چند توصیه مهم در زمان آلودگی هوا

در زمان آلودگی هوا چیکار کنیم؟
۱,۲۵۰
۱
۰
یکشنبه, ۱۰ آذر ۱۳۹۸ ۲۲:۲۶
آلودگی هوا از معضلات کلانشهر‌ها و شهر‌های صنعتی است که هر ساله با شروع فصل سرما و پدیده وارونگی دما، تشدید می‌شود و چندین سال است که به معضلی برای سلامت شهروندان تبدیل شده و در چنین شرایطی نیز توصیه‌ها بویژه برای گروه‌های حساس تقریبا هر روز تکرار می‌شود.
در زمان آلودگی هوا چیکار کنیم؟

نکات مهم و اساسی که در زمان آلودگی هوا حتما باید بدانید

در شرایط هوای آلوده، ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون یکی از مهم‌ترین آلاینده‌ها و معضل اصلی آلودگی در فصل سرماست.تعطیلی مدارس، اعمال محدودیت‌های ترافیکی و تردد، دعوت از سالمندان، مادران باردار و کودکان به ماندن در خانه و کاهش فعالیت در فضای باز و ... از جمله تصمیمات و توصیه‌هایی است

که در شرایط هوای آلوده از سوی مسوولان مربوطه مطرح می‌شود که هر چند شاید تاثیری کم و مقطعی بر کاهش آلودگی هوا داشته باشد، اما تلاش می‌شود تا خطر بروز عوارض ناشی از این پدیده را کاهش داد.

فهرستی از اقداماتی که لازم است شهروندان در شرایط آلودگی هوا مد نظر داشته باشند، به شرح زیر است:

  • مبتلایان به بیماری‌های قلبی و ریوی، کودکان و سالمندان، زنان باردار و همچنین کسانی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند از فعالیت‌های طولانی و سنگین خارج از منزل خودداری کنند. سایر افراد نیز فعالیت‌های طولانی و سنگین خارج از منزل را تا حد امکان کاهش دهند.
  • شهروندان فعالیت‌های ورزشی را تا حد امکان کاهش دهند و یا در فضای بسته ورزش کنند.
  • در شرایط ناسالم بودن شاخص کیفی هوا، والدین در روزهای آلوده کودکان‌شان را به بوستان‌ها نبرند.
  • استفاده از ماسک‌های استاندارد مورد تایید وزارت بهداشت در شرایط آلودگی هوا ‌موثر خواهد بود. افرادی که مجبورند در خارج از منزل فعالیت کنند از ماسک‌های مخصوص P۲ یا N۹۵ استفاده کنند.
  • باید توجه کرد که صرف وجود ماسک ورود آلاینده‌ها را کاهش نمی‌دهد، بلکه باید درست از ماسک استفاده کنیم و ماسک به خوبی بر روی صورت کیپ شود و از کناره‌های آن هوا وارد نشود.
  • از بردن وسایل نقلیه به بیرون تا حد امکان خودداری کرده و فعالیت‌هایی که منجر به آلودگی هوا می‌شود، کاهش یابند.

همچنین یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای اینکه سیستم دفاعی را تقویت و اثرات زیان‌بار آلودگی هوا را کمتر کنیم، توجه به توصیه‌های تغذیه‌ای است. برخی از این توصیه‌ها عبارتند از:

