ورم بدن نشانه چیست

۱,۸۲۶
۵
۰
چهارشنبه, ۰۳ مرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۴۸

ورم یا خیز به (به انگلیسی: Edema) (ادیما، اِدِم) که گاهی نیز بنام دراپسی شناخته می‌شود به معنی تجمع غیرطبیعی آب و مایعات میان بافتی موجود در پلاسما در فضای میان بافتی، زیر پوست و حفره‌های بدن و بعلت انتقال آن‌ها از درون رگها به محلهای یاد شده‌است.در حالت طبیعی، تعادل حاصل از هموستازی باعث می‌گردد که مقدار این مایعات در بین بافتها و درون پلاسما میزان ثابت و کنترل شده‌ای داشته باشند.

همه ما تجربه ورم یا ادم در حداقل یك یا چند منطقه از بدن‌مان را داریم و می‌دانیم اگر خوش‌شانس باشیم این ورم بعد از مدتی خود به خود رفع می‌شود اما گاهی اوقات ورم‌ها سمج‌تر از آن هستند كه بعد از چند روز محو شوند و می‌توانند نشانه یك بیماری مهم مثل بیماری‌های كلیوی، كبدی، قلبی و... باشند

با مجله دلگرم همراه باشید تا با نشانه های ورم بدن آشنا شوید

انواع ورم

ورم به‌طور كلی به دو دسته تقسیم می‌شود؛ ورم‌های كلی یا منتشر در تمام بدن و ورم‌ های موضعی كه فقط در یك نقطه خاصی از بدن ایجاد می‌شوند. ورم‌ها را همچنین می‌توان به دو

  1. نوع گوده‌گذار
  2. غیرگوده‌گذار

ورم گوده گذار

در ورم‌های گوده‌گذار وقتی دست‌مان را روی منطقه ورم‌كرده می‌گذاریم و 30 ثانیه نگه می‌داریم و بعد برمی‌داریم جای آن در ناحیه باقی می‌ماند. این حالت ناشی از تغییر مایع میان‌بافتی زیر سلول‌هاست كه به اطراف منتقل می‌شود و گودی در آن ناحیه ایجاد می‌كند اما در ورم‌های غیرگوده‌گذار با فشار انگشت، جای آن باقی نمی‌ماند. ورم‌های گوده‌گذار معمولا به علت چند دسته از بیماری‌های كلی مثل بیماری‌های كلیوی، قلبی، كبدی، كمبود پروتئین و. . . ایجاد می‌شوند.

ورم غیر گوده گذار

ورم‌های غیر گوده‌گذار نیز بیشتر به دنبال اختلالات سیستم لنفاوی یا اختلال در بازگشت وریدی اتفاق می‌افتند و معمولا موضعی هستند؛ برای مثال ممكن است فردی در ناحیه لگن جراحی شود و به دنبال آن یكی از پاهایش ورم كند یا ممكن است سینه و غدد لنفاوی‌اش را جراحی كنند و به دنبال آن یكی از دستانش ورم كند یا در مثالی دیگر بیماری را تصور كنید كه عمل قلب باز انجام داده و به دلیل اینكه از ناحیه پایش یك تكه ورید برداشته شده دچار ورم منطقه‌ای در آن قسمت از پا شده‌است.

ورم پا

هر ورمی خطرناک نیست

هر ورمی خطرناك نیست و خوشبختانه اكثر علل ورم قابل درمان هستند از جمله بیماری‌های كلیوی، كبدی، كمبود پروتئین و بیماری‌های ناشی از نارسایی‌های قلب. ورم ناشی از این بیماری‌ها را می‌توان با كاهش نمك مصرفی و استفاده از داروهای اختصاصی و داروهای مدر برطرف كرد.

ورم در بارداری طبیعی است؟

درصدی از ورم‌ها در بارداری طبیعی و جزئی از فیزیولوژیك بارداری محسوب می‌شوند. به‌خصوص در سه ماهه دوم و سوم وقتی جنین بزرگ می‌شود روی سیستم وریدی تحتانی فشار می‌آورد درنتیجه بازگشت وریدی مختل می‌شود و کمی ورم در پا ایجاد می‌كند. اما اگر ورم زودتر از سه ماهه دوم و سوم ایجاد شود یا شدیدتر از حالت طبیعی باشد باید توسط متخصص زنان یا داخلی مورد بررسی قرار بگیرد چراكه می‌تواند ناشی از یك بیماری خطرناك در بارداری به نام پره‌اكلامپسی (مسمومیت بارداری) یا یك اختلال كلیوی باشد. اما به‌طور كلی ورم تا حدی در این دوران عادی است و جای نگرانی وجود ندارد. این ورم‌ها اغلب محدود به اندام‌های تحتانی هستند. همچنین با خوابیدن بهتر و در طول روز با ایستادن تشدید می‌شوند.

اگر ورم همراه با درد باشد

بعضی ورم‌ها همراه با درد هستند از جمله ورمی كه به صورت موضعی و به دنبال بیماری‌هایی چون روماتیسم، نقرس و. . . روی مفاصل دست و پا ایجاد می‌شود. برای مثال افرادی كه گوشت قرمز زیاد می‌خورند، اسید اوریك در مفاصل‌شان رسوب می‌كند و قاعده شست‌شان متورم و بسیار دردناك می‌شود. یكی دیگر از انواع ورم‌های دردناك، ورمی است كه به دنبال سلولیت‌ها یا عفونت‌های موضعی ایجاد می‌شود. برای مثال در بیماران دیابتی ممكن است گوشه پای‌شان زخم شود و دور آن ورم كند كه این ورم همراه با درد است و نشانه‌ای از عفونت موضعی است.

چند نکته مهم و قابل توجه

1- داروهای مسكن نیز می‌توانند باعث ایجاد ورم شوند البته به شرطی كه مصرف‌شان طولانی و بیش از حد باشد و منجر به نارسایی كلیوی شود بنابراین مصرف محدود و كم آنها باعث ورم نخواهد شد. به‌طور كلی تمامی داروهایی كه باعث عوارض كلیوی و كبدی می‌شوند می‌توانند ورم ایجاد كنند. كورتون نیز یكی دیگر از داروهایی است كه زیاده‌روی در مصرف آن باعث ورم می‌شود

2- مصرف گوشت قرمز به تنهایی دلیل ورم كردن دست‌ها نیست مگر اینكه زیاده‌روی در مصرف گوشت باعث افزایش دریافت پورین شده و بیماری نقرس ایجاد شود

3- داروهای مسكن نیز می‌توانند باعث ایجاد ورم شوند البته به شرطی كه مصرف‌شان طولانی و بیش از حد باشد و منجر به نارسایی كلیوی شود بنابراین مصرف محدود و كم آنها باعث ورم نخواهد شد. به‌طور كلی تمامی داروهایی كه باعث عوارض كلیوی و كبدی می‌شوند می‌توانند ورم ایجاد كنند. كورتون نیز یكی دیگر از داروهایی است كه زیاده‌روی در مصرف آن باعث ورم می‌شود

4- در صورت وقوع ورم توصیه می‌شود از سنگینی وزن‌تان روی آن اندام خودداری كرده و ترجیحا آن را تكان ندهید. در اولین فرصت نیز به پزشك مراجعه كنید

دلیل تورم و تجمع آب در بدن چیست؟

* از نظر پزشکی ممکن است به بیماری اِدِم (ورم) مبتلا باشید که عموماً به آن احتباس مایعات می گویند.این مشکل هنگامی بروز می کند که مایعات، بیش از حد در بافت های بدن انباشته شوند و علائم آن، بیشتر در پاها قابل مشاهده است، اما ممکن است قسمت های دیگر بدن نیز دچار ورم شود.

* این مشکل ممکن است در اثر مصرف بیش از حد نمک، ضعف جریان خون، کمبود تحرک و فعالیت بدنی، کمبود ویتامین، نارسایی وریدی ( مشکل برگشت خون از سیاهرگ های پا به قلب)، استرس، بارداری، قاعدگی، هوای گرم، قرارگرفتن در ارتفاعات، آلرژی، فشارخون بالا، مشکلات قلبی، مشکلات کلیوی،
بیماری های مزمن ریوی، بیماری های کبدی، نارسایی تیروئید، مصرف بعضی از داروها و قرص های پیشگیری از بارداری باشد.

* احتباس آب سبب خشک شدن مفاصل، افزایش وزن، احساس تورم، افزایش فشار خون و افزایش ضربان قلب می شود.بیماری های زمینه ای که احتباس آب می تواند یکی از عوارض جانبی آنها باشد شامل سیروز کبدی، نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی، پره اکلامپسی (در بارداری)، و سندرم پیش از قاعدگی است.احتباس آب به واسطه عوامل مختلفی شکل می گیرد

* رژیم های غذایی سم زدا را

* زمان طولانی از شبانه روز را نشسته اید

* پتاسیم کافی دریافت نمی کنید

* در رژیم غذایی تان فیبر کافی وجود ندارد

* به اندازه کافی آب نمی نوشید

* دیابتی‌ها مراقب ورم پا باشند

ورم‌های موضعی معمولا ناشی از بیماری‌های سیستمیك (درگیر كننده تمام بدن) نیستند و بیشتر به علت سلولیت (عفونت بافت زیرجلدی) یا التهاب در ناحیه رخ می‌دهند؛ برای مثال در بیماران دیابتی می‌بینیم گاهی اوقات ناحیه خاصی از پای‌شان به دنبال عفونت یا زخم دچار ورم می‌شود. این نوع ورم‌ها باید جدی گرفته شوند در غیر این صورت ممكن است عفونت شدت پیدا كند و حتی به قطع عضو منجر شود.

ورم كبود و نارسایی قلبی

در ورم‌های ناشی از نارسایی قلبی، مشكل از بازگشت وریدی خون به سمت راست قلب است، در این حالت قلب نمی‌تواند به خوبی خون را پمپاژ كند و آن را پس می‌زند و باعث ورم می‌شود. ورم در نارسایی‌های سمت چپ قلب نیز ابتدا بیشتر در ریه ایجاد می‌شود بنابراین فرد دچار خس‌خس و تنگی نفس خواهد شد اما ورم ناشی از نارسایی سمت راست قلب معمولا در دست و پا و اندام تحتانی رخ می‌دهد. دركل ورم‌های قلبی معمولا همراه با سیانوز (كبودی پوست) و كم شدن اكسیژن هستند، به همین دلیل تحت عنوان ورم‌های سیاه یا كبود نیز شناخته می‌شوند و می‌توانند خطرناك باشند.

ورم بدن نشانه چیست

ورم پا نشانه چیست؟

تورم پا اگر دوطرفه باشد سیستمیك و مربوط به كل بدن است اما اگر یك‌طرفه باشد، ورم موضعی محسوب می‌شود كه در این صورت فرد حتما باید از نظر لخته شدن خون در عروق پا بررسی شود. در ورم دوطرفه پا نیز ابتدا باید از فرد در مورد داروهای مصرفی و سوابق بیماری‌هایش سوال كرد سپس آزمایش‌های لازم درخواست می‌شود. برای مثال «آملودیپین» یكی از داروهای كاهنده فشار خون است كه می‌تواند باعث تورم هر دو پا شود. اگر هم تورم فقط در یك پا باشد می‌توان با انجام یك سونوگرافی داپلر، تخلیه وریدی آن ناحیه را بررسی كرد.

divider

ورم شكم نشانه چیست؟

تورم در شكم تحت عنوان آسیت خوانده شده و معمولا در بیماری‌های كبدی، قلبی و كلیوی دیده می‌شود. برای تشخیص علت آن نیز باید از مایع آسیت نمونه‌برداری شود و در آزمایشگاه آنالیز صورت گیرد. این تورم می‌تواند بر اثر بیماری‌های موضعی در شكم مثل سل صفاقی (شكمی)، سرطان صفاقی یا بیماری‌های سیستمیك مثل نارسایی و سیروز كبدی، سرطان كبدی، سرطان پخش شده در شكم یا حتی نارسایی سمت راست قلب ایجاد شود.

divider

ورم صورت نشانه چیست؟

در این رابطه بیشتر تورم پشت پلك‌ها و بیماری‌های سیستمیك مطرح است؛ برای مثال بیماری كم‌كاری تیروئید و سندرم نفروتیك ناشی از دفع پروتئین در كلیه معمولا با تورم صورت ظاهر می‌شود. افراد مبتلا به سندرم نفروتیك معمولا صبح‌ها كه از خواب بیدار می‌شوند صورت‌شان ورم كرده است و شب‌ها نیز این ورم به مچ پا تغییر مكان می‌دهد. خیلی از بیماری‌های التهابی نیز می‌توانند باعث تورم در صورت شوند كه این حالت معمولا همراه با تغییر رنگ و قرمز شدن پوست است. تورم یك‌طرفه پلك نیز معمولا علتی موضعی دارد.

divider

ورم دست نشانه چیست؟

علت ورم دست بستگی به این دارد كه چقدر از دست درگیر شده باشد؛ برای مثال اگر ورم فقط تا ناحیه مچ دست‌ها باشد احتمال وجود یك بیماری شایع مثل اسكلرودرمی (نوعی بیماری روماتیسمی) پررنگ می‌شود. از دیگر بیماری‌هایی كه باعث تورم و التهاب پشت دست‌ها می‌شود می‌توان به بیماری آرتریت روماتوئید، تنوسینوویت (ورم غلاف تاندون) و بیماری‌های روماتولوژیك اشاره كرد.

