتقال مال خود به مولی‌علیه یا عکس آن را به وی اعطا نکرده است.

البته باید گفت که هیچ مانعی ندارد که قیم به نمایندگی از طرف شخص دیگری با مولی‌علیه، اقدام به معامله کند همچنین هبه یا صلح رایگان اموال قیم به مولی‌علیه نیز به جهت انتفاء ضرر در این مورد مقدور و میسر است.

قیم کیست ؟

قیم به شخصی گفته می‌شود که در صورت نبودن پدر یا جد پدری یا وصی، از طرف مقامات صالح قضایی برای اداره امور «محجوران» و نگهداری اموال آن ها تعیین می‌شود.

نمایندگی وکلا

در خصوص وکلا باید گفت که بر اساس احتمال و امکان سوءاستفاده، اصل عدم داشتن حق معامله با خود است، اما اگر احتمال سوء استفاده وکیل از نمایندگی نرود، امکان معامله با خود از وی سلب نمی‌شود.

در این مورد حتی اگر وکالت به صورت عام و مطلق هم باشد، باز به جهت حفظ مصالح موکل و پیشگیری از هرگونه اختلافات بعدی، قانونگذار اجازه معامله وکیل با خود را به اعلام رضایت موکل یا انتفاء هر گونه شبهه در خصوص سوء استفاده از سمت نمایندگی منوط کرده است.


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم