آشنایی کامل با جرایم فضای مجازی و مجازات آن ها در قانون

مجازات مجرمان فضای مجازی
۲,۱۲۱
۲
۰
دوشنبه, ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۸ ۱۶:۱۹
جرایم سایبری و اتفاقاتی که در فضای مجازی می‌افتد، بر همگان آشکار است و مسئله پوشیده‌ای نیست، در این مقاله به شایع ترین جرم ها در فضای مجازی و مجازات آنها در قانون رسیدگی میکنیم.
مجازات مجرمان فضای مجازی

جرایم فضای مجازی

همه چیز از دهه ۷۰ شروع شد. همان زمان که کامپیوترهای اولیه پا به عرصه تکنولوژی گذاشتند و در کنار همه مزایایی که داشتند مجرمانی را نیز وارد این عرصه کردند. آن زمان اوضاع خیلی بد نبود اما امروز که بدون رایانه هیچ‌کاری از پیش نمی‌رود دست‌ و بال مجرمان نیز برای دست‌زدن به جرم بازتر شده است. البته باید این را نیز در نظر گرفت که یکی از تغییرات اساسی در این جرم، این است که مجرمان آن مثلا باکلاس‌تر ‌هستند.

باتوجه به این که قانون تمام جنبه‌های جرایم فضای مجازی را مدنظر دارد، بنابراین جرم‌های فضای سایبری را به دسته‌های مختلف تقسیم‌بندی کرده است تا از این طریق بتوان مجازات را براساس آنها تعیین کند.

برای پی بردن به اهداف سایت‌های کلاهبرداری در اینترنت باید دو عامل را در نظر داشت؛ یکی شناخت کلاهبرداران و دیگری بستر کلاهبرداری که، اینترنت است. همیشه افراد فرصت‌طلب و سودجو برای رسیدن به اهداف نامشروع و ثروت‌های بادآورده با شگردهای خاص و فریب افراد ناآگاه اقدام به اعمال کلاهبرداری می‌کنند. برای این بزهکاران عملکردی که منجر به کسب درآمد زیاد می‌شود، اهمیت دارد. به عبارتی با گستردگی حوزه فعالیت اینترنت، بستری امن برای فعالیت کلاهبرداران فراهم شده است.

از نظر قانونی جرایم فضای مجازی و رایانه‌ای به ۳ گروه :

  1. فضای سنتی شامل کلاهبرداری، جعل، افترا، نشر اکاذیب، هتک حرمت، انتشار پیام‌های خلاف قانون و…،
  2. جرایم فضای مجازی سایبری شامل شنود غیرمجاز، تخریب داده‌ها علیه عفت عمومی و…
  3. جرم از طریق رایانه بدون توجه به اینترنت مانند جعل اسناد و… تقسیم می‌شود.

باید بدانیم که بیشتر این قوانین مجازات را در خصوص حمایت مالی و معنوی از اشخاص تعیین کرده است که از این طریق به مراقبت از فعالیت‌های فضای انتشار اطلاعات با حفظ اموال می‌پردازد. همان‌طور که می‌دانید مجازات براساس جرم تعیین می‌شود به‌طوری که هر چه جرایم فضای مجازی سنگین‌تر باشد، فرد باید منتظر واکنش‌های قانونی سخت‌تری باشد.

دست درازی به اطلاعات مردم در فضای مجازی ممنوع

با حساسیتی که قانون نسبت به حریم خصوصی به‌خرج داده است باید بدانید که اطلاعات موجود در سیستم رایانه‌ای جزو حریم خصوصی محسوب می‌شود و به شدت مورد توجه قانون‌گذار قرار دارد. ‎‎‎برابر قوانین موجود در خصوص جرایم رایانه‌ای هیچ‌کس حق ندارد به داده‌ها یا سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است نزدیک شود.

متخلف به حبس از ۹۱ روز تا ۱سال یا جزای نقدی از ۵ تا ۲۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می‌شود. این امر مشمول شنود غیرمجاز نیز می‌شود و کسی حق ندارد سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند و مسبب به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ۱۰ تا ۴۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. دسترسی غیرمجاز به داده‌های رایانه‌ای که قانون آن را جاسوسی رایانه‎ای نامگذاری کرده است نیز در قانون جرم و مسبب آن مجازات می‌شود.

مزاحمان اینترنتی در فضای مجازی

مزاحمت، گونه‌ای از رفتار مقدماتی بر ضدامنیت جان، آبرو و دارایی دیگری است ولی به‌طور واقعی نسبت به آنها آسیبی نمی‌رسد اما چون مزاحمت برای تهدید و به دردسر انداختن دیگری است، می‌تواند زمینه بیشتر بزه‌ها شود. به همین دلیل از یک‌سو نمی‌توان گستره آن را به‌طور دقیق روشن کرد و از سوی دیگر گوناگونی مزاحمت در فضای سایبر به جهت امکاناتی که دارد، می‌تواند بسیار بیشتر از فضای سنتی باشد.

رفتارهایی مانند دیده‌بانی اطلاعات دیگری، تهدید، افترا، نشر اطلاعات نادرست درباره دیگری، پخش اطلاعات محرمانه دیگری، گردآوری اطلاعات از دیگری، ربایش اطلاعات مالی، درخواست دیدار با دیگری، بزه‌دیده‌نمایی، ارسال پیام‌های ناخواسته و رفتارهایی از این دست در برخی کشور‌ها آزار اینترنتی دانسته می‌شود. از آنجا که بزه‌های رایانه‌ای عموما در زمره بزه‌های غیرقابل گذشتند، مرجع قضایی بدون در نظر گرفتن اینکه تعبیر «مزاحمت اینترنتی» در قانون، کیفر عنوان دارد یا خیر باید آن را پیگیری کند و آن را با یکی از عنوان‌های مجرمانه سنتی یا سایبری تطبیق دهد مگر اینکه این تطبیق از جهت قانونی، شدنی نباشد که دراین‌صورت رسیدگی کیفری انجام نمی‌شود.

جرایم در تجارت الکترونیک

جرایم در تجارت الکترونیک شامل کلاهبرداری در تجارت می‌شود؛ تعریف کلی و کلاسیک کلاهبرداری عبارت است از«تحصیل مال دیگری بااستفاده از وسایل متقلبانه». شخصی در نقطه‌ای نامعلوم با واردشدن به شبکه بین‌المللی (مثل اینترنت) و معرفی خود به عنوان تاجر و صاحب یک شرکت معتبر در یک سایت تجاری و ارایه «نهادی مشابه اداره ثبت اسناد که یک نهاد عهده‌دار ثبت داده‌های تجاری و تجار است تا به‌این ترتیب تاجر مجوز ورود به عرصه تبادلات الکترونیک را کسب کند» و همچنین نهادی که در تجارت الکترونیک به معنای زیرساخت کلید عمومی است. این افراد در فضای مجازی خود را مالک کالایی معرفی‌ می‌کنند.

از طرف دیگر خریدارانی که در فضای شبکه‌ها مشغول تجارت الکترونیک (خریدوفروش) هستند پس از دریافت پیام، نسبت به برقراری ارتباط شبکه‌ای قبول (خرید) خود را اعلام و مقداری از کالای موردنظر را درخواست می‌کنند. شخص فروشنده پس از جلب اعتماد طرف مقابل، نسبت به اعلام شماره حساب یا شماره کارت اعتباری خود برای دریافت وجه اقدام و بعد از دریافت وجه، محو می‌شود. برابر قوانین ایران این افراد به حبس از ۱تا ۵ سال یا جزای نقدی از۲۰ میلیون ریال تا یکصد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می‌شوند.

دادگاه صالح رسیدگی به جرایم فضای مجازی

بد نیست در این باره بدانید؛ با توجه به اینکه در صلاحیت محلی، اصل صلاحیت دادگاه، محل وقوع جرم است و این اصل در قانون جرایم رایانه‌ای نیز با استناد به ماده ۲۹، مورد تایید قانون‌گذار قرار گرفته است، بنابراین در جرم کلاهبرداری مرتبط با رایانه، هرگاه تمهید مقدمات و نتیجه حاصل از آن در حوزه‌های قضایی مختلف صورت گرفته باشد، دادگاهی که بانک افتتاح‌کننده حساب زیان‌دیده که به صورت متقلبانه از آن برداشت شده است به موضوع رسیدگی می‌کند.

به عبارتی براساس ماده ۲۹ قانون جرایم رایانه‌ای چنانچه جرم رایانه‌ای در محلی کشف یا گزارش شود، اما محل وقوع آن معلوم نباشد، دادسرای محل کشف مکلف است تحقیقات مقدماتی را انجام دهد. چنانچه محل وقوع جرم مشخص نشود، دادسرا پس از اتمام تحقیقات مبادرت به صدور قرار می‌کند و دادگاه مربوط نیز رای مقتضی را صادر خواهد کرد.

جرم در برنامه تلگرام

انتشار، توزیع و معامله محتوای مبتذل و مستهجن خلاف عفت عمومی (ماده ۱۴ قانون جرائم رایانه‌ای و بند ۲ ماده ۶ قانون مطبوعات)