  1. استفاده از مقدار زیادی مایعات که در این میان آب بهترین آنهاست.
  2. مصرف شیر کم‌چرب نیز مفید است؛ چراکه شیر مانع جایگزین شدن سرب در بدن می‌شود.
  3. مصرف شیر در کودکان و سالمندان یک تا دو لیوان بیشتر توصیه می‌شود، به این دلیل که مصرف شیر در فصل سرما برای سرماخوردگی نیز مفید است.
  4. در روزهای هوای آلوده فست فود، سوسیس و کالباس، غذاهای سرخ کردنی و غذاهای مضر کمتر مصرف کنیم.
  5. ویتامین ث و مواد غذایی حاوی آن بهترین آنتی اکسیدان برای مقابله با آسیب ناشی از مولکول‌های رادیکال آزاد در اثر تماس با آلاینده‌های هوا است. مرکبات، فلفل دلمه، گوجه فرنگی، انواع توت، بروکلی و کیوی از جمله منابع غنی از این ویتامین هستند.
  6. اسیدهای چرب امگا 3 یک سپر دفاعی عالی در برابر آلاینده‌ها هستند. منابع خوراکی غنی از این اسیدهای مفید شامل مغزهای روغنی مثل گردو، دانه‌ها مثل تخم کتان، ماهی‌های چرب و روغن ماهی هستند.
  7. منابع خوراکی غنی از منیزیم سیستم ایمنی بدن را تقویت می کنند و همچنین در تسکین مجاری تنفسی نقش مفید دارند. بهترین منابع حاوی منیزیم شامل مغز خشکبار، اسفناج، تخم کدو، ماست و حبوبات هستند.
  8. مکمل‌هایی که مجموعه‌هایی از املاح و ریزمغذی‌ها از جمله ویتامین ث،‌ ویتامین د، ویتامین ای، ویتامین ب ۱۲، بتاکاروتن، اسیدهای چرب امگا ۳ و منیزیم هستند نیز برای این منظور مفیدند؛ چون در شرایطی که بدن با فشار اکسیدیته مواجه می‌شود نیاز آن به ریزمغذی‌ها افزایش پیدا می‌کند.

در مجموع در روزهای آلوده لازم است که به اندازه کافی در طول روز آب بنوشید، میوه‌های آبدار بخورید و سوپ سبزیجات را نیز در فهرست غذایی روزانه خود بگنجانید.


تغذیه درست در زمان اوج آلودگی هوا

ریچارد پس­واتر (Richard Passwater) یک متخصص در زمینه علوم بیوشیمی است که پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینه آنتی‌اکسیدان‌ها، فلزات سنگین و سمی انجام داده است. مطالعات وی حاکی از آن است که غذایی که در زمان آلودگی خورده می‌شود، بر توانایی شش‌ها در برابر دود و سایر مواد آلاینده تاثیر می‌گذارد. وی می‌گوید که اصلاح رژیم غذایی می‌تواند تاثیر به سزایی در کاهش خطر ابتلا به سرطان در زمان آلودگی هوا داشته باشد.

مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها در زمان آلودگی هوا

بر اساس تحقیقات انجام شده، گروهی از مواد غذایی حاوی آنتی‌اکسیدان اعم از ویتامین­ C ، ویتامین A و بالاخص بتاکاروتن‌ها، ویتامین E و سلنیوم می‌توانند بدن را در برابر دود و تاثیرات مخرب حاصل از آلاینده‌های سمی محافظت کنند. مکانیسم حفاظتی این مواد بسیار تاثیرگذار است.

مواد غذایی حاوی آنتی‌اکسیدان خود را قربانی حفاظت از سلول‌های بدن می‌کنند. زمانی که آلاینده‌ها وارد بدن می‌شوند، سلول‌های مختلف بدن را به عنوان هدف انتخاب می‌کنند. در طی فرآیند خاصی که پراکسید شدن چربی نام دارد، رادیکال‌های اسید چرب تولید می‌شوند. این رادیکال‌ها بی‌ثبات هستند و به سرعت با مولکول‌های اکسیژن ترکیب می‌شوند. حاصل این ترکیب رادیکال‌هایی ناپایدار است.

واکنش شیمیایی مخرب مذکور زنجیروار ادامه پیدا می‌کند. اما در عین حال سلول‌های موجودات زنده حاوی مولکول‌هایی هستند که اتمام این پروسه را تسریع می‌کنند. اگر این واکنش‌ها هر چه سریع تر خاتمه پیدا نکنند، غشاء سلول‌ها دستخوش آسیب جدی خواهد شد

سرطان، آسیب به سرخرگ‌ها در ابعاد گسترده، تغییر شکل پلاکت‌های خونی و پیر شدن سریع سلول‌ها از عوارض خاتمه پیدا نکردن واکنش‌های شیمیایی مخرب فوق است. ابعاد آسیب‌های بدنی اغلب تحت چنین شرایطی گسترده است چرا که رادیکال‌های آزاد می‌توانند به سرعت زیاد شوند. آنتی‌اکسیدان‌ها درست در همین مرحله است که نقش خود را ایفاء می‌کنند و مانع تشکیل رادیکال‌های آزاد می‌شوند.

آن‌ها با کاستن اکسیژن محیط جلوی واکنش‌های شیمیایی مذکور را می‌گیرند، تحت این شرایط گلبول‌های قرمز در برابر دود و گازهای سمی محافظت خواهند شد. در فاصله سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ تحقیقات آزمایشگاهی نشان داد که آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند به خوبی از ریه موش‌ها در برابر دود اگزوز ماشین و سایر گازهای آلاینده حفاظت کنند.

مصرف ویتامین‌ها هنگام آلودگی هوا

آزمایش‌ها ثابت کردند که هر چه میزان آنتی‌اکسیدان دریافتی در بدن موش‌ها بیش‌تر باشد، آن‌ها مدت زمان بیش‌تری را در محیط‌های آلوده دوام می‌آورند. کارشناسان دانشگاه کالیفرنیا ثابت کردند که هر چه میزان ویتامین E در بدن موش‌ها بیش‌تر باشد، زمان عمر آن‌ها نیز در هوای ناسالم بیش‌تر است. در عین حال ویتامین‌های C می‌توانند مانع از تشکیل رادیکال‌های آزاد شوند.

دکتر لنست شککل (Lancet Shekkel) در سال ۱۹۸۱ تحقیقات جالبی انجام داد که نشان داد ویتامین‌های A و بتاکاروتن‌ها (رنگدانه‌های نارنجی که در هویج وجود دارند) می‌توانند به خوبی از شش‌ها در برابر دود سیگار محافظت کنند. تحقیقات در این زمینه در سال‌های اخیر هم ادامه داشته به عنوان مثال دانشمندی از دانشگاه کیف ثابت کرده که ویتامین‌های گروه E می‌توانند سطح شش‌ها را عایق‌بندی کنند.

غذاهایی مثل جگر، هویج، سیب­ زمینی شیرین، کره و مارگارین منبع غنی ویتامین­ A هستند. کدو تنبل، انبه، طالبی، هویج و زرد آلو نیز حاوی بتاکاروتن هستند. بروکلی، پیاز، پرتقال، گریپ‌فروت، انبه و توت‌فرنگی حاوی ویتامین C هستند. غلات، سبزیجات برگ‌پهن، گندم، زرده تخم‌مرغ و کره نیز مقادیر قابل توجهی ویتامین E دارند. سلنیوم ترکیبی است که به تازگی تحقیقات گسترده‌ای درباره آن انجام شده و می‌توان آن را در غذاهای دریایی، نان و سایر غلات سبوس‌دار پیدا کرد.

مواد غذایی نظیر گشنیز، سیب­‌سبز، چغندر، موز، کلم، انگور، بروکلی، هویج و مرکبات حاوی پکتین یا ژلاتین گیاهی هستند. میزان حداکثر این ترکیب شیمیایی منحصربه فرد را می‌توان در میوه‌های سبز و کمی نارس جستجو کرد. پکتین از بدن سم‌زدایی می‌کند و مصرف مواد غذایی حاوی پکتین به شدت در زمان اوج آلودگی هوا کوثر است.

نقش خارق‌العاده آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین C

بر اساس مطالعات انجام‌شده کسانی که در معرض هوای آلوده هستند، به مقادیر بیش‌تری آنتی‌اکسیدان­ نیاز دارند. دانشمندان امپریال کالج لندن بر روی ۲۰۰ بیماری که از بیماری‌های حاد و مزمن ریه نظیر آسم و انسداد ریه رنج می‌برند، تحقیقی انجام داده‌اند.

این تحقیق نشان می‌دهد در روزهایی که میزان آلودگی هوا در لندن بالاتر از حد نرمال است، کسانی اغلب در بیمارستان بستری می‌شوند که میزان ویتامین C کم‌تری داشته‌اند. جالب است که حتی اگر افراد سیگاری و مسن را نیز از لیست افراد بستری شده خارج کنند، باز هم شرایط فوق فرقی نمی‌کند.مصرف کلسیم باعث کاهش تاثیر منفی سرب در بدن می‌شود.

کلسیم و سرب

سرب در آب، غذا و هوا یافت می‌شود. سرب موجود در هوا اغلب حاصل ترکیباتی است که به بنزین اضافه می‌شود. بنزین در موتورهای درون‌سوز به سرعت محترق می‌شود و به همین دلیل باعث ضربه زدن به موتور می‌شود. سرب در بنزین مانع ضربه زدن به موتور می­شود اما در عین حال مشکلات دیگری را به وجود می‌آورد.

سرب یا از طریق شش‌ها یا از طریق بلع و به مقدار کمی هم از طریق پوست جذب بدن می‌شود. مقصد نهایی سرب در بدن استخوان‌هاست. سرب بر گلبول‌های قرمز و میزان جذب کلسیم توسط آن‌ها نیز تاثیر مخربی دارد.

کلسیم، آهن و ویتامین C جزء بهترین مواد غذایی هستند که می‌توانند میزان جذب سرب را بدن کاهش دهند. مصرف زیاد لبنیات و پیاز هم می‌تواند تاثیر زیادی در کاهش جذب سرب داشته باشد.هر توصیه غیرپزشکی را در زمان آلودگی هوا جدی نگیرید.

شیر با چای

مصرف شیر تاثیر به سزایی در کاهش جذب سرب دارد. اما بر اساس مطالعات انجام‌شده، اضافه کردن مقدار کمی شیر به چای باعث می‌شود که از تاثیرات مثبت چای کاسته شود. چای حاوی آنتی‌اکسیدان، ویتامین و سایر ترکیباتی است که می‌تواند برای سیستم ایمنی بدن مفید باشد.

مصرف چای سفید، چای سبز و چای سیاه که تنها از نظر زمان برداشت با هم تفاوت دارند؛ نقش مهمی در حفاظت از سلول‌های بدن در زمان آلودگی هوا دارد. اما جالب این‌جاست که تنها اضافه کردن کمی شیر می‌تواند از این تاثیرات مثبت بکاهد.

غذاهای چرب نخورید

مصرف چربی برای حفظ کارآیی سلول‌های مغز توصیه می‌شود اما در عین حال مصرف مازاد آن نه‌تنها باعث چاقی می‌شود بلکه عملکرد سلول‌ها را نیز تا حدی مختل خواهد کرد. واکنش‌های زنجیروار تولید رادیکال‌های آزاد با مصرف زیاد چربی تشدید می‌شوند. در زمان آلودگی هوا از مصرف بی‌رویه غذاهای سرخ کردنی جدا پرهیز کنید.

برای جلوگیری از تأثیر مواد مضر به بدن، هر یک از اندام‌های بدن مکانیسم خاص خود را دارد. به عبارت دیگر، برای جلوگیری از تأثیر مواد مضر راه‌های دفعی وجود دارد، به‌عنوان نمونه، تعریق از راه پوست، سرفه از راه ریه، ادرار از راه کلیه و مدفوع از طریق روده‌ها، بنابراین در مورد نوع غذا در هنگام آلودگی هوا، بهترین توصیه افزایش مصرف مایعات مختلف در طول روز است.

این مایعات می‌تواند، آب، انواع نوشیدنی‌ها، میوه، انواع سبزی، سوپ و آش باشد. در هنگام آلودگی هوا، مصرف شیر بیش از همیشه، توصیه می‌شود. همچنین برای از بین بردن اثرات مخرب فلزات سنگین مثل سرب که در هوای آلوده وجود دارد، باید دریافت منابع آهن مثل گوشت را افزایش داد.

میوه و سبزیجات تازه

یکی از جمله مهم ترین و همچنین مفید ترین گروه های غدایی برای محافظت از بدن در مقابل آلودگی هوا مصرف میوه و سبزیجات می باشد. این گروه از مواد خوراکی از جمله منابع غنی ویتامین و آنتی اکسیدان به شمار می آیند، از این رو مصرف آنها بشدت توصیه می شود.

محققان بیمارستان جرج لندن در مطالعه‌ای دریافته‌اند که سیب در میان انواع میوه ها بیشترین تاثیر را بر دستگاه تنفسی داشته و در بهبود فعالیت این ارگان تاثیرگذار است.مصرف نارنگی، پرتقال، انار، سبزیجاتی از قبیل سیر، پیاز، کلم بروکلی و سایر کلم ها، گوجه فرنگی و کاهو نیز توصیه میشود.

روی

روی از آن دسته مواد مغذی است که در هوای آلوده موجب کاهش جذب فلزات سنگین شده و از این طریق میزان این ترکیبات زیانبار را در بدن به حداقل می رساند. از این رو، متخصصان تغذیه مصرف غذاهایی که این ماده مغذی را در حد بالایی دارند بسیار توصیه می‌کنند. این موادغذایی شامل انواع فراورده‌های دریایی، نخود سبز، عدس و جوانه گندم هستند.

منیزیم

منیزیم نیز به دلیل خواص کاهندگی جذب کادمیوم در روزهایی که هوا آلوده است، بسیار کمک‌ کننده می باشد و به این دلیل مصرف انواع سبزیجات با رنگ سبز تیره که از این ماده مغذی غنی هستند بسیار توصیه می شود. بهتر است این گروه از مواد غذایی را به صورت تازه و خام مصرف نمود.

ماهی

مطالعه‌ای که در دانشگاه کمبریج انگلستان به انجام رسیده نشان می‌دهد که سطح اسیدهای چرب ضروری در افرادی که به بیماری‌های ریوی مبتلا هستند، بسیار پایین است.

محققان در این مطالعه دریافته‌اند که مصرف منظم ماهی‌های روغنی نظیر ماهی آزاد و سالمون می‌تواند در تقویت و بهبود فعالیت دستگاه تنفسی موثر واقع شود. مصرف متعادل این گروه از مواد غذایی می‌تواند به خوبی موجب کاهش ریسک ابتلا به بیماری های ریوی به خصوص در افرادی شود که در محیطی با هوای آلوده زندگی می کنند.

به این ترتیب مصرف ماهی‌های روغنی که سرشار از اسیدهای چرب امگا۳ هستند می تواند در کاهش تنگی نفس و اثرات زیان بار ترکیبات التهاب آور مفید باشد.

شیر و لبنیات

در شرایط آلودگی هوا برای کاهش صدمات به دستگاه تنفسی و التهاب دستگاه گوارش ناشی از این آلودگی، باید مصرف شیر و لبنیات را به ۲ دلیل افزایش داد: اولا شیر و لبنیات به دلیل دارا بودن فسفر، منیزم و کلسیم به صورت رقابتی مانع از جذب عناصر فلزی موجود در آلودگی هوا میگردند.

ثانیا پروتئین لبنیات می توانند در دستگاه گوارش با برخی عناصر فلزی ناشی از آلودگی هوا که از طریق تنفس وارد بدن میشوند ترکیب شده و به دفع آنها از بدن کمک کند.برخی از نوشیدنیها مانند چای و قهوه نیز به دلیل داشتن ترکیبات فلاونوییدی می توانند توان دفاعی بدن را در برابر عوامل اکسیدکننده بیشتر کنند.

روغن زیتون

روغن زیتون اثرات مضر آلودگی هوا را دفع می کند. ذرات معلق موجود در هوا باعث گرفتگی عروق و آترواسکلروز زودرس می شود. عارضه آترواسکلروز بر اثر رسوب پلاک از مواد چربی در دیواره درونی رگ های خونی بوجود می آید.

روغن زیتون منبع غنی امگا ۹ است و مصرف آن باعث افزایش فعال کننده پلاسمینوژن بافتی می شود. فعال کننده پلاسمینوژن بافتی آنزیمی است که توسط سلول های دیواره داخلی شریان ها ترشح می شود و مهمترین وظیفه آن شکسته شدن لخته خون ایجاد شده در رگ هاست. وجود لخته در رگ های خونی باعث اختلال در گردش خون می شود.

روغن زیتون حاوی دو آنتی اکسیدان قوی هیدروکسی و اولئوروپین است که در رقیق شدن خون و جلوگیری از لخته موثر هستند. به علاوه روغن زیتون باعث انتشار اکسید نیتریک در داخل عروق و شل شدن دیواره شریان ها و بهبود گردش خون می شود. مصرف روزانه این ماده غذایی ارزشمند توصیه شده است.

کلم بروکلی

مطالعات محققان دانشگاه جان هاپکینز نشان می دهد که کلم بروکلی و جوانه آن ذرات معلق و ازن هوا را دفع می کند، علاوه بر این حاوی یک ترکیب به نام سولفورافان است که خاصیت ضد سرطانی دارد.متخصصان مصرف مکرر و به وفور این اقلام غذایی را به علاوه خودداری از تردد های غیر ضروری در خارج از منزل در روزهای آلوده به شهروندان توصیه می کنند.


مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان

آنتی اکسیدان به ترکیباتی گفته می شود که از سلول در مقابل صدمات جلوگیری کند. این ترکیبات می توانند طبیعی یا مصنوعی باشند.

  1. لوتئین: این گروه آنتی اکسیدان در انواع کلم (کلم بروکلی، گل کلم و برگ کلم)، انواع میوه ها، سبزیجات نشاسته ای (ذرت، نخود فرنگی) تخم مرغ و سبزیجات برگ دار وجود دارد.
  2. سلنیوم: یک ماده معدنی موجود در غذاهای گیاهی، تخم مرغ، مرغ، گوشت قرمز، حبوبات و ماهی است.
  3. کاروتنوئیدها: رنگدانه هایی است که باعث رنگ زرد و نارنجی میوه هایی از قبیل هویج، خربزه و سیب زمینی می شود.
  4. لیکوپن: یک ماده شیمیایی موجود در میوه و سبزیجات قرمز از جمله گوجه فرنگی و هندوانه است.
  5. ویتامین A: در هویج، سیب زمینی، سبزیجات برگ دار تیره رنگ و زردآلو به وفور وجود دارد.
  6. ویتامین C: در مرکبات، سیب زمینی، آناناس، کلم بروکلی، اسفناج و انواع توت وجود دارد.
  7. ویتامین E: آجیل، کره بادام زمینی، جوانه گندم، اسفناج، سویا، ماهی، آوکادو و روغن گیاهی حاوی این ویتامین هستند.
  8. گوجه فرنگی، انواع توت ها، فلفل، هویج، اسفناج، زردچوبه، زنجبیل، بذر کتان، انواع آجیل و غلات سبوس دار نیز دارای خواص ضد التهابی هستند.

تحقیقات انجام شده توسط کالج کینگ لندن و دانشگاه ناتینگهام نشان می دهد که آووکادو، اسفناج و مواد غذایی حاوی ویتامین E مانع از آسیب ناشی از آلودگی هوا به ریه می شوند و مصرف روزانه این مواد توصیه شده است.

همچنین بخوانید:

ارتباط آلودگی هوا وشیوع بیماری کلیوی

بیماری مو با آلودگی هوا

آیا واقعا در رفع آلودگی هوا بیچاره ایم؟

آلودگی هوا چیست ؛ راه های مقابله با آلودگی هوا کدامند؟

هوای اصفهان آلوده شد

فواید باورنکردنی کرم بدن سینره (ضد آلودگی هوا)

تصاویر آلودگی هوا در چین‎

تصاویر بحران آلودگی هوا در پایتخت


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits

آخرین مطالب دلگرم