اگر هم ورم در كل دست و یك‌طرفه باشد اختلالات دیگری مطرح می‌شود؛ برای مثال كسانی كه دنده‌های گردنی بزرگ دارند ممكن است تخلیه سیستم وریدی‌شان در شبكه بازویی مختل شود و دست‌شان ورم كند. علاوه بر این همان لخته‌ای كه در پا ممكن است ایجاد شود در دست هم می‌تواند تشكیل شود و تورم ایجاد كند. اگر هم هر دو دست با هم ورم كنند احتمال بیماری‌های سیستمیك وجود دارد. گاهی نیز متاسفانه علل سرطانی (مثل سرطان پستان و غدد لنفاوی) باعث ورم یك‌ طرفه و غیر گوده‌گذار در دست‌ها می‌شوند.

divider

ورم غدد لنفاوی نشانه چیست؟

سیستم لنفاوی در كل بدن وظیفه حمل سلول‌های ایمنی و بخشی از مایعات خارج شده از سلول‌ها را برعهده دارد. علت ورم در غدد لنفاوی بسته به محل غده می‌تواند متفاوت باشد؛ برای مثال تورم غدد لنفاوی زیر گلو می‌تواند به علت یك عفونت ساده گلو اتفاق بیفتد. تورم غدد لنفاوی زیر بغل نیز می‌تواند ناشی از سرطان پستان باشد.

تورم غدد لنفاوی در بالای ترقوه می‌تواند ناشی از یك سرطان در سیستم گوارش باشد. تورم غدد لنفاوی در ناحیه پا یا كشاله ران نیز می‌تواند ناشی از یك عفونت در همان قسمت باشد. اگر هم غدد لنفاوی چند ناحیه همزمان ورم كنند احتمال وجود بیماری‌های سیستمیك مثل بیماری‌های عفونی، سرطان خون، لنفوم (نوعی سرطان سیستم ایمنی) و. . . مطرح می‌شود. به‌طور كلی تورم غدد لنفاوی اغلب منشا عفونی داشته یا ممكن است ناشی از بدخیمی باشد.

divider

وقتی همه جای بدن ورم می‌كند

ورم‌های كلی معمولا به دلیل افزایش فشار داخل ورید‌ها ایجاد می‌شوند. به عبارت دیگر وریدی كه باید مایع را از فضای میان‌بافتی برگرداند دچار افزایش فشار شده و ورم ایجاد می‌كند. از علل شایع ورم‌های كلی می‌توان به كمبود پروتئین‌های داخل خون به‌خصوص آلبومین اشاره كرد. بیماری‌های كبدی نیز می‌توانند باعث كاهش تولید آلبومین در بدن شوند. كم‌كاری تیروئید و نارسایی‌های قلبی نیز از دیگر بیماری‌هایی هستند كه باعث ورم كلی بدن می‌شوند.

divider

مراحل تشخیص علت ورم

۱. اگر ورم ناشی از اختلالات كلیوی باشد باید یك آزمایش ادرار درخواست شود تا میزان دفع پروتئین مشخص شود. همچنین باید میزان BUN و كراتینین خون اندازه‌گیری شود تا بتوان از این طریق كاركرد كلیه را بررسی كرد.

۲. در تشخیص ورم‌های ناشی از مشكلات كبدی باید آزمایش‌هایی برای اندازه‌گیری آلبومین و پروتئین خون درخواست شود. در قدم‌های جلوتر نیز سونوگرافی و اندازه‌گیری آنزیم‌های اختصاصی كبدی، PT و. . . به تشخیص كمك می‌كند.۳. در تشخیص ورم‌های ناشی از نارسایی قلبی، گرفتن شرح حال بیمار بسیار كمك‌كننده است برای مثال داشتن تنگی نفس، سابقه سكته‌های قلبی و. . . همگی باعث می‌شود بیشتر به مشكلات قلبی شك كنیم که در این صورت باید درخواست مشاوره قلب، نوار قلبی و اكو داده شود.

۳. در تشخیص ورم‌های ناشی از نارسایی قلبی، گرفتن شرح حال بیمار بسیار كمك‌كننده است برای مثال داشتن تنگی نفس، سابقه سكته‌های قلبی و. . . همگی باعث می‌شود بیشتر به مشكلات قلبی شك كنیم که در این صورت باید درخواست مشاوره قلب، نوار قلبی و اكو داده شود.

به الگوی ورم توجه كنید

الگوی ورم در تشخیص علت آن می‌تواند كمك كننده باشد؛ برای مثال در بیماری‌های قلبی ابتدا پا دچار ورم می‌شود و در ادامه شكم ممكن است دچار افزایش مایع و ورم شود اما در بیماری‌های كبدی ابتدا مایع در فضای شكم جمع می‌شود و بعد پا ممكن است متورم شود. در بیماری‌های تیروئید نیز معمولا همزمان با تورم پا، پلك نیز متورم می‌شود درصورتی كه ورم پلك چشم‌ها در بیمارهای قلبی ناشایع است. در نتیجه از روی الگوی درگیری ورم هم می‌توان احتمال وجود بعضی بیماری‌ها را پررنگ‌تر یا كم‌رنگ‌تر كرد.

divider

تهیه و گردآوری مجله دلگرم

مرضیه ملایری


۵
۰

برای مطرح کردن سوالات پزشکی خود ، اینجا کلیک کنید

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی
کد جدید
statcounter