هتک حرمت در برنامه تلگرام

پلیس به افرادی که در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی اقدام به هتک حیثیت و نشر اکاذیب علیه همدیگر می‌کنند، هشدار داد که طبق ماده ۱۷ قانوم جرایم رایانه‌ای، با اثبات عمل مجرمانه‌شان، باید پاسخگوی قانون و مسئول عمل مجرمانه خود باشند. شهروندان در صورت مشاهده هر گونه فعالیت مجرمانه در فضای مجازی، می‌توانند مراتب را از طریق نشانی پلیس فتا به آدرس www.cyberpolice.ir اعلام کنند.
تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا دعوت به فساد و فحشاء و ارتکاب جرائم منافی عفت یا انحرافات جنسی (بند ب ماده ۱۵ قانون جرائم رایانه‌ای و ماده ۶۳۹ قانون مجازات اسلامی) اشاعه فحشاء و منکرات (بند۲ ماده۶ قانون مطبوعات) تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا تطمیع افراد به دستیابی به محتویات مستهجن و مبتذل (ماده ۱۵ قانون جرائم رایانه‌ای)

هتک حرمت تلگرام توسط همسر

قانون جرایم رایانه‌ای برای هک‌کنندگان فضای مجازی ۲ سال حبس تعزیری و جریمه نقدی تعیین کرده است. این قانون مصوب سال ۸۸ است که در مواد ۸، ۱۱، ۱۲، ۱۳و ۱۷ آن مجازات افرادی که به‌صورت غیرمجاز به داده‌های اطلاعاتی افراد شامل صوت، تصویر یا متن گفت‌وگوها دستبرد بزنند حبس و جریمه نقدی تعیین کرده است.
بر این اساس همه قربانیان جرایم سایبری تحت حمایت قانون قرار دارند حتی اگر هک تلگرام توسط همسر فردی صورت بگیرد نیز جرم است. تعیین دادسرای ویژه جرایم سایبری حاکی از اهمیت این موضوع برای قانونگذار است و در این قانون هیچ تفاوتی بین همسر یا اشخاص دیگر وجود ندارد و فرد هک‌کننده براساس قانون مجازات می‌شود.

افشای اسرار خصوصی دیگران در فضای مجازی

مطابق ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی و ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه ای، افشای اسرار خصوصی دیگران جرم بوده و مجازات آن جزای‌‌نقدی و تا دو سال حبس میباشد. همچنین انتشار چت ها و ایمیل ها و متن ها و عکسهای خصوصی در فضای مجازی به عنوان دلیل تلقی میشود. البته اسرار خصوصی در قانون ایران به صورت مشخص تعریف نشده‌ اما قانونگذار در ماده ۸ قانون "احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی" نامه‌ها، عکس‌ها،نوشته‌ها و فیلم‌های خصوصی را از مصادیق بارز آن دانسته‌ است.

انتشار اسکرین شات و چت

در برخی پرونده های قضایی در کلانتری ها یا دادسراها مشاهده می شود که علت اصلی نزاع یا درگیری و حتی قتل افشای عکس خصوصی یا چت و پیامک های یکی از طرفین دعوا بوده است. در حالی که شهروندان باید به این نکته توجه داشته باشند که در قانون مجازات اسلامی به طور کلی در این خصوص جرم مشخص و مجازات آن هم تعیین شده است. ماده ۱۶ قانون جرایم‌رایانه‌ای افشای اسرار خصوصی دیگران را جرم دانسته و مجازات آن را جزای‌‌ نقدی و تا دو سال حبس درنظر گرفته است. البته اسرار خصوصی در قانون ایران به صورت مشخص تعریف نشده‌ اما صرفا در ماده ۸ قانون "احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی" نامه‌ها، عکس‌ها،نوشته‌ها و فیلم‌های خصوصی را از مصادیق بارز آن دانسته‌ است.

همچنین بر اساس ماده ۶۶۹ قانون‌ مجازات‌ اسلامی تهدید به انجام عملی که ممکن است موجب ضرر آبرویی یا شرافتی یا افشای اسرار خانوادگی شود تا ۷۴ ضربه‌شلاق و یا تا دوسال حبس برای آن درنظرگرفته‌شده‌است. (ماده 669 - هرگاه کسی دیگری را به هر نحو تهدیدبه قتل یاضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشاء سری نسبت به خودیا بستگان او نماید ، اعم از این که به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا ( 74 ) ضربه یا زندان ازدوماه تا دو سال محکوم خواهدشد. این در حالی است که قانون به روشنی عنوان کرده که تمامی متن ها در فضای مجازی اعم از ایمیل، صدای ضبط شده، تلگرام و وایبر و فیس بوک و غیره بعنوان دلیل از فرد شاکی پذیرفته می شود و دادگاه، با مکانیسم مشخصی که توسط کارشناسان حوزه فناوری اجرا خواهد شد، صحت مدارک شما را بررسی کرده و در صورت تائید، ملاک و مبنای صدور حکم قرار خواهد گرفت.

بیشتر بخوانید:

نشر اکاذیب در فضای مجازی چه مجازاتی در قانون دارد ؟

جرم نشر اکاذیب چیست و چه مجازاتی در قانون دارد ؟

انتشار یا تهدید به انتشار اسکرین شات چه مجازاتی در قانون دارد ؟


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(2 